See also abhisaṅga, abhiṣaṅgaḥ.
1 Curse or imprecation.
2 An oath.
3 Defeat.
4 False accusation, calumny.
5 Association, company, connexion.
6 Embracing.
7 Possession by evil spirits.
8 Accession of passion.
E. abhi against, along with, &c. ṣañja to embrace, to unite, and ghañ aff.
tachment; e. g. Māghak.: muhuriti vanavibhramābhiṣaṅgādatami
tadā nitarāṃ nitambinībhiḥ (Mallin.: vana° = vanabhramaṇasaṅgāt);
also figur., e. g. Suśruta: sātvikāstu (scil. guṇāḥ) ānṛ-
śaṃsyaṃ…smṛtirdhṛtiranabhiṣaṅgaḥ (i. e. want of attachment).
2 Embracing, copulation; (Halāyudha: saṃsargābhibhavākrośe-
ṣvabhiṣaṅgaḥ prakīrtitaḥ). 3 Possession by evil spirits or pas-
sions; Chakrapāṇidatta on the Sūtrasth. of Suśruta: abhi-
ṣaṅgo devādīnāṃ viparyāyānupraveśaḥ; a modern medical comm.:
= bhūtānāṃ kāmādīnāṃ ca śarīre manasi vā saṃbandhaḥ; e. g.
Suśruta's Uttarat.: kecidbhūtābhiṣaṅgotthaṃ bruvate viṣamajvaram;
or bhūtābhiṣaṅgādudvegahāsyakampanarodanam. See also abhiṣaṅga-
jvara. 4 An oath (= śapatha Trik., Hem., Viśvapr., Med.,
Śabdaratnāv. of Mathureśa, Bhūripr.; = śāpa Ajayap. and
comm. on the Amarak.). 5 Curse, imprecation (= ākrośa
Amarak., Hem., Viśvapr., &c.); e. g. Mahābh. Śāntip.: kṣepāya-
māṇamabhiṣaṅgavyalīkaṃ nigṛhṇāti jvalitaṃ yaśca manyum . aduṣṭacetā
mudito'nasūyuḥ sa ādatte sukṛtaṃ vai pareṣām. 6 False accusation,
calumny; (Mathureśa on the Amarak.: = śāpe sithyābhiśaṃsane).
7 Defeat, misfortune, calamity (= parābhava Amarak., Hem.,
Viśvapr., Śabdar., &c.; = abhibhava Halāy., Ajayap.); e. g.
Sāhityad.: tīvrābhiṣaṅnaprabhaveṇa vṛttiṃ mohena saṃstambhayatendriyā-
ṇām . ajñātabhartṛvyasanā muhūrtaṃ kṛtopakāreva ratirbabhūva; or
Raghuv.: tato'bhiṣaṅgānilavipraviddhā…dharatrīṃ lateva sī-
tā sahasā jagāma; or …gururāśramāśritaḥ . abhiṣaṅgajaḍa
vijajñivān (comm.: = abhiṣaṅgeṇa duḥkhena jaḍam). Also
abhīṣaṅga and in the three first meanings probably also abhi-
ṣvaṅga or abhīṣvaṅga (Sārasund. on the Amarak. 3. 3. 6. reads
abhiṣvaṅga, and Bharatam.: dve śāpe . abherito dīrghaḥ . ṣatvam .
abhīṣaṅgaḥ . abhiṣaṅgaśca . dvayamapi nirvakāraḥ). E. sañj with
abhi, kṛt aff. ghañ.
+ a, m. 1. Attachment. 2. An oath,
Chr. 53, 23. 3. A curse. 4. Defeat,
Ragh. 2, 30.
m. (-ṅgaḥ)
1. Curse or imprecation.
2. An oath.
3. Defeat.
4.
False accusation, calumny.
5. Association, company, connexion.
6.
Embracing.
7. Possession by evil spirits.
8. Accession of passion.
E.
abhi against, along with, &c. ṣañja to embrace, to unite, and ghañ aff.
1) vollständige Verbindung (sarvatobhāvena saṅgaḥ) HALĀY. im ŚKDR.
— 2) Umarmung RĀYAM. zu AK. im ŚKDR.
— 3) Besessensein MĀDHAVAKARA im ŚKDR.
— 4) Schwur TRIK. 3, 3, 54. H. an. 4, 47. MED. g. 52.
— 5) Verwünschung AK. 3, 4, 25. H. an. MED.
— 6) Verleumdung MATHURĀNĀTHA im ŚKDR.
— 7) Niederlage, Schlag AK. H. an. 4, 46. MED. RAGH. 2, 30. 8, 74. 14, 54. KUMĀRAS. 3, 73. (vgl. SĀH. D. 67, 4). Am Ende eines adj. comp. f. ā RAGH. 14, 77.
— Vgl. abhīṣaṅga .
1) Berührung, Verbindung (saṃsarga) HALĀY. 5, 59. das Sichhingeben einer Sache (= abhiniveśa Schol.) BHĀG. P. 10, 90, 11.
— 5) HALĀY. MBH. 1, 7297. 12, 11002. mithyābhi° 13, 4560.
— 7) HALĀY. MBH. 3, 468 (= parābhava oder duḥkha Schol.). 5, 7431 (= parābhava Schol.). Man könnte noch Demüthigung hinzufügen.
3) manaso 'bhiṣaṅgāt so v. a. in Folge einer krankhaften Stimmung des Herzens MBH. 5, 867. 13, 4897.
— 1) Hang zu , Gefallen an BHĀG. P. 10,90,11.
— 2) Verwünschung.
— 3) das Besessensein ; vgl. bhūtābhi° manasaḥ so v.a. Trübung des Geistes.
— 4) Niederlage , erlittene Demüthigung.
— 5) *Schwur.
— 6) *Verleumdung.
— 7) Umarmung.