aṣṭādaśāṅgaḥ
See also
aṣṭādaśāṅga.
Śabdakalpadruma
☞
vol. 1,
p. 150.
aṣṭādaśāṅgaḥ , puṃ, (aṣṭādaśa aṅgāni yasmin .)
aṣṭādaśadravyātmakapācanaṃ . sa caturvvidhaḥ . daśa-
mūlyādiḥ 1 . bhūnimbādiḥ 2 . drākṣādiḥ 3 .
mustādiḥ 4 . tadyathā .
“daśamūlī śaṭhī śṛṅgī pauṣkaraṃ sadurālabhā .
bhārgī kuṭajavījañca paṭolaṃ kaṭurohiṇī ..
aṣṭādaśāṅga ityeṣa sannipātajvarāpahaḥ .
kāsahṛdgahapāśvārttihikkāśvāsavamīharaḥ” .. 1 ..
“bhūnimbadārudaśamūlamahauṣadhābda-
tiktendravījadhanikebhakaṇākaṣāyaḥ .
tandrāpralāpakasanārucidāhamoha
śvāsādiyuktamakhilaṃ jvaramāśu hanti” .. 2 ..
“drākṣāmṛtā śaṭhī śṛṅgī mustakaṃ raktacandanaṃ .
nāgaraṃ kaṭukā pāṭhā bhūnimbaṃ sadurālabhaṃ ..
uśīraṃ padmakaṃ dhānyaṃ bālakaṃ kaṇṭakārikā .
puṣkaraṃ picumarddaśca kvāthaṃ jīrṇajvarāpahaḥ ..
kāsaṃ śvāsañca viṣamaṃ śvayathūdaranāśanaṃ .
aṣṭādaśāṅgamuditametat syāt sannipātanut” .. 3 ..
mustaparpaṭakośīradevadārumahauṣadhaṃ .
triphalā dhanvayāsaśca nīlī kāmpillakaṃ trivṛt ..
kirātatiktakaṃ pāṭhā balākaṭukarohiṇī .
madhukaṃ pippalīmūlaṃ mustādyo gaṇa ucyate ..
aṣṭādaśāṅgamuditametadvā sannipātanut .
pittottare sannipāte hitañcoktaṃ manīṣibhiḥ ..
manyāstambhauroghāte uraḥpārśvaśirograhe” .. 4 ..
iti sukhabodhaḥ ..