• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • aṣṭāpada

    See also aṣṭāpadam, aṣṭāpadaḥ, aṣṭāpadaṃ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 92.
    aṣṭāpada mn. (-daḥ-daṃ)

    1 A kind of chequered cloth or board for drafts, dice, &c.

    2 Gold. m. (-daḥ)

    1 A spider.

    2 A fabulous animal with eight legs, the Śarabha.

    3 The mountain Kailāsa or abode of KUVERA.

    4 A worm.

    5 A pin or bolt. f. (-dī) A wild sort of jasmin.

    E. aṣṭa eight, and pada a quarter, place, foot, &c. a being made long.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 72, col. 1.
    aṣṭāpada (daḥ-daṃ) 1. m. n. A chequer-
    ed cloth or board for dice, drafts,
    &c.; a spider; a fabulous ani-
    mal; Kailāsa; a worm; a bolt.
    dī f. Wild jasmin.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 63, col. 1.
    aṣṭāpada aṣṭā-pada. I. n. A board

    for draughts, dice, etc., Hariv. 6752. II.

    m. and n. Gold, Kumāras, 7, 10.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 33, col. 2.
    aṣṭāpada aṣṭā-pada, m. n. dice-board with
    64 squares: -vyāpāra, m. game of dice;
    -pādya, a. eightfold.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 116, col. 3.
    aṣṭā—pada m. ‘having eight legs’, a spider, L.
    ☞ p. 116, col. 3.
    a worm, L.
    ☞ p. 116, col. 3.
    the fabulous animal Sarabha, L.
    ☞ p. 116, col. 3.
    a wild sort of jasmin, L.
    ☞ p. 116, col. 3.
    a pin or bolt, L.
    ☞ p. 116, col. 3.
    the mountain Kailāsa, L.
    ☞ p. 1318, col. 1.
    a chess-board on which each line has 8 squares or 64 in all, MW.
    ☞ p. 116, col. 3.
    aṣṭā—pada mn. (g. ardharcādi, q.v.) a kind of chequered cloth or board for drafts, dice, &c., Hariv.; R. &c.
    ☞ p. 116, col. 3.
    (= -pruṣ, q.v.) gold, MBh. xii, 10983; Kum. vii, 10

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 76, col. 1.
    aṣṭāpada

    mn. (-daḥ-daṃ)

    1. A kind of chequered cloth or board for drafts,
    dice, &c.

    2. Gold.

    m. (-daḥ)

    1. A spider.

    2. A fabulous animal with
    eight legs, the Sarabha.

    3. The mountain Kailasa or abode of
    KUVERA.

    4. A worm.

    5. A pin or bolt.

    f. (-dī) A wild sort of jas-
    min.

    E. aṣṭa eight, and pada a quarter, place, foot, &c. a being made
    long.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 533.
    aṣṭāpada (a° + pada)

    1) m. Spinne H. an. 4, 135. MED. d. 44.

    — 2) m. Wurm H. an.

    — 3) m. ein fabelhaftes Thier mit 8 Füssen (śarabha) TRIK. 2, 5, 2. 3, 3, 202. H. 1286, Sch. H. an. MED.

    — 4) m. eine Art Jasmin, = aṣṭāpadī H. an.

    — 5) m. Keil DHAR. im ŚKDR.

    — 6) m. der Berg Kailāsa H. 1028.

    — 7) ein getäfeltes Brett mit 8 Feldern zum Würfelspiel, m. n. AK. 2, 10, 46. H. 487. MED. n. TRIK. 3, 3, 202. HĀR. 171. m. H. an. im comp. R. 1, 5, 12. aṣṭāpadena HARIV. 6752. 6761. Lot. de la b. l. 363.

    — 8) Gold, m. n. AK. 2, 9, 96. MED. n. H. 1043. m. H. an. f. TRIK. āvarjitāṣṭāpadakumbhatoyaiḥ KUMĀRAS. 7, 10. — Im gaṇa ardharcādi, der Wörter enthält, die zugleich m. und n. sind, findet sich auch aṣṭāpada; vgl. auch SIDDH. K.251,b, 6.

    ☞ vol. 5, p. 1075.
    aṣṭāpada

    8) °padasthāne dakṣa mudreva (so die ed. Bomb.) lakṣyate MBH. 12, 10983. Der Schol., der auch die andere Lesart kennt, erklärt aṣṭāpadapada n. durch suvarṇakārṣāpaṇa . Goldbarren wurde wohl das Zeichen Aṣṭāpada aufgedrückt, das auf diese Weise eine Bez. des Goldes selbst wurde.

    — 9) f. ā (sc. ṛc) eine aus acht Pada bestehende Strophe Ind. St. 8, 120.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 142, col. 3.
    aṣṭāpada

    — 1) m.

    — a) *Spinne.

    — b) *Raupe , Wurm.

    — c) *das fabelhafte Thier Śarabha.

    — d) *eine Jasminart.

    — e) *Keil.

    — f) *Bein. des Berges Kailāsa.

    — 2) m. n.

    — a) ein getäfeltes Brett mit acht mal acht Feldern zum Würfelspiel. °vyāpāra m. Würfelspiel KĀD. 99,6.

    — b) Gold.

    — 3) f. ā eine achtzeilige Strophe.

    Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch

    ☞ p. 82, col. 2.
    aṣṭāpada m. *das fabelhafte Tier śarabha, S II, 145, 4; 194, 2.

    — *der Berg Kailāsa, S II, 194, 2.

    — °n. Goldstück, Śuk. t. o. 7 [p. 21, 1].

    Abhidhānaratnamālā of Halāyudha

    ☞ p. 22.
    aṣṭāpada;
    hema svarṇaṃ jātarūpaṃ suvarṇaṃ,
    bharmaṃ rukmaṃ hāṭakaṃ śātakumbham .
    gāṅgeyaṃ syādgairikaṃ bhūri candraṃ,
    rāḥ kalyāṇaṃ niṣkamaṣṭāpadaṃ ca .. 173 ..
    jāmbūnadaṃ hiraṇyaṃ kanakamahārajatakāñcanāni syuḥ .
    kārtasvaracāmīkarakarburatapanīyanāmāni .. 174 ..
    2.1.1.173

    Vācaspatyam

    ☞ p. 525, col. 2.
    aṣṭāpada puṃna0 ba0 va0 aṣṭau aṣṭau padāni paṅktāvasya vṛttau
    saṃkhyā śabdasya vīpsārthatvāṅgīkāraḥ āttvam arddharccādiḥ .
    1 śārīphalake . aṣṭasu dhātuṣu padaṃ pratiṣṭhā yasya . 2 svarṇe . āva-
    rjjitāṣṭāpadakumbhatoyaiḥ” kumā0 . “aceṣṭātāṣṭāpadabhūmireṇuḥ”
    māghaḥ . upacārāt svarṇamaye'pi “aṣṭāpadena balavān rājā
    vajra dharopamaḥ” iti harivaṃśaḥ 3 śarabhe 4 lūtāyāñca pu0 .
    tayoraṣṭapadatvāt . aṣṭaṃ yathā syāttathā padyate . 5 kṛmau .
    aṣṭasu dikṣu āpadyate 6 kīlake . aṣṭābhiḥ siddhibhirāpadyate .
    ā + pada—ap 3 ta0 . aṇimādyaṣṭasiddhiyuktakte 7 kailāse pu0 .