abhīvartta
See also
abhīvarta,
abhīvartaḥ.
Vācaspatyam
☞
p. 308, col. 1.
abhīvartta pu0 abhivarttante gacchanti svargamanena abhi + vṛta—karaṇe
ghañ . 1 brahmasāmani tacca “udañcamṛtīṣāhamityasyāṃ yonā
vutpannaṃ brāhmaṇācchaṃsinaṛtvigabhedasya pṛṣṭhyastrotram . “abhī-
varttobrahmasāma bhavati abhīvarttena vai devāḥ svargaṃ lokamabhya-
varttanta yadabhyavarttanta tadabhīvartto brahmasāma bhavati svargasya
lokasyābhivṛttyai” tā0 brā0 . “abhivṛttisādhanatvādasya
sāmro'bhīvarttasaṃjñā niṣpannā” bhā0 . “tadabhīvarttasyābhīvartta-
tvamiti sāṃkhyāyanasū0 . etadabhovarttākhyaṃ sāna pūrvvasmin
pakṣasi vidyamānānāmābhiplavikānāmahnāṃ svarasānnāṃ ca mādhya-
ndine savane yajamānānvārabdhena brahmaṇā pṛṣṭhastrotratayā
karttavyaṃ, tathā uttarasmin pakṣasi “indrakratunna ābhare” tyeka
eva pragāthaḥ brahmasāmāśrayaḥ karttavyaḥ . pratyahaṃ ca tasmin
pragāthe anyadanyatsāma brahmaṇā pṛṣṭhyastrotrārthaṃ karttavyam
iti” tā0 brā0 bhā0 . 2 saṃvatsare . “abhīvarttaṃḥ
saviṃśaḥ” yaju0 14, 23 . abhivarttyate ābarttyata
ityabhovarttaḥ sāmāvṛttirūpaḥ sa viṃśaḥ stomaḥ yadvā abhi-
varttayatyāvatta yati sarvāṇi bhūtānītyabhīvarttaḥ savatsaraḥ
“upasargasya ghañyamanuṣye bahulamiti pā0 dīrghaḥ .
dvādaśamāsasaptarttusaṃvatsararūpaviṃśatisaṅkhyayā sahitaḥ
saviṃśaḥ . ya eṣa saviṃśastomaḥ tamupadadhātītyarthaḥ
“saṃvatsaro vā abhīvarttaḥ iti saṃvatsaro hi sarvāṇi
bhūtānyabhivarttate” śrutiḥ ve0 dī0 . 3 abhīvarttenetyādike sūkte
“athainaṃ sārayamāṇamupāruhyābhīrvataṃ vācayati” āśva0
gṛ0 . 4 abhivṛttisādhane havirbhede ca . “abhīvarttena
haviṣā yenendro abhivāvṛte” ṛ0 10, 174, 1 .