• Blog
  • Sanskrit
  • About
    •

    aśvavāra

    See also aśvabāla, aśvabālaḥ, aśvavāla, aśvavāraḥ.

    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 91.
    aśvavāra m. (-raḥ) A horseman.

    E. aśva and vṛña to nourish, aṇ aff.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 71, col. 1.
    aśva-vāra (raḥ) 1. m. Idem.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 62, col. 2.
    aśvavāra aśvavāra, i. e. aśva-vṛ + a,

    m. A horseman, Rām. 5, 73, 11.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 115, col. 2.
    1. aśva—vāra m. (= -vālá, q.v.) Saccharum Spontaneum, Pāṇ. viii, 2, 18 Comm. (cf. āśvavāra.)
    ☞ p. 115, col. 2.
    2. aśva—vāra m. a horseman, R.; Śiś. iii, 66, &c.
    ☞ p. 115, col. 2.
    a groom, L.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 75, col. 1.
    aśvavāra

    m. (-raḥ) A horseman.

    E. aśva and vṛñ to nourish, aṇ aff.

    Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 61, col. 1.
    aśvavāra aśvavāra m. (vṛ) éleveur de chevaux. Cavalier.

    aśvavāraṇa m. bos gavaeus, variété du bœuf.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 526.
    aśvavāra (a° + vāra) m. = aśvavāla P. 8, 2, 18, Vārtt. 2, Sch. Reiter zu Pferde H. 761. R. 5, 73, 11. PRAB. 78, 16. ŚIŚ. 3, 66 (Sch.: aśvānvārayanti te 'śvavārā aśvārohāḥ). Stallknecht TRIK. 2, 8, 47.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 140, col. 2.
    1. *aśvavāra m. = aśvavāla 1).
    ☞ vol. 1, p. 140, col. 2.
    2. aśvavāra m.

    — 1) Reiter zu Pferde.

    — 2) *Stallknecht.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 512, col. 2.
    aśvavāra pu0 aśaṃ vārayati cu0 vṛ—aṇ upa0 sa0 .
    hayanivārake sādini “duḥkhena niścakramuraśvavārāḥ”
    māghaḥ . ṇvul . aśvavārakaḥ tatraiva . lyu aśvavāraṇo'pyatra .
    aśvavāralakṣaṇādikamuktamaśvaśāstre yathā “brāhmaṇān śa-
    ktidānena sāmnā caiva tu kṣatriyān . vaiśyaṃ daṇḍena śabdena
    śūdraṃ daṇḍena vāhayet . pratyūṣe vāhayedvipraṃ kṣatriyaṃ prahare
    gate . vaiśyaṃ saṃndhyāgate kāle śūdraṃ rātrau ca vāhayet .
    satvaṃ ca trividhaṃ proktamuttamādhamamadhyamam . uttamaṃ copaśā-
    mena sāmnā daṇḍena madhyamam . śabdāṅgena ca daṇḍena vāhaye
    dadhamambudhaḥ . sahaje nirmale vāhe tailadugdhasya rūpavān .
    śāliśca dvividhā proktā baladaurvalpasambhavā . baliṣṭho durbala-
    tvena durbalo'pi balena vā . chalenopādhikāyāṃśca satvaṃ
    jñātvā ca vāhayet . sārdrāṃ sukaṭhināṃ caiva pāṣāṇīdaka-
    saṃyutām . tṛṇakāṣṭasamāyuktāṃ raṅgabhūmi tu varjjayet . samāṃ
    ca vipulāṃ caiva kiñcitpāṃśusamanvitām . ekānte vijane
    ramye raṅgabhūbhiṃ tu kārayet . sthūlaḥ krodhī ca mūrkhaśca
    cittotsukaścalāsanaḥ . asthāne daṇḍapātī yovājī tasya
    na sidhyati . pracalati yasya kaṭirūrddhvabāhurdaṇḍapātaḥ . na
    tasya vāhanaṃ vājī durlakṣyaṃ vājivāhitam . dṛḍhāsano'tha
    tattvajño jitasuṣṭirnirālasaḥ . avirāgī sthiraścāpi ṣaḍete
    vājivāhakāḥ . cittaṃ yo naiva jānāti turagasya samā-
    sataḥ . na vahanti hayāstasya daṇḍapātena tāḍitāḥ . hreṣite
    valite bhīte tathā conmārgagāmini . kupitodbhrāntacitte
    vā ṣaṭsu daṇḍaṃ nipātayet . hreṣite tāḍayenmūrddhi jānubhyāṃ
    valite tathā . kruddhe urasi hantavyo bhrāntacitte tathodare .
    bhītaṃ ca tāḍayetpaścānmukhe conmārgagāminam . jñātvā doṣaṃ
    ca rūpaṃ ca sthāneṣveteṣu tāḍayet . asthānatāḍitovājī
    yāvajjīvaṃ na sidhyati . no jahāti ca taddoṣaṃ yāvajjīva-
    tyasau hayaḥ . dhārāḥ pañca pravakṣyāmi munibhiryyāḥ prakīrttitāḥ .
    prathamā vikramā dhārā dvitīyā pulakā smṛtā . tṛtīyā pūrṇa-
    kaṇṭhī tu caturthī tvaritā smṛtā . pañcamī caiva yā dhārā
    nirālambā prakīrttitā . ṣaṣṭhī caiva tu yā dhārā śrūyate
    na tu dṛśyate . vikramā gatidhārā ca catuṣkā pulakā matā .
    mukhapādasamāyuktā pūrṇakaṇṭhī tu sā bhavet . svecchayā
    tvaritā dhārā tāḍitā caiva pañcamī . ṣaṣṭhī caiva tu yā dhārā
    svargalokeṣu gīyate . valgāśca saṃpravakṣyāmi munibhiḥ pari-
    kīrttitāḥ . puṣpavantī ca gokarṇī tūlottulā tulā vṛthā .
    nāgakhaṇḍī puṣpadhārī dumuṣṭī ca rutastanī . dvihastī caika-
    hastī ca śubhagā śobhanā matā . ityetā dvādaśa valgā
    munibhiḥ parikīrttitāḥ” “ārūḍhakarṇamadhye tu mano
    lakṣati vājinaḥ” śanaistu vāhayetpūrvvaṃ paśutulyaṃ samādi-
    śet . na vakro na tathottāno na kubjo nāpyayomukhaḥ .
    na bhavetstabdhagātrastu sa bhavedaśvavāhakaḥ . sthiroruḥ
    sthirapādaśca trikonnatasthirāsanaḥ . dakṣiṇādituraṅgasya
    cāsane tu dṛḍhaḥ sadā . aśvavārāḥ samākhyātāḥ śeṣāstu
    bhayadāyakāḥ . grīṣmādiṣu na varttavyamṛtuṣu triṣu vāha-
    nam . hemantādiṣu varttavyaṃ sādibhiḥ śāstravedibhiḥ .
    pratipatsu trayodaśyāṃ pañcamyāṃ vā site dale . dhṛtisiddhā-
    tiyogeṣu vāsare candrasūryyayoḥ . mūlarohiṇīhasteṣu puṣpe
    caivottarāsu ca . evaṃvidhe dine sādī vāhān saṃvāhayet
    śubhe . raṅgabhūmau ca revantaṃ sthāpayet pūjayettataḥ . puṣpairdhūrpaḥ
    pradīpaistu candanaiḥ pāyasaisyathā . pakkānaiḥ pajñcaśabdaiśca
    prātaḥśucisuvāsasā . raktāmbaradharobhūtvā raktapuṣpadharastathā” .
    “ekaviṃśativārāṃśca tataḥ paryyāṇayeddhayam . krośamekaṃ tamāruhya
    nayecchikṣāṃ śanaiḥśanaiḥ . valgāgrahaśca karttavyaḥ savyāpasavyameva
    ca . vikramā pulakā pūrṇakaṇṭhī ca tvaritā tathā .
    khalīnādau prayoktavyā sādinā vājināṃ kramāt .
    nātisthūlaṃ nātikṛśaṃ na stabdhaṃ nātikarkaśam . saptāṅgula-
    pramāṇantu khalīnaṃ kārayedbudhaḥ . khalīnādivu loheṣu
    dhārayedvikramādiṣu . krameṇaiva turaṅgāṇāṃ kaṭāni saṃprayo-
    jayet . khalīnādau tu dhārāsu yadā suśikṣito hayaḥ .
    tadā kaṭeṣu taṃ sādī bhrāmayedvikramādibhiḥ . śata-
    hastādikāṃ bhūmiṃ saptahastāvasānikām . bhrāmayedvājinaṃ sā-
    dī savyaṃ caivāpasavyakam . maṇḍalaṃ caturasraṃ ca gomūtraṃ cārddha-
    candrakam . nāgapāśaṃ krameṇaiva bhrāmayetkaṭapañcacakam .
    evamanyeṣu loheṣu triṣveva mrāmayetkaṭe . yaevaṃ vāhayed-
    vāhaṃ tasya kaṣṭaṃ na jāyate . dadyādbhayamabhītasya bhītasyāpi
    haredbhayam . rahasyaṃ sādināmetadvāhane'sminniveditam .
    pūrvokteṣu ca deśeṣu ṣaṭsu doṣeṣu tāḍayet . na jātu
    sādinānyasmin kāle doṣaśatairapi . damyamānasya
    aśvaśya yo doṣaḥ sādidoṣataḥ . jāyate 'sau nirā-
    karttuṃ sādinā naiva śakyate . evaṃ śāstravidhānena yaḥ
    sādī vāhayeddhayān . harayastasya sivyanti bhavanti phala-
    dāyakāḥ . vāhanaṃ yacca duṣṭaṃ ca dhūpalepanamantrakaiḥ . tadahaṃ
    saṃpravakṣyāmi munibhiḥ kīrttitaṃ yathā . asthibhirdaśanaiścaiva
    vṛkāṇāṃ ca yathā budhaiḥ . viṣamakṣikādaṃṣṭrābhiḥ dhūmasaṃbaddha
    sarpiṣā . elāgurumadosīranāgakesaracandanaiḥ . sarjjikā-
    tailasaṃyukto dhūpayedduṣṭavājinam . viṣalohagadailābhistailā-
    jyadadhicandanaiḥ . niḥśeṣadoṣanāśāya dhūpa ukto hi vāji-
    nām . vilipya gomayaiḥ prātarnniśīthe sarvasandhiṣu . aṣṭamyāṃ
    ca viśemeṇa duṣṭāḥ sidhyanti ghūpitāḥ . kāśīśaṃ candatraṃ
    kautīsiddhārthamaricāni ca . saindhavaṃ baḍavāmūtraṃ gomūtraṃ
    karṇajaṃ malam . suniguptāni piṣṭāni kaṇāyāḥ sava-
    cāni ca . añjanaṃ sarvaduṣṭānāṃ deyaṃ parvaṇi parvaṇi .
    anenābhyañjito vājī nirvāṇamadhigacchati . kopamohaṃ
    bhayaṃ tyaktvā vaśyaḥ syātsādinobhṛśam” .

    The Vedic Index of Names and Subjects

    ☞ vol. 1, p. 44.
    Aśva-vāra, Aśva-vāla (‘hair of a horse's tail’). — The former

    form occurs in the Maitrāyaṇī Saṃhitā,1 the latter in the

    Kāṭhaka2 and Kapiṣṭhala Saṃhitās3 and Śatapatha Brāhmaṇa,4

    denoting a species of reed (Saccharum spontaneum). [Footnote] 1) iii. 7, 9. [Footnote] 2) xxiv. 8. [Footnote] 3) xxxviii. 1. [Footnote] 4) iii. 4, 1, 7. Cf. Von Schroeder's

    edition of the Maitrāyaṇī Saṃhitā, i.,

    p. xv.

    Indian Epigraphical Glossary

    ☞ p. 35.
    Aśvavāra, cf. Asavāra (EI 2), a horseman.