• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • aśleṣāśānti


    Vācaspatyam

    ☞ p. 498, col. 1.
    aśleṣāśānti strī aśleṣājanananimittā śāntiḥ śāka0 ta0 .
    aśleṣājanananimittaśāntau . tatra aśleṣājanane doṣa-
    māha” jyo0 ta0 . “aśvinīmaghamūlānāṃ gaṇḍāādyāstri
    nāḍikāḥ . antyāḥ pauṣṇoragendrāṇāṃ pañcaiva yavanāḥ jaguḥ”
    mūlendrayordivā gaṇḍoniśā ca pitṛsarpayoḥ . sandhyādvaye
    tathā jñeye revatīturagarkṣayoḥ” sandhyārātridivābhāge
    gaṇḍayogodbhavaḥ śiśuḥ . ātmānaṃ mātaraṃ tātaṃ
    vittaṃ hanti yathākramam . sarveṣāṃ gaṇḍajātānāṃ parityāgī
    vidhīyate . tātenādarśanaṃ vāpi yāvat ṣāṇmāsiko
    bhavet” jyo0 ta0 . tyāgāsāmarthye ṣaṇmāsaparyyantaṃ mukhaṃ na
    paśyet śāntyā sarvatra śubham . tripañcādighaṭiketyukti
    rdoṣabāhulyārthā vastutaḥ sarvacaraṇeṣveva doṣaviśeṣaḥ
    yathāha nāradaḥ . “ādye pitā nāśamupaiti mūlapāde
    dvitīye jananī tṛtīye . dhanaṃ caturthe'sya śubho'sya śāntyā
    sarvatra tatsyādahibhe vilomam” . sandhyādiviśeṣokti-
    radhikadoṣārthā . yathāha jyotirnibandhaḥ . “mūlāśvipitrya
    caraṇe prathame ca nūnaṃ pauṣṇondrayośca phaṇinaśca turīyapāde .
    mātuḥ pituḥ svavapuṣośca karoti nāśaṃ jāto yadā niśi-
    dine'pyatha sandhyayorvā” . kanyāyāṃ viśeṣaḥ vidhānapāri-
    jāte . “na bālā hanti mūlarkṣe pitaraṃ mātaraṃ tathā .
    mūlajā śvaśuraṃ hanti vyālajā ca tadaṅganām . mahendra-
    jā'grajaṃ hanti devarantu dvidevajā . śāntirvā puṣkalā-
    syāccettarhi doṣo na kaścana” . dvidevajā aśvinījātā
    tasyāḥ aśvinīsutadevatākatvena tayośca dvitvāt tathātvam .
    tacchāntiśca “aśleṣāyāntu jātānāṃ śāntiṃ vakṣyāmyataḥ param
    jātasya dvādaśāhe ca śāntihomaṃ samācaret . vibhave pañca
    kumbhāṃstu dvayaṃ vā tadaśa ktitaḥ” ityādinā mānavasaṃhitoktā .
    sā ca vidhānapārijāte aśleṣāśāntividhānaprakaraṇe
    dṛśyā . tatphalaṃ ca mantraliṅgāt jñeyam mantro yathā .
    “aśleṣāṛkṣajātasya mātāpitrordhanasya ca . bhrātṛjñāti-
    kūlasthānāṃ doṣaṃ sarvaṃ vyapohatu . yo'sau vāgīśvaro devo
    hyadhidevo vṛhaspatiḥ . mātrāpitroḥ śiśoścaiva gaṇḍadoṣaṃ
    vyapohatu . pitaraṃ sarvabhūtānāṃ rakṣantu pitaraḥ sadā .
    sarpanakṣatrajātasya vittaṃ jñātiṃ ca bāndhavān” vi0 pā0
    purā0 .