• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • abda

    See also abdaḥ, avda.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    p. 51.
    abda m. (-bdaḥ)

    1 A cloud.

    2 A year.

    3 A fragrant grass, (Cyperus rotundus.)

    4 The name of a mountain.

    E. ap water, pa changed to ba, and da what gives; or aba to preserve, &c. and dan Uṇādi affix; hence the word is also written abda.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    p. 40, col. 1.
    abda (bdaḥ) 1. m. A cloud; a year.
    p. 67, col. 1.
    abda (bdaḥ) 1. m. A cloud; a year.

    Goldstücker Sanskrit-English Dictionary

    p. 229, col. 1.
    abda Tatpur. 1. m. f. n. (-bdaḥ-bdā-bdam) Giving water, giv-

    ing rain; the fem. instrum. abdayā is used in the Ṛgv.

    verse: marutaḥ…abdayā cinmuhurā hrādunīvṛtaḥ &c. in

    the sense of an adverb, viz. ‘in giving rain’, which in

    this passage becomes equivalent to a nom. plur. referring

    to marutaḥ, hence Sāyaṇa: = udakānāṃ dātāraḥ . śaso yā-

    jādeśaḥ.--For this vaidik use of the fem. instr. in an

    adverbial sense (i. e. in the sense of the acc. neuter) com-

    pare also sādhuyā = sādhu (Kāś. to Pāṇ. VII. 1. 39.) and the

    use of the fem. acc. in -ām, esp. in -tarām and -tamām

    instead of -taram or -tamam, e. g. prataram or pratarām,

    kiṃtaram or kiṃtamām &c. (comp. Pāṇ. V. 4. 11. and 12).

    2. m. (-bdaḥ) 1 A cloud; e. g. in the Bhaṭṭik.: tataḥ kṣa-

    pāṭaiḥ pṛthupiṅgalākṣaiḥ khaṃ prāvṛṣeṇyairiva cānaśe'bdaiḥ. 2 A

    year; (comp. Śaṅkara on the Vedānta S. IV. 3. 2.: vāyu-

    mabdādaviśeṣaviśeṣābhyām). 3 The name of a mountain.

    4 The name of a grass (Cyperus rotundus); see mustaka; ac-

    cording to the Nighantaprakāśa, Cyperus pertenuis; see bha-

    dramustaka or nāgaramustaka. E. ap and da, with the udātta on

    the first syllable; the Uṇṇādi S. however propose to derive

    the word from av ‘to protect’, uṇ. aff. dan, when the word

    would sound abda; and Nṛsinha's Swaramanjari pretends

    that it comes from ad ‘to eat’, with d changed to b, uṇ.

    aff. dan. [The Calc. and Petersb. edd. of Hemachandra's

    Abhidhānach. have (2. 73. or v. 159.) the incorrect reading

    abdam, as if the word were a neuter; an excellent Ms. of

    this portion, belonging to the R. A. S. has the correct form

    abdaḥ and the comm. of Vallabhagaṇi says nothing of the

    word being m. or n.].

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    p. 36, col. 2.
    abda abda, i. e. ap-da (vb. ) m. 1.

    A cloud. 2. A year, Rājat. 5, 291.

    Comp. Kṛcchra-, m. a year of pe-

    nance, Man. 11, 162. Tri-, n. Three

    years, Man. 8, 36.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    p. 60, col. 1.
    abda ab-da, as, ā, am, (fr. ap and rt. ),

    giving water; (as), m. a cloud; a year; the grass

    Cyperus Rotundus; N. of a mountain. —Abda-tantra,

    am, n., N. of an astronomical work. —Abda-vāhana,

    as, m., N. of Śiva (? borne on a cloud or bearing the

    clouds). —Abda-śata, am, n. a century. —Abda-

    sahasra, am, n. a thousand years. —Abda-sāra,

    as, m. a kind of camphor. —Abdārdha (°da-ar°),

    am, n. a half year.

    Lanman’s Sanskrit Reader Vocabulary

    p. 119, col. 1.
    ábda, m. lit. water-giving; (then, perhaps, rainy season, and so) year. [ap + da, but w. irreg. acct, 1269: for mg, see varṣa.]

    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    p. 125, col. 2.
    abda a. [apo dadāti, dā-ka; said in Uṇ. 4. 98 to be from ab; abatītyabdaḥ] Giving water.

    bdaḥ

    1 A cloud.

    2 A year (in this sense n. also).

    3 N. of a grass (mustā).

    4 N. of a mountain

    Comp.

    ardhaṃ half a year.

    vāhanaḥ N. of Śiva.

    śataṃ a century.

    sāraḥ a kind of camphor.

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    p. 32.
    ábda m. year (lit. giving water; cf. varṣa).

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    p. 22, col. 2.
    abda áb-da, m. [water-giving, rainy season],
    year (cp. varṣa).

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    p. 60, col. 2.
    áb-da mfn. giving water, L.
    p. 60, col. 2.
    áb-da m. a year
    p. 60, col. 2.
    a cloud, Bhaṭṭ.
    p. 60, col. 2.
    the grass Cyperus Rotundus
    p. 60, col. 2.
    N. of a mountain, L.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    p. 43, col. 1.
    abda

    m. (-bdaḥ)

    1. A cloud.

    2. A year.

    3. A fragrant grass, (Cyperus
    rotundus.)

    4. The name of a mountain.

    E. ap water, pa changed to
    ba, and da what gives; or aba to preserve, &c. and dan Unādi affix;
    hence the word is also written abda.

    p. 71, col. 1.
    abda

    m. (-bdaḥ)

    1. A cloud.

    2. A year.

    E. ava to preserve, dan Unādi affix,
    see abda.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    vol. 1, p. 166.
    abda a. [apo dadāti, dā-ka; said in Uṇ 4.98 to be from aba; abatītyabdaḥ] Giving water. -bdaḥ 1 A cloud. -2 A year (in this sense n. also) vyomno'bdaṃ bhūtaśābalyaṃ bhuvaḥ paṅkamapāṃ malam Bhāg.10.24.34. abdamekaṃ caredbhaktaḥ Mb.13.17.74. -3 N. of a grass (mustā). -4 N. of a mountain. cf... abdo meghe ca darpaṇe | prabhavādau parvate ca ...Nm. -Comp. -ardham half a year. -tantram Name of an astronomical work. -vāhanaḥ N. of Śiva. -śatam a century. -sāraḥ a kind of camphor.

    Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français

    p. 35, col. 2.
    abda abda m. (ap-dā) m à m. qui donne l'eau: nuage, saison des pluies.

    m à m. donné par l'eau: cyperus rotundus, bot.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    p. 59, col. 1.
    abda- m. année; -ka- a. ifc. qui a (tant) d'années.

    °paryaya- m. changement d'année.

    °bhū- a. provenant du nuage.

    °sahasrika- -ī- a. qui dure mille ans.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    vol. 1, p. 325.
    ábda (2. ap + da) m.

    1) Wolke AK. 3, 4, 16, 91. H. an. 4, 223. MED. d. 2.

    — 2) Jahr AK. 1, 1, 3, 20. 3, 4, 16, 91. H. 159 (n., nach den Sch.: m. n.). H. an. MED. sàjūrabdò ayâvobhiḥ VS. 12, 74. M. 4, 168. 8, 30. 9, 81. 11, 27. u.s.w. YĀJÑ. 1, 14. INDR. 3, 5. BRAHMA-P. in LA. 57, 10. abdalakṣaṇam Verz. d. B. H. 258, 9. Nimmt am Ende eines adj. comp. ka an: triṃśadabdakaḥ H. 1220. Vgl. varṣa .

    — 3) ein Riedgras, Cyperus hexastychyus communis Nees, H. an. MED. SUŚR. 2, 503, 21.

    — 4) N. pr. eines Berges H. an. — Wird auch avda geschrieben und von av abgeleitet Uṇ. 4, 100.

    vol. 5, p. 1016.
    abda

    2) caturabdā adj. f. AK. 2, 9, 69.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    vol. 1, p. 83, col. 3.
    ábda m.

    — 1) Jahr. Am Ende eines adj. Comp. f. ā.

    — 2) *Wolke BHAṬṬ. 2,30.

    — 3) Cyperus_hexastachyus Nees.

    — 4) *N.pr. eines Berges.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    p. 23, col. 1.
    ábda m. Jahr.

    Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch

    p. 54, col. 2.
    abda m. *Wolke, H 35, 24; 48, 31 (91).

    Bopp Glossarium Sanscritum

    p. 14, col. 2.
    abda m. (ex ap aqua, et da dans, a r. s. a) 1) nubes.

    2) annus (primit. pluvium anni tempus).

    Abhidhānaratnamālā of Halāyudha

    p. 8.
    abda;
    abhramabdo ghano meghaḥ stanayitnuḥ payodharaḥ .
    dhārādharo dhūmayonirjīmūtaśca balāhakaḥ .. 58 ..
    1.1.1.58
    p. 15.
    abda;
    hāyanābdaśaradvarṣasaṃvatsarasamāḥ samāḥ .
    1.1.1.116

    Vācaspatyam

    p. 271, col. 1.
    a(vda)bda pu0 avati rakṣati sīmānaṃ dan . 1 parvatabhede sa ca
    varṣaparvata eva tadbhedaḥ varṣaparvataśabde vakṣyate . apodadāti
    ka 6 ta0 . 2 meghe 3 mustāyāṃ ca tasyāścātyantaśītavīryya-
    tvena vaidyakokteḥ jalamayamūlatvācca tathātvam . āpyante
    vyāpyante ṛtumāsapakṣatithinakṣatrayogakaraṇavārādayo yena
    āpadan hrasvaśca a(bdā)bdādayaśca u0 ni0 . 4 vatsare .
    sa ca navavidhaḥ . brāhmaṃ divyaṃ tathā pitryaṃ prājāpatyaṃ
    gurostathā saurañca sāvanaṃ cāndramārkṣaṃ mānāni vai naveti
    sū0 si0 ukteḥ tatra brāhmābdamānam sūryyābdasaṃkhyayā
    dvitrisāgarairayutāhataiḥ sandhyāsandhyaṃśasahitaṃ vijñeyaṃ taccaturyu-
    gam ithaṃ yugasahasreṇa bhūtasaṃhārakārakaḥ kalpī brāhmamahaḥ
    proktaṃ śarvarī tasya tāvatīti paramāyuḥ śataṃ tasya tayāhorātra-
    saṃkhyayā iti ca sū0 si . tathāca sauraiḥ (43200000000)
    etāvadvarṣaistasyāhastāvadbhiśca rātriḥ tena dviguṇitaistaiḥ
    360 guṇitairbrāhmābdamānam . atha divyam māsairdvādaśa-
    bhirvarṣaṃ divyaṃ tadaharucyate tatṣaṣṭiḥ ṣaḍguṇā divyaṃ varṣa-
    māsuramucyate iti tatrokteḥ 360 sauravarṣairdivyābdamānam
    manvantaravyavasthā ca prājāpatyamudāhṛtam na tatra dyuniśorbheda
    iti tatroktam manvantaramānameva prājāpatyābdamānam tacca
    yugānāṃ 4320000 saptatiḥ saikā manvantaramudāhṛtam
    ityuktam tena 71 guṇitaiḥ 31104000 sauravarṣaiḥ prājāpa-
    tyam . pitryaṃ tu triṃśatā tithibhirmāsaścāndraḥ pitryamahaḥ
    smṛtam niśā ca māsapakṣāntau tayormadhye vibhāgataḥ
    ityukteḥ cāndramāsa eva pitryamahorātraṃ tacca 360 guṇitaṃ
    tadvarṣamānam tathāca 10800 cāndradinaiḥ pitryavarṣamāna-
    mitiphalitam . vārhaspatyantu vaiśākhādiṣu kṛṣṇe ca yogaḥ
    pañcadaśe tithau . kārttikādīni varṣāṇi gurorastodayāt
    tayā sū0 si0 yayā paurṇamāsyāṃ nakṣatrasambandhena tatsaṃjño
    māso bhavati tatheti samuccayārthakam . vṛhaspateḥ sūryya-
    sānnidhyadūratvābhyāmastādudayādvā vaiśākhādiṣu dvādaśasu
    māseṣu kṛṣṇapakṣe pañcadaśe tithau amāyāmityarthaḥ . cakāraḥ
    paurṇamāsīsambandhāt samuccayārthakaḥ . yogo dinanakṣatra-
    sambandhaḥ kārtikādīni dvādaśa varṣāṇi bhavanti . vaiśākha-
    kṛṣṇapakṣapañcadaśyāmamārūpāyāṃ vṛhaspateraste udaye vā
    jāte sati tadādi vṛhaspativarṣaṃ kṛttikādinakṣatrasambandhāt
    kārttikasaṃjñam . evaṃ jyaiṣṭhāṣāḍhaśrāvaṇabhādrapadāśvinakārttika-
    mārgaśīrṣapauṣamāghaphālgunacaitrāmāsu kramaśo mṛgapuṣyamaghāpūrba-

    phālgunīcitrāviśākhājyeṣṭhāpūrvvāṣāḍhāśravaṇāpūrbabhādrā-
    śvinīnakṣatrasambandhānmārgaśīrṣādīni bhavanti . atrāpi
    nakṣatradvayatrayasambandhaḥ cāndramāsavat bodhyaḥ . tacca māsaśabde
    dṛśyam tena yaddine vṛhaspaterudayo'sto vā taddine yaccandrā-
    dhiṣṭhitanakṣatraṃ tatsaṃjñaṃ vārhaspatyaṃ varṣaṃ bhavatīti tātpaparyyam .
    meṣādisaṃkrāntīruktvā meṣādayo dvādaśaiva sauramāne tu vatsara
    iti saurantu tadbhavenmānaṃ bhānorbhagaṇapūraṇāditi
    cokteḥ 360 sauradivasaiḥ sauravarṣamānam . sāvanantu
    udayādodayaṃ bhānoḥ sāvanaṃ tatprakīrttita mityuktam .
    pañcāṅgarāmāstithayaḥ kharāmāḥ sārddhadvidasrāḥ kudi-
    nādyamabde iti si0 śi0 ukteḥ 365, dināni
    15, 30, 22, 30, daṇḍādisahitāni sāvanadināni
    asyārkamāso'rkalavaḥ pradiṣṭastriṃśaddinaḥ sāvanamāsa
    iti si0 śi0 uktadiśā tanmāsādayojñeyāḥ . triṃ-
    śatā tithibhirmāsaścāndra iti prāguktaṃ cāndramānam
    tacca kālena yenaiti punaḥśaśīnaṃ krāman bhacakraṃ vivareṇa
    gatyoḥ māsaḥ sa cāndro'ṅkayamāḥ kurāmāḥ śūnyeṣavastat
    kudinapramāṇam iti si0 śi0 ukteḥ 31 . 50 daṇḍādi-
    yutairekonatriṃśatkudinaiścāndramāsaḥ dvādaśaguṇite ca tasmin
    354 . 18 kudinaiścāndrabarṣamānam cāndramāsaviśeṣāḥ
    māsaśabdevakṣyante . nākṣatraṃ yathā bhacakrabhramaṇaṃ nityaṃ nākṣatraṃ
    dinamucyate sū0 si0 nityaṃ pratyahaṃ bhacakrabhramaṇaṃ nakṣatrasasūhasya
    pravahavāyukṛtaḥ paribhramaḥ nākṣatraṃ nakṣatrasaṃvandhi dinam .
    evaṃ0020navasu brāhmādiṣu varṣeṣu darśiteṣu caturṇṇāmeva
    vyavahāropayogitā yathoktaṃ caturbhivyavahāro'tra saura-
    cāndrārkṣasāvanaiḥ vārhaspatyena ṣaṣṭyabdaṃ jñeyaṃ nānyaistu
    nityaśa iti sū0 si0 . tatra kasya kutropayogastadapyuktaṃ
    tatraiva . saureṇa dyuniśorvāmaṃ ṣaḍaśītimukhāni ca ayanaṃ
    ghiṣuvaccaiva saṃkrānteḥ puṇyakālatā iti tithiḥkaraṇamudvāhaḥ
    kṣauraṃ sarvvakriyāstathā vratovāsayātrāṇāṃ kriyā cāndreṇa
    gṛhyate iti sāvanāni syuretena yajñakālavidhistu taiḥ
    sūtakānāṃ paricchedodinamāsābdapāstathā madhyamagrahabhuktiśca
    sāvanenaiva gṛhyate sū0 si0 . cāndreṇa tu māsavarṣādi-
    gaṇanāpi caitre māsi jagatsraṣṭā sasarja prathame'hani
    śuklapakṣe samagrantu grahatārodaye sati pravarttayāmāsa
    tadā kālasya gaṇanāmapi grahān rāśīnṛtūn māsān
    vatsarān vatsarādhipān iti ma0 ta0 bra0 pu0 . ya-
    trābde puṇyasahamaṃ śubhaṃ so'bdaḥ śubhapradaḥ iti nī0 tā0 .

    Meulenbeld’s Sanskrit Names of Plants

    p. 428.
    abda

    = mustā̆ (Ḍa. on Su. Ci. 38, 51, U. 40, 67 and U. 52, 14).