• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • abhibhava

    See also abhibhavaḥ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    p. 54.
    abhibhava m. (-vaḥ)

    1 Defeat, subjugation.

    2 Humiliation, disgrace.

    E. abhi implying inferiority, and bhava being; from bhū to be, and ap aff.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    p. 42, col. 1.
    abhi-bhava (vaḥ) 1. m. Defeat.

    Goldstücker Sanskrit-English Dictionary

    p. 254, col. 1.
    abhibhava Tatpur. m. (-vaḥ) 1 The being overpowered or op-

    pressed, defeat, discomfiture; e. g. Hitopad.: balavānapi

    nistejāḥ kasya nābhibhavāspadam; or Bhaṭṭik.: badhena saṃkhye pi-

    śitāśanānāṃ kṣatrāntakasyābhibhavena caiva . āḍhyaṃbhaviṣṇuḥ &c.;

    or tvayādya laṅkābhibhave'tiharṣādduṣṭo…'ntarātmāḥ or figu-

    ratively: Śakunt.: sparśānukūlā iva sūryakāntāstadanyatejo'bhi-

    bhavādvamanti ‘like as the sun-stones, agreeable to the

    touch (if left undisturbed in their position) emit fire

    when they are overpowered by other (i. e. by the sun's)

    fire’, (not: ‘when other fire comes to them’, as has been

    proposed to render this passage); or Atharv.: abhīvarto

    'bhibhavaḥ sapatnakṣayaṇo maṇiḥ, ‘the magic jewel which is

    …defeat’, i. e. by which defeat is worked. 2 Becoming

    latent, ceasing apparently to exist; in this sense esp. in

    philosophical writings; e. g. Nyāya S.: abhivyaktau cābhibha-

    vāt; or Yoga S.: vyutthānanirodhasaṃskārayorabhibhavaprādurbhā-

    vau nirodhalakṣaṇacittānvayo nirodhapariṇāmaḥ; or Ved. Sū-

    tra: anabhibhavaṃ ca darśayati (Śaṅkara: “…eṣa hyātmā na

    naśyati yaṃ brahmacaryeṇānuvindate”…); or Sāṅkhyakār.: sau-

    kṣmyādvyavadhānādabhibhavāt… [Iswarak.: (scil. satāmapyarthā-

    nāmanupalabdhiḥ) yathā sūryatejasābhibhūtā grahanakṣatratārakādayo

    nopalabhyante]. 3 Humiliation, abatement of pride, (comp.

    abhibhūta 4.); e. g. Bhartṛh.: nirabhibhavasārāḥ parakathāḥ. E.

    bhū with abhi, kṛt aff. ap.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    p. 39, col. 1.
    abhibhava abhibhava, i. e. abhi-bhū +

    a, m. 1. The being overpowered, Śāk.

    d. 40. 2. Defeat. Comp. Nis-, adj.,

    not surpassable, Bhartṛ. 2, 54.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    p. 65, col. 2.
    abhibhava abhi-bhava. See abhi-bhū below.
    p. 65, col. 2.
    Abhi-bhava, as, ā, am, overpowering; (as), m.

    addition; prevailing, overpowering, excessive power,

    predominance; defeat, subjugation; disregard, disre-

    spect; humiliation, mortification, disgrace.

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    p. 34.
    abhibhava a. predominant, superior. m. predominance, superiority, overthrow, humiliation, defeat (also abhibhava°na n.).

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    p. 66, col. 3.
    abhi-bhavá a See 1. abhi-√ bhū below.
    p. 66, col. 3.
    abhi-bhavá b mfn. overpowering, powerful, AV. i, 29, 4
    p. 67, col. 1.
    abhi-bhavá (as), m. prevailing, overpowering, predominance, Bhag. &c.
    p. 67, col. 1.
    defeat, subjugation under (instr. or abl., or in comp.)
    p. 67, col. 1.
    disregard, disrespect
    p. 67, col. 1.
    humiliation, mortification.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    p. 45, col. 1.
    abhibhava

    m. (-vaḥ)

    1. Defeat, subjugation.

    2. Humiliation, disgrace.

    E. abhi
    implying inferiority, and bhava being; from bhū to be, and ap aff.

    Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français

    p. 38, col. 1.
    abhibhava abhibhava m. (bhū) prééminence; action de prévaloir, de subjuguer.

    abhibhavāmi 1, ac. s'ajouter à; arriver à, parvenir à: le kīrtir lokān sarvān abhibhaviṣyati ta gloire s'étendra dans tous les mondes.

    Attaquer: vāṇais à coups de flèche; défaire; vaincre.

    Pp. abhibhūta.

    abhibhūti f. air de supériorité; manque de respect.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    p. 64, col. 1.
    abhi-bhava- m. supériorité; fait d'être dominé par, de succomber à; mépris; humiliation ; adjonction.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    vol. 1, p. 340.
    abhibhavá (von bhū mit abhi)

    1) adj. übermächtig: àbhī̀vàrto âbhibhàvaḥ sâpatnàkṣayâṇo màṇiḥ AV. 1, 29, 4.

    — 2) m.

    a) das Hinzukommen, das Dazukommen: anyatejo'bhibhavāt ŚĀK. 40.

    — b) das Vorwalten, Uebermacht SĀṂKHYAK. 7. adharmābhi° BHAG. 1, 41. praṇayābhi° PAÑCAT. 224, 15. mahendrābhibhavādbhītairvindhyakūṭairiva KATHĀS. 19, 93.

    — c) Ueberwältigung P. 1, 3, 32, Sch. martyaiścābhibhavastasya śāpāntaḥ kathitaḥ purā KATHĀS. 10, 43. anyo'nyābhi° SĀṂKHYAK. 12. abhibhavāśaṅki cukṣubhe dviṣatāṃ manaḥ RAGH. 4, 21. alabhyaśokābhibhavā adj. KUMĀRAS. 5, 43.

    — d) Demüthigung, Beschämung H. 441. VOP. 23, 53. nirabhibhavasārāḥ parakathāḥ BHARTṚ. 2, 54. = garvanāśa ŚABDAC. im ŚKDR.

    vol. 5, p. 1021.
    abhibhava

    2)

    a) zu streichen und das Beispiel unter

    c) zu stellen, wo Bedrängung, Gewaltanthuung hinzuzufügen ist.

    — c) = abhiṣaṅga HALĀY. 5, 59.

    — d) = anādara HALĀY. 4, 19. füge Geringachtung hinzu. balavānapi nistejāḥ kasya nābhibhavāspadam Spr. 1944.

    — e) das Verschwinden, Unsichtbarwerden (Gegens. prādurbhāva) Verz. d. Oxf. H. 229,a,39. 44. fg.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    vol. 1, p. 87, col. 3.
    abhibhavá

    — 1) Adj. übermächtig.

    — 2) m. (adj. Comp. f. ā)

    — a) Uebermacht BHAG. 1,41. PAÑCAT. 224,15.

    — b) das Ueberwältigtwerden , Unterdrücktwerden , Unterliegen durch (Abl. , Instr. oder im Comp. vorangehend) 325,15. NYĀYAS. 3,1,42. RAGH. 4,21. 9,4. KUMĀRAS. 5,43. ŚĀK. 40 MĀLAV. 86. SĀṂKHYAK. 7. 12. KATHĀS. 10,43. 19,93.

    — c) Erniedrigung , Geringachtung Spr. 4404.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    p. 23, col. 2.
    abhibhava übermächtig; m. Macht, Kraft, Gewalt, Vergewaltigung, Bewältigung.

    Bopp Glossarium Sanscritum

    p. 15, col. 1.
    abhibhava m. (r. bhū s. a) actio praevalendi, superandi. BH.

    1. 41.

    Abhidhānaratnamālā of Halāyudha

    p. 81.
    abhibhava;
    atyākāraḥ paribhavo nikāraśca parābhavaḥ .
    anādaraścābhibhavastiraskāraśca kathyate .. 704 ..
    4.1.1.704
    p. 97.
    abhibhava;
    saṃsargābhibhavākrośeṣvabhiṣaṅgaḥ prakīrttitaḥ .. 845 ..
    5.1.1.845

    Vācaspatyam

    p. 294, col. 2.
    abhibhava pu0 abhi + bhūap . parājaye, tiraskāre,
    anādare, ca . raghorabhibhavāśaṅki cukṣubhe dviṣatāṃ manaḥ
    raghuḥ alabhyaśokābhibhaveyamākṛtirvimānanā subhru! kutaḥ
    piturgṛhe ku0 adharmābhibhavāccaiva praduṣyanti kulastriyaḥ
    gītā . rogādinā gātrādijaḍībhāve vṛṣasiṃha
    vṛścikaghaṭairviddhi sthānaṃ gamāgamauna staḥ . na mṛtaṃ na cāpi
    naṣṭaṃ na rogaśāntirnacābhibhavaḥ ṣaṭ pañcāśikā .