aśvinau
Abhidhānaratnamālā of Halāyudha
☞
p. 11.
aśvinau;
nāsatyāvaśvinau dasrau proktau devacikitsakau .. 84 ..
1.1.1.84
Śabdakalpadruma
☞
vol. 1,
p. 147.
aśvinau , puṃ, (praśastā aśvāḥ santi yayoḥ . iniḥ .
yadvā, aśvinyām jātau . sandhiveletyaṇo nakṣa-
tremyo bahulamiti luki luktadvitalukīti ṅīpo
luk ..) aśvinīkumārau . ityamaraḥ ..
(“tvāṣṭrī tu saviturbhāryyā vaḍavārūpadhāriṇī .
asūyata mahābhāgā sāntarīkṣe'śvināvubhau” ..
iti mahābhārate .
“kimaśvinau somarasaṃ pipāsū” .
iti bhaṭṭau .)
(“aśvinau devabhiṣajau yajñavāhāviti smṛtau .
dakṣasya hi śiraśchinnaṃ punastābhyāṃ samāhitaṃ ..
praśīrṇā daśanāḥpūṣṇo netre naṣṭe bhagasya ca .
vajriṇaśca bhujastambhastābhyāmeva cikitsitaḥ ..
cikitsitastu śītāṃśurgṛhīto rājayakṣmaṇā .
somānnipatitaścandraḥ kṛtastābhyāṃ punaḥ sukhī ..
bhārgavaścyavanaḥ kāmī vṛddhaḥ san vikṛtiṃ gataḥ .
vītavarṇasvaropetaḥ kṛtastābhyāṃ punaryuvā ..
etaiścānyaiśca bahubhiḥ karmmabhirbhiṣaguttamau .
babhūvaturbhṛśaṃ pūjyāvindrādīnāṃ mahātmanāṃ ..
grahāstotrāṇi mantrāṇi tathānyāni havīṃṣi ca .
dhūmrāśca paśavastābhyāṃ prakalpyante dvijātibhiḥ ..
prātaśca savane somaṃ śakro'śvibhyāṃ sahāśnute .
sautrāmaṇyāñca bhagavānaśvibhyāṃ saha modate ..
indrāgnī cāśvinau caiva stūyante prāyaśo dvijaiḥ .
stūyante vedavākyeṣu na tathānyā hi devatāḥ ..
amarairajaraistāvadvibudhaiḥ sādhipairdhruvaiḥ .
pūjyete prayatairevamaśvinau bhiṣajāviti ..”
iti carakaḥ ..
“śrūyate hi yathā rudreṇa yajñasya śiraśchinnamiti
tato devā aśvināvabhigamyocuḥ . bhagavantau naḥ
śreṣṭhatamau yuvāṃ bhaviṣyathaḥ . bhavadbhyāṃ yajñasya śiraḥ
sandhātavyaṃ . tāvūcaturevamastviti . atha tayorarthe
devā indraṃ yajñabhāgena prāsādayan . tābhyāṃ yajñamya
śiraḥ saṃhitamiti” .. iti suśrutaḥ ..)