• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • aṣṭavidha


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 92.
    aṣṭavidha mfn. (-dhaḥ-dhā-dhaṃ) Eight fold, of eight kinds.

    E. aṣṭa eight, and vidha sort.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 72, col. 1.
    aṣṭa-vidha (dhaḥ-dhā-dhaṃ) a. Eightfold.

    Lanman’s Sanskrit Reader Vocabulary

    ☞ p. 122, col. 2.
    aṣṭa-vidha, a. of eight sorts; eight-fold. [vidhā, 1302c 5.]

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 52.
    aṣṭavidha a. eightfold, of eight kinds.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 116, col. 3.
    aṣṭa—vidha mfn. eightfold, of eight kinds, Mn. vii, 154, &c.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 76, col. 1.
    aṣṭavidha

    mfn. (-dhaḥ-dhā-dhaṃ) Eightfold, of eight kinds.

    E. aṣṭa eight, and vidha
    sort.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 532.
    aṣṭavidha (von a° + vidhā) adj. achtfach, achtfältig M. 7, 154. SUŚR. 1, 91, ult. SĀṂKHYAK. 48.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 142, col. 1.
    aṣṭavidha Adj. achtfach , achtfältig 140,11. °śastrakarmaṇya Adj. über die achtfache Anwendung des Messers u.s.w. handelnd SUŚR. 1,19,20.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    ☞ p. 35, col. 1.
    aṣṭavidha achtfältig.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 522, col. 2.
    aṣṭavidha na0 aṣṭa vidhāḥ prakārā asya . rājyāṅgāṣṭaprakāre
    karmaṇi tacca aṣṭakarmaśabde darśitam . “kṛtsnaṃ cāṣṭavidhaṃ
    karmma pañcavargañca tattvataḥ” manuḥ .
    suśrutokte viṣayaviśeṣaviṣaye chedyādau aṣṭaprakāre śalyakarmmaṇi
    tāni ca yathā “chedyabhedyalekhyavedhyaiṣyāhāryyasrāvyasīvya-
    rūpāṇi . teṣāṃ viṣayaviśeṣā api tatraiva darśitā yathā .
    “cchedyā bhagandaragranthiḥ ślaiṣmikastilakālakaḥ . braṇavartmārvudā-
    nyarśaścarmmakīlo'sthi māṃsagam .. śalyaṃ jatumaṇirmmāṃsasaṃghāto
    galaśuṇḍikā . snāyumāṃsasirākotho valmīkaṃ śataponakaḥ ..
    adhruṣaścopadaṃśāśca māṃsakandyadhimāṃsakaḥ . bhedyā vidradhayo'-
    nyatra sarvajādagranthayastrayaḥ .. ādito ye visarpāśca vṛddhayaḥ
    savidārikāḥ . pramehapiḍakāśophastanarogāvamanthakāḥ .
    kumbhīkānuśayīnāḍyo vṛndau puṣkarikālajī . prāyaśaḥ
    kṣudrarogāśca puppuṭau tāludantajau .. tuṇḍikerī gilāyuśca
    pūrvvaṃ ye ca prapākiṇaḥ . vastistathāśmarohetormmedokā ye
    ca kecana .. lekhyāścatasro rohiṇyaḥ kilāsamupajihvi-
    kā . medojo dantavaidarbho granthivartmādhijihnikā .. a-
    rśāṃsi maṇḍalaṃ māṃsakandī māṃsonnatistathā . vedhyāḥ sirā
    bahuvidhā mūtravṛddhirddakodaram .. eṣyā nāḍyaḥ saśalyāśca
    braṇā unmārgiṇaśca ye . āhāryyāḥ śarkarāstistro0 dantaka-
    rṇamalāśmarī .. śalyāni mūḍhagarbhāśca varcaśca nicitaṃ gude .
    srāvyā vidradhayaḥ pañca bhaveyuḥ parvajādṛte .. kuṣṭhārva
    vāyuṃ sarujaḥ śopho yaścaikadeśajaḥ . pālyāmayāḥ ślī-
    padāni viṣajuṣṭañca śoṇitam .. arvvudāni visarpāśca
    granthayaścāditastu ye . trayastrayaścopadaṃśāḥ stanarogā vi-
    dārikā .. śauṣiro galaśālūkam kaṇṭhakāḥ kṛmidantakaḥ .
    dantaveṣṭaḥ sopakuśaḥ śītādodantapuppuṭaḥ .. pittāsṛkkapha-
    jāścauṣṭhyāḥ kṣudrarogāśca bhūriśaḥ . sīvyā medaḥsamutthāśca
    minnāḥ sulikhitā gadāḥ .. sadyovraṇāśca ye caiva calasa-
    ndhivyapāśrayāḥ . na kṣārāgniviṣairjuṣṭā na vā mārutavā-
    hinaḥ .. nāntarlohitaśalyāśca teṣu samyagviśodhanam ..
    pāṃśuromanakhādīni calamasthi bhavecca yat . ahṛtāni
    yato'mūni pācayeyurbhṛśaṃ vraṇam . rujaśca vividhāḥ kuryyu-
    stasmādetānviśodhayet . tatovraṇaṃ samunnamya sthāpayitvā ya-
    thāsyitam .. sīvyet sūkṣmeṇa sūtreṇa valkenāśmantakasya
    vā . śaṇajakṣaumasūtrābhyāṃ snāyvā bālena vā punaḥ . mū-
    rvvāguḍūcītānairvvā sīvyedvellitakaṃ śanaiḥ .. sīvyedgophaṇikāṃ
    vāpi sīvyedvā tunnasevanīm . ṛjugranthimatho vāpi yathāyo
    gamathāpi vā .. deśe'lpamāṃse sandhau ca sūcī vṛttāṅguladvayam .
    āyatā tryaṅgulā tryasrā māṃsale vāpi pūjitā .. dhanu-
    rvakrā hitā marmaphalakośodaropari . ityetāstrividhāḥ
    sūcostokṣṇāgrāḥ susamāhitāḥ . kārayenmālatīpuṣpa-
    vṛntāgraparimaṇḍalāḥ . nātidūre nikṛṣṭe vā sūcīṃ
    karmmaṇi pātayet . dūrādrujo vraṇauṣṭhasya sannikṛṣṭe'va-
    luñcanam . atha kṣaumapicucchannaṃ susyūtaṃ pratisārayet .
    priyaṅgvañjanayaṣṭyāhvalodhracūrṇaiḥ samantataḥ . śalvakīphala
    cūrṇṇairvvā kṣaumadhyāmena vā punaḥ . tato vraṇaṃ yathāyogaṃ
    baddhācārikamādiśet . etadaṣṭavidhaṃ karma samāsena
    prakīrttitam” .