• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • aśvinau


    Abhidhānaratnamālā of Halāyudha

    ☞ p. 11.
    aśvinau;
    nāsatyāvaśvinau dasrau proktau devacikitsakau .. 84 ..
    1.1.1.84

    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 147.
    aśvinau , puṃ, (praśastā aśvāḥ santi yayoḥ . iniḥ .
    yadvā, aśvinyām jātau . sandhiveletyaṇo nakṣa-
    tremyo bahulamiti luki luktadvitalukīti ṅīpo
    luk ..) aśvinīkumārau . ityamaraḥ ..
    (“tvāṣṭrī tu saviturbhāryyā vaḍavārūpadhāriṇī .
    asūyata mahābhāgā sāntarīkṣe'śvināvubhau” ..
    iti mahābhārate .
    “kimaśvinau somarasaṃ pipāsū” .
    iti bhaṭṭau .)
    (“aśvinau devabhiṣajau yajñavāhāviti smṛtau .
    dakṣasya hi śiraśchinnaṃ punastābhyāṃ samāhitaṃ ..
    praśīrṇā daśanāḥpūṣṇo netre naṣṭe bhagasya ca .
    vajriṇaśca bhujastambhastābhyāmeva cikitsitaḥ ..
    cikitsitastu śītāṃśurgṛhīto rājayakṣmaṇā .
    somānnipatitaścandraḥ kṛtastābhyāṃ punaḥ sukhī ..
    bhārgavaścyavanaḥ kāmī vṛddhaḥ san vikṛtiṃ gataḥ .
    vītavarṇasvaropetaḥ kṛtastābhyāṃ punaryuvā ..
    etaiścānyaiśca bahubhiḥ karmmabhirbhiṣaguttamau .
    babhūvaturbhṛśaṃ pūjyāvindrādīnāṃ mahātmanāṃ ..
    grahāstotrāṇi mantrāṇi tathānyāni havīṃṣi ca .
    dhūmrāśca paśavastābhyāṃ prakalpyante dvijātibhiḥ ..
    prātaśca savane somaṃ śakro'śvibhyāṃ sahāśnute .
    sautrāmaṇyāñca bhagavānaśvibhyāṃ saha modate ..
    indrāgnī cāśvinau caiva stūyante prāyaśo dvijaiḥ .
    stūyante vedavākyeṣu na tathānyā hi devatāḥ ..
    amarairajaraistāvadvibudhaiḥ sādhipairdhruvaiḥ .
    pūjyete prayatairevamaśvinau bhiṣajāviti ..”
    iti carakaḥ ..
    “śrūyate hi yathā rudreṇa yajñasya śiraśchinnamiti
    tato devā aśvināvabhigamyocuḥ . bhagavantau naḥ
    śreṣṭhatamau yuvāṃ bhaviṣyathaḥ . bhavadbhyāṃ yajñasya śiraḥ
    sandhātavyaṃ . tāvūcaturevamastviti . atha tayorarthe
    devā indraṃ yajñabhāgena prāsādayan . tābhyāṃ yajñamya
    śiraḥ saṃhitamiti” .. iti suśrutaḥ ..)