aṣṭavidha
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 92.
aṣṭavidha mfn. (
-dhaḥ-dhā-dhaṃ) Eight fold, of eight kinds.
E. aṣṭa eight, and vidha sort.
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 72, col. 1.
aṣṭa-vidha (dhaḥ-dhā-dhaṃ) a. Eightfold.
Lanman’s Sanskrit Reader Vocabulary
☞
p. 122, col. 2.
aṣṭa-vidha, a. of eight sorts; eight-fold. [
vidhā, 1302c 5.]
Cappeller Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 52.
aṣṭavidha a. eightfold, of eight kinds.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 116, col. 3.
aṣṭa—vidha mfn. eightfold, of eight kinds,
Mn. vii, 154, &c.
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 76, col. 1.
aṣṭavidha mfn. (-dhaḥ-dhā-dhaṃ) Eightfold, of eight kinds.
E. aṣṭa eight, and vidha
sort.
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 532.
aṣṭavidha (von
a° + vidhā) adj.
achtfach, achtfältig M. 7, 154.
SUŚR. 1, 91, ult.
SĀṂKHYAK. 48.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 142, col. 1.
aṣṭavidha Adj.
achtfach , achtfältig 140,11.
°śastrakarmaṇya Adj.
über die achtfache Anwendung des Messers u.s.w.
handelnd SUŚR. 1,19,20.
Cappeller Sanskrit Wörterbuch
☞
p. 35, col. 1.
aṣṭavidha achtfältig.
Vācaspatyam
☞
p. 522, col. 2.
aṣṭavidha na0 aṣṭa vidhāḥ prakārā asya . rājyāṅgāṣṭaprakāre
karmaṇi tacca aṣṭakarmaśabde darśitam . “kṛtsnaṃ cāṣṭavidhaṃ
karmma pañcavargañca tattvataḥ” manuḥ .
suśrutokte viṣayaviśeṣaviṣaye chedyādau aṣṭaprakāre śalyakarmmaṇi
tāni ca yathā “chedyabhedyalekhyavedhyaiṣyāhāryyasrāvyasīvya-
rūpāṇi . teṣāṃ viṣayaviśeṣā api tatraiva darśitā yathā .
“cchedyā bhagandaragranthiḥ ślaiṣmikastilakālakaḥ . braṇavartmārvudā-
nyarśaścarmmakīlo'sthi māṃsagam .. śalyaṃ jatumaṇirmmāṃsasaṃghāto
galaśuṇḍikā . snāyumāṃsasirākotho valmīkaṃ śataponakaḥ ..
adhruṣaścopadaṃśāśca māṃsakandyadhimāṃsakaḥ . bhedyā vidradhayo'-
nyatra sarvajādagranthayastrayaḥ .. ādito ye visarpāśca vṛddhayaḥ
savidārikāḥ . pramehapiḍakāśophastanarogāvamanthakāḥ .
kumbhīkānuśayīnāḍyo vṛndau puṣkarikālajī . prāyaśaḥ
kṣudrarogāśca puppuṭau tāludantajau .. tuṇḍikerī gilāyuśca
pūrvvaṃ ye ca prapākiṇaḥ . vastistathāśmarohetormmedokā ye
ca kecana .. lekhyāścatasro rohiṇyaḥ kilāsamupajihvi-
kā . medojo dantavaidarbho granthivartmādhijihnikā .. a-
rśāṃsi maṇḍalaṃ māṃsakandī māṃsonnatistathā . vedhyāḥ sirā
bahuvidhā mūtravṛddhirddakodaram .. eṣyā nāḍyaḥ saśalyāśca
braṇā unmārgiṇaśca ye . āhāryyāḥ śarkarāstistro0 dantaka-
rṇamalāśmarī .. śalyāni mūḍhagarbhāśca varcaśca nicitaṃ gude .
srāvyā vidradhayaḥ pañca bhaveyuḥ parvajādṛte .. kuṣṭhārva
vāyuṃ sarujaḥ śopho yaścaikadeśajaḥ . pālyāmayāḥ ślī-
padāni viṣajuṣṭañca śoṇitam .. arvvudāni visarpāśca
granthayaścāditastu ye . trayastrayaścopadaṃśāḥ stanarogā vi-
dārikā .. śauṣiro galaśālūkam kaṇṭhakāḥ kṛmidantakaḥ .
dantaveṣṭaḥ sopakuśaḥ śītādodantapuppuṭaḥ .. pittāsṛkkapha-
jāścauṣṭhyāḥ kṣudrarogāśca bhūriśaḥ . sīvyā medaḥsamutthāśca
minnāḥ sulikhitā gadāḥ .. sadyovraṇāśca ye caiva calasa-
ndhivyapāśrayāḥ . na kṣārāgniviṣairjuṣṭā na vā mārutavā-
hinaḥ .. nāntarlohitaśalyāśca teṣu samyagviśodhanam ..
pāṃśuromanakhādīni calamasthi bhavecca yat . ahṛtāni
yato'mūni pācayeyurbhṛśaṃ vraṇam . rujaśca vividhāḥ kuryyu-
stasmādetānviśodhayet . tatovraṇaṃ samunnamya sthāpayitvā ya-
thāsyitam .. sīvyet sūkṣmeṇa sūtreṇa valkenāśmantakasya
vā . śaṇajakṣaumasūtrābhyāṃ snāyvā bālena vā punaḥ . mū-
rvvāguḍūcītānairvvā sīvyedvellitakaṃ śanaiḥ .. sīvyedgophaṇikāṃ
vāpi sīvyedvā tunnasevanīm . ṛjugranthimatho vāpi yathāyo
gamathāpi vā .. deśe'lpamāṃse sandhau ca sūcī vṛttāṅguladvayam .
āyatā tryaṅgulā tryasrā māṃsale vāpi pūjitā .. dhanu-
rvakrā hitā marmaphalakośodaropari . ityetāstrividhāḥ
sūcostokṣṇāgrāḥ susamāhitāḥ . kārayenmālatīpuṣpa-
vṛntāgraparimaṇḍalāḥ . nātidūre nikṛṣṭe vā sūcīṃ
karmmaṇi pātayet . dūrādrujo vraṇauṣṭhasya sannikṛṣṭe'va-
luñcanam . atha kṣaumapicucchannaṃ susyūtaṃ pratisārayet .
priyaṅgvañjanayaṣṭyāhvalodhracūrṇaiḥ samantataḥ . śalvakīphala
cūrṇṇairvvā kṣaumadhyāmena vā punaḥ . tato vraṇaṃ yathāyogaṃ
baddhācārikamādiśet . etadaṣṭavidhaṃ karma samāsena
prakīrttitam” .