• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • aśaucaṃ

    See also aśauca, aśaucam.


    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 202, col. 1.
    aśaucaṃ

    1 Impurity, dirtiness, foulness; Pt. 1. 195.

    2 Legal impurity or contamination; defilement caused either by child-birth (called jananāśauca) or by the death of some relation (called mṛtāśauca); it lasts for 10 days; during the mṛtāśauca a person defiled by it is not to touch any body else, or to eat with others in the same row or to do any sacred action; ahorātramupāsīrannaśaucaṃ bāṃdhavaiḥ saha Ms. 11. 184.

    Comp.

    — aṃtaḥ end of defilement.

    — saṃkaraḥ blending or coming together of two or more defilements.

    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 138.
    aśaucaṃ , klī, (śuceḥ pavitratāyā bhāvaḥ śaucaṃ tato tañ-
    tatpuruṣaḥ .) śucitvābhāvaḥ . smṛtau tu . vaidikakarmmā-
    narhatvaprayojakībhūtasaṃskāraviśeṣaḥ . yathā . vaidi-
    kakarmmānarhatvaprayojakasaṃskāraviśeṣarūpamaśaucaṃ .
    vaidikakarmmārhatvaprayojakasaṃskārarūpaṃ śaucaṃ . na
    cāśaucābhāva eva śuddhirnasaṃskāraviśeṣa iti
    vācyaṃ . aghānāṃ yaugapadyetviti na varddhayedaghāni
    ityetābhyāmaśauce pāpaparyyāyāghapadapradarśanāt
    aśaucapadasya yathāṃbhāvarūpatvaṃ . tathā, —
    “devāśca pitaraścaiva puttre jāte dvijanmanāṃ .
    āyānti tasmāttadahaḥ puṇyaṃ ṣaṣṭhañca sarvvadā” ..
    ityādityapurāṇīyena śauce puṇyapadadarśanāt
    śaucasyāṃpi bhāvarūpatā pratīyate . iti śuddhi-
    tattvaṃ .. * .. mantradagurumaraṇe aśaucaṃ yathā, —
    “gṛhīto devatāmantraḥ sāvitrīgrahaṇaṃ kṛtaṃ .
    yasmāttasya trirātrantu brahmavidyāgraho yataḥ ..
    upanīyādhyāpako yastasminnapi trirātrakaṃ .
    vedavedāṅgaśāstrāṇāṃ vyākhyānaṃ śikṣitaṃ yataḥ ..
    jñānaṃ pratiṣṭhitaṃ yena vedābhyāso yataḥ kṛtaḥ .
    tasminmṛte caikarātraṃ gurau śiṣye tathaiva ca ..”
    iti matsyasūkte mahātantre 35 paṭalaḥ .. api ca .
    “gurāvuparate caiva tryahāṇi śiṣyasantatau” .
    iti vijñānatantraṃ .. * .. anyat pūrvvalikhitaṃ .
    vihitakarmmavirodhyadṛṣṭaviśeṣaḥ . tadanekavidhaṃ tatra
    śuddhitattvoktāśaucāni saṃgṛhyante ..
    atha sapiṇḍādyaśaucaṃ 1 ..
    janane maraṇe ca saptamapuruṣaparyyantaṃ sampūrṇāśaucaṃ .
    tacca viprasya daśāhaḥ kṣatriyasya dvādaśāhaḥ .
    vaiśyasya pañcadaśāhaḥ . śūdrasya māsaḥ .. (yathāha
    manuḥ .
    “śudhyedvipro daśāhena dvādaśāhena bhūmipaḥ .
    vaiśyaḥ pañcadaśāhena śūdro māsena śudhyati” ..)
    janane maraṇe ca daśamapuruṣaparyyantaṃ sarvveṣāṃ varṇānāṃ
    tryahaḥ . caturddaśapuruṣaparyyantaṃ pakṣiṇī ..
    janane maraṇe ca janmanāmasmṛtiparyyantaṃ sarvvavarṇānā-
    mekāhaḥ .. janmanāmasmṛterabhāve snānamātraṃ ..
    aśaucaṃ prati kanyāyāstripuruṣaṃ sāpiṇḍaṃ .. mātā-
    mahamaraṇe sarvveṣāṃ varṇānāṃ trirātraṃ ..
    mātṛṣvasrīya-pitṛṣvasrīya-mātulaputtra-bhāgineya-
    maraṇe sarvvavarṇānāṃ pakṣiṇī ..
    pitāmahabhaginīputtra — pitāmahībhaginīputtra — pi-
    tāmahībhrātṛputtrarūpa-pitṛbāndhavatrayamaraṇe sarvvava-
    rṇānāṃ pakṣiṇī ..
    mātāmahabhaginīputtra-mātāmahībhaginīputtra-mā-
    tāmahībhrātṛputtrarūpa-mātṛbāndhavatrayamaraṇe sarvva-
    varṇānāmahorātraṃ ..
    ekagrāmavāsisvagotrajamaraṇe sarvvavarṇānāmaho-
    rātraṃ ..
    aurasavyatiriktaputtrajananamaraṇayoḥparapūrvvabhāryyā-
    prasavamaraṇayośca sarvvavarṇānāṃ trirātraṃ ..
    ācāryyamaraṇe brāhmaṇādivarṇatrayāṇāṃ trirātraṃ ..
    samānajātīyotkṛṣṭajātīyapuruṣāntara-saṃgṛhīta-
    svabhāryyāmaraṇe sarvveṣāṃ trirātraṃ .. hīnavarṇopabhuktā-
    maraṇe tu nāśaucaṃ ..
    bhaginīputtragṛhe mātṛṣvasurbhrātṛputtragṛhe pitṛ-
    ṣvasuḥ paitṛṣvasrīyagṛhe mātulaputtrasya jāmātṛgṛhe
    śvaśrūśvaśurayommaraṇe bhaginīputtrādicaturṇāṃ tri-
    rātraṃ ..
    śvaśrūśvaśurayoḥ sannidhimaraṇe sarvvavarṇānāṃ tri-
    rātraṃ .. śvaśrūśvaśurayorekagrāmasthitayormmaraṇe sa-
    rvveṣāṃ pakṣiṇī ..
    śvaśrūśvaśurayorbhinnagrāmamaraṇe sarvveṣāmahorātraṃ ..
    bhaginī-mātulānī-mātula-pitṛṣvasṛ-mātṛṣvasṛ-
    gurvvaṅganā-mātāmahī-maraṇe sarvveṣāṃ pakṣiṇī ..
    ācāryyapatnīputtrayorupādhyāyasya mātṛvaimātreyasya
    śyālakasya sahādhyāyinaḥ śiṣyasya ca maraṇe sarvva-
    varṇānāmahorātraṃ .. mātṛṣvasṛputtra-pitṛṣvasṛputtra-
    mātulaputtrarūpātmabāndhavatrayamaraṇe sarvvavarṇānāṃ
    pakṣiṇī ..
    (tathā ca manuḥ —
    “mātule pakṣiṇīṃ rātriṃ śiṣyartvigbāndhaveṣu ca” .
    prathamamanyenoḍhā tenaiva janitaputtrā puttrasahitai-
    vānyamāśritā paścāttenāpi janitaputrā tayoḥ
    puttrayoryathāsambhavaṃ prasavamaraṇayordvitīyaputrapitu-
    strirātraṃ . tatsapiṇḍānāmekarātraṃ . taddvitīya-
    piturmmaraṇe tathāvidhaputtrayorapi trirātraṃ . tathā-
    vidhaputtrayoḥ parasparaprasavamaraṇayormmātṛjātyu-
    ktāśaucaṃ ..
    dauhitramaraṇe sarvveṣāṃ varṇānāṃ pakṣiṇī ..
    pitṛmātṛmaraṇe ūḍhānāṃ kanyānāṃ trirātraṃ .. yadi
    mātulamātṛṣvasṛpitṛṣvasṛprabhṛtīnāṃ dahanavahanaṃ
    karoti tadā sarvveṣāṃ varṇānāṃ trirātraṃ ..
    mātāmahādīnāṃ trirātrābhyantaraṃ maraṇaśravaṇe
    taccheṣeṇa śuddhiḥ . tatkālottaraśravaṇe tu nāśaucaṃ .
    kintvācārāt snānamātraṃ ..
    atha bālādyaśaucaṃ .. 2
    navamādimāsajātabālasyāśaucakālābhyantare mara-
    ṇe mātāpitroraspṛśyatvaṃ yuktaṃ tadeva svajātyukta-
    jananāśaucaṃ .. jñātīnāntvaśaucaṃ nāsti ..
    navamādimāsamṛtajātayoḥ kanyāputtrayoḥ pitrā-
    disapiṇḍānāṃ mātuśca jananāśaucaṃ .. tacca brāhma-
    ṇānāṃ daśāhaṃ śūdrāṇāṃ māsaḥ .. puttrajanmani pituḥ
    sacelaṃ snānaṃ . puttramukhadarśanātparaṃ punaḥ sacela-
    snānaṃ ..
    (tathāca saṃvarttaḥ, —
    “jāte puttre pituḥ snānaṃ sacelaṃ tu vidhīyate .
    mātā śudhyeddaśāhena snānāttu sparśanaṃ pituḥ” ..)
    puttrakanyājanane brāhmaṇyā daśāhānantaraṃ laukika-
    karmmādhikāraḥ .
    puttrajanane brāhmaṇyā viṃśatirātrottarasnānāt
    vaidikakarmmādhikāraḥ .
    kanyājanane brāhmaṇyā māsottarasnānāt vaidika-
    karmmādhikāraḥ ..
    śūdrāyāḥ kanyāputtrajanane trayodaśāhottaraṃ laukika-
    karmmādhikāraḥ . vaidikakarmmaṇi tu māsottara-
    snānāt śuddhiḥ ..
    etat sarvvaṃ kanyāputtrayorvidyamānatve bodhyaṃ ..
    jananāśaucottaraṃ ṣaṇmāsābhyantaramajātadantamaraṇe
    mātāpitrorekāhaḥ . sapiṇḍānāntu sadyaḥ śaucaṃ ..
    ṣaṇmāsābhyantare'pi jātadantasya maraṇe mātā-
    pitrostryahaḥ . sapiṇḍānāmekāhaḥ .. ṣaṇmāso-
    pari dvivarṣaparyyantaṃ bālakamaraṇe mātāpitrostryahaḥ .
    sapiṇḍānāmakṛtacūḍe ekāhaḥ . kṛtacūḍe tryahaḥ ..
    (atra manuḥ, —
    “nṝṇāmakṛtacūḍānāṃ viśuddhirnaiśikī smṛtā .
    nirvṛttacūḍakānāṃ tu trirātrācchuddhiriṣyate ..
    ūnadvivārṣikaṃ pretaṃ nidadhyurbāndhavā vahiḥ .
    alaṅkṛtya śucau bhūmāvasthisañcayanādṛte ..
    nāsya kāryyo'gnisaṃskāro na ca kāryyodakakriyā .
    araṇye kāṣṭhavat tyaktvā kṣapeyustryahameva vā ..”)
    dvivarṣopari māsatrayādhikaṣaḍvarṣaparyyantamanupanīta-
    bālakasya maraṇe mātāpitrādisapiṇḍānāṃ tryahaḥ ..
    tanmadhye'pyupanītasya maraṇe daśāhaḥ . māsa-
    trayādhikaṣaḍvarṣopari maraṇe pitrādisapiṇḍānāṃ
    daśāhaḥ ..
    śūdrasya ṣaṇmāsābhyantare anutpannadantasya maraṇe
    trirātraṃ . utpannadantasya pañcāhaḥ .. ṣaṇmāsopari
    dvivarṣābhyantare akṛtacūḍamaraṇe pañcāhaḥ . tatrāpi
    kṛtacūḍamaraṇe dvādaśāhaḥ .. dvivarṣopari ṣaḍvarṣā-
    bhyantare maraṇe dvādaśāhaḥ . atrāpi daivāt kṛto-
    dvāhe māso vyavahriyate .. ṣaḍvarṣopari māsaḥ ..
    atha stryaśaucaṃ .. 3
    kanyāyā janmāvadhidvivarṣābhyantare maraṇe sarvva-
    varṇānāṃ pitrādisapiṇḍānāṃ sadyaḥ śaucaṃ . dviva-
    rṣopari vāgdānaparyyantamekāhaḥ ..
    vāgdānottaraṃ vivāhaparyyantaṃ kanyāmaraṇe bhartṛkule
    pitṛkule ca trirātraṃ
    (“strīṇāmasaṃskṛtānāṃ tu tryahācchudhyanti bāndhavāḥ” .
    iti manuḥ .)
    vivāhottaraṃ maraṇe bhartṛkulaeva sampūrṇāśaucaṃ ..
    dantajanmaparyyantaṃ bhaginīmaraṇe sodarabhrātuḥ sadyaḥ
    śaucaṃ ..
    cūḍāparyyantaṃ bhaginīmaraṇe ekarātraṃ . vivāha-
    paryyantaṃ trirātraṃ ..
    dattakanyāyāḥ pitṛgṛhe prasavamaraṇayoḥ pitroḥ
    śayanāsanādisaṃsargaśūnyayostrirātraṃ . tathāvidhaba-
    ndhuvargāṇāṃ ekarātraṃ . tathāvidhasaṃsargiṇāntu
    sarvveṣāṃ pūrṇāśaucaṃ .. etatsarvvaṃ sarvvavarṇasādhāraṇaṃ ..
    atha garbhasrāvāśaucaṃ .. 4
    ṣaṇmāsābhyantare garbhasrāve sarvvavarṇastrīṇāmevā-
    śaucaṃ . tacca laukikavaidikakarmmaṇorgarbhamāsasama-
    saṅkhyadinavyāpakaṃ ..
    (“rātribhirmāsatulyābhirgarbhasrāve viśudhyati” .. iti manuḥ .)
    dvitīyamāsāvadhigarbhasrāve māsasamasaṅkhyadinādhi-
    kādekadinātparaṃ brāhmaṇyā vaidikakarmmādhikāraḥ ..
    kṣatriyāyā garbhamāsasamasaṅkhyadinādhikāt dina-
    dvayāt . vaiśyāyā dinatrayāt . śūdrāyāḥ ṣaḍ-
    dināt ..
    saptamāṣṭamamāsayorgarbhapatane mātuḥ sampūrṇāśaucaṃ .
    saguṇasapiṇḍānāṃ sadyaḥ śaucaṃ . nirguṇapitrādi-
    sapiṇḍānāmahorātraṃ . yatheṣṭācaraṇaśīlānāṃ sapi-
    ṇḍānāṃ trirātraṃ tatra jātasya taddinaeva maraṇe
    evaṃ jñeyaṃ .. saptamāṣṭamamāsajātabālasya janmadvi-
    tīyadinādau maraṇe navamādimāsajātabālaka-
    maraṇavadaśaucaṃ . tacca bālādyaśauce vivṛtaṃ ..
    atha mṛtyuviśeṣāśaucaṃ .. 5
    śāstrānanumatabuddhipūrvvakātmaghātino nāśaucadā-
    haśrāddhādi ..
    śāstrānumatyā anaśanādimṛtasya pramādādanaśanā-
    śani-vahni-jaloccadeśaprapatana-saṃgrāma-śṛṅgi-daṃṣṭri-
    nakhi-vyāla-viṣa-caṇḍāla-caura-hatasya ca trirātraṃ ..
    śṛṅgyādibhiḥ striyā ca krīḍāṃ kurvvataḥ pramadā-
    pramādamṛtasya nāśaucādi .. nāgavipriyakāritvena
    taddhatasya maraṇoddeśapravṛttavidyuddhatasya cauryyado-
    ṣeṇa rājñā hatasya kalahaṃ kṛtvā cāṇḍālādyai-
    rasamānavarṇairhatasya viprādervyādhijanakauṣadhasya
    viṣasya vahneśca vā dāturmmaraṇe pāṣaṇḍāśritasya nitya
    parāpakāriṇaḥ krodhāt svayaṃ prāyaviṣavahnyādi-
    śastrodbandhana-jala-giri-vṛkṣaprapāta-mṛtasya carmmā-
    sthyādimayapātranirmmātṛviprādermmanuṣyabadhasthānādhi-
    kāriṇaḥ kaṇṭhadeśotpannabhagarogasya puṃkarmmāśakta-
    napuṃsakasya brāhmaṇaviṣayāparādhakaraṇānnihatasya
    buddhipūrvvakabrāhmaṇahatasya ca mahāpātakino galat-
    kuṣṭhinaśca evaṃvidhapatitānāṃ maraṇe ca na dāhā-
    śaucādikaṃ kāryyaṃ .. tatkṛtvā taptakṛcchradvayaṃ kuryyāt ..
    (atra manuḥ, —
    “vṛthāsaṅkarajātānāṃ pravrajyāsu ca tiṣṭhatām .
    ātmanastyāgināñcaiva nivarttetodakakriyā ..
    pāṣaṇḍamāśritānāñca carantīnāñca kāmataḥ .
    garbhabhartṛdruhāñcaiva surāpīnāñca yoṣitāṃ” ..
    iti .) mlecchataskarādibhiryuddhe svāmyarthahatavi-
    prāderdāhāśaucādikamastyeva ..
    kṛtaprāyaścittagalatkuṣṭhino dāhāśaucādikaṃ kāryyaṃ ..
    śastreṇābhimukhahatasya tu sadyaḥśaucaṃ dāhādi ca ..
    gavārthe brāhmaṇārthe vā daṇḍena yuddhe hatasyāhorātra-
    maśaucaṃ ..
    mṛpatirahitayuddhe laguḍādihatasya parāṅmukha-
    hatasya ca trirātrāśaucaṃ ..
    goviprapālane'bhimukhayuddhahatasya sadyaḥ śaucaṃ
    parāṅmukhahatasya tu trirātraṃ ..
    laukikapāribhāṣikobhayaśastraghātetarakṣatamaraṇe
    sarvvavarṇānāṃ saptāhamadhye tryahaṃ saptāhādūrddhaṃ sampūrṇā-
    śaucaṃ ..
    laukikapāribhāṣikaśastraghātamaraṇe tryahamadhye
    tryahaṃ tryahādūrddhvaṃ prakṛtāśaucaṃ ..
    laukikaśastraghātaḥ khaṅgaśarādighātaḥ .. pāri-
    bhāṣikaśastraghātastu .
    “pakṣimatsyamṛgairye tu daṃṣṭriśṛṅginakhairhatāḥ .
    patanānaśanaprāyairvvajrāgniviṣabandhanaiḥ ..
    mṛtā jalapraveśena te vai śastrahatāḥ smṛtāḥ” ..
    iti devīpurāṇoktaḥ ..
    atha videśasthāśaucaṃ .. 6
    aśaucakālābhyantare videśasthajananamaraṇāśauca-
    śravaṇe śeṣāhobhiḥ śuddhiḥ ..
    (“vigataṃ tu videśasthaṃ śṛṇuyāt yo hyanirddaśaṃ .
    yaccheśaṃ daśarātrasya tāvadevāśucirbhavet” ..
    iti manuḥ .)
    aśaucakālottaraṃ videśasthajñātijananaśravaṇe-
    'śaucaṃ nāstyeva . puttrajananaśravaṇe tu sacelasnānāt
    śuddhiḥ .. (atra manurāha .
    “nirdaśaṃ jñātimaraṇaṃ śrutvā puttrasya janma ca .
    savāsā jalamāplutya śuddho bhavati mānavaḥ” ..)
    sampūrṇāśaucimaraṇe varṣābhyantaraśravaṇe sapiṇḍānāṃ
    trirātreṇa śuddhiḥ . sacelasnānādaṅgāspṛśyatva-
    nivṛttiḥ . varṣottaraśravaṇe tu sapiṇḍānāṃ snānena
    śuddhiḥ .. (atra manuḥ .
    “atikrānte daśāhe ca trirātramaśucirbhavet .
    saṃvatsare byatīte tu spṛṣṭvaivāpo viśudhyati” ..)
    mātṛ-pitṛ-bhartṛ-maraṇe varṣottaraśravaṇe puttrapatnyo-
    rekāhena śuddhiḥ .. dvivarṣottaraśravaṇe snānamātraṃ ..
    pūrṇāśaucātikramaeva videśasthamaraṇāśaucaśravaṇe
    tryahāśaucaṃ . na khaṇḍāśaucātikrame .. yatra maraṇa-
    mātraṃ śrutaṃ viśiṣya māsādikamajñātaṃ tatra śravaṇa-
    dināvadhisvajātyuktamaśaucaṃ . khaṇḍāśauce'pi
    mahāgurunipāte ekarātraṃ ..
    athāśaucasaṅkaraḥ .. 7
    jananāśaucamadhye jananāśaucāntarapāte maraṇā-
    śaucamadhye maraṇāśaucāntarapāte ca pūrvvāśauca-
    kālena sarvvavarṇānāṃ śuddhiḥ .. (yathāha manuḥ —
    “antardaśāhe syātāñcet punarmaraṇajanmanī .
    tāvatsyādaśucirviprī yāvattatsyādanirdaśaṃ” ..)
    pūrṇajananāśaucāntadine pūrṇajananāśaucāntarapāte
    pūrṇamaraṇāśaucāntadine pūrṇamaraṇāśaucāntarapāte
    ca pūrṇāśaucāntimadinottaradinadvayena śuddhiḥ ..
    pūrṇajananāśaucāntimadivasīyottaraprabhāte sūryyo-
    dayāt pūrvvaṃ tatpāte sūryyodayāvadhidinatrayeṇa
    śuddhiḥ ..
    evaṃ maraṇāśauce'pi ..
    pūrvvāktavarddhitadinadvayatrayābhyantare'śaucāntarapāte
    pūrvvāśaucakālena śuddhiḥ ..
    aśaucatritayāntadinakṛtyaṃ kṣaurādikamekadaiva
    taddvitīyadinakṛtyaṃ śrāddhādikaṃ tatparadine ..
    atra ca aśaucāntimadinatatprabhātayoḥ svaputtra-
    janane pitṛmātṛbhartṛmaraṇe ca na dinadvayatraya-
    vṛddhiḥ . kintu svaputtrajananāvadhi pitṛmātṛbhartṛ-
    maraṇāvadhi ca pūrṇāśaucaṃ .. jñātijananāśauca-
    pūrvvarddhe svaputtrajanane jñātijananāśaucakālena
    śuddhiḥ .. parārddhe cet svaputtrajananāśaucakālena
    śuddhiḥ ..
    jñātimaraṇāśaucakālamadhye pitṛmātṛbhartṛmaraṇe
    pūrvvārddhe pūrvvāśaucakālena parārddhe parāśaucakālena
    śuddhiḥ ..
    svaputtrajananāśaucāntimadinatatprabhātayorjñāti-
    janane pitṛmātṛbhartṛmaraṇāśaucāntimadinatatprabhā-
    tayorjñātimaraṇe'pi na dinadvayatrayavṛddhiḥ . ki-
    ntu pūrvvāśaucakālena śuddhiḥ ..
    svaputtrajananāśaucāntimadinatatprabhātayoḥ svaputtrā-
    ntarajanane evaṃ mātṛmaraṇāśaucāntimadinatatprabhā-
    tayoḥ pitṛmaraṇe pitṛmaraṇāśaucāntimadinatatpra-
    bhātayormmātṛmaraṇe ca krameṇa dinadvayatrayavṛddhiḥ ..
    jananāśaucadvayasannipāte pūrvvajāto yadāśaucakā-
    lābhyantare mṛtastadā sapiṇḍānāṃ sadyaḥśaucena
    pūrvvāśaucanāśaḥ .. tannāśādeva parārddhajātabālasya
    mātṛpitṛvyatiriktasapiṇḍānāṃ pūrvvārddhajātabālasya
    mātāpitrādisakalasapiṇḍānāṃ parajananāśaucasya
    nivṛttiḥ .. pūrvvajātabālasya mātāpitrostvaspṛ-
    śyatvayuktasvasvajātyuktajananāśaucaṃ .. jananāśauca-
    dvayasannipāte prathamajananāśaucapūrvvārddhajātabāla-
    maraṇe tanmātāpitroḥ pūrvvāśaucakālaparyyantaṃ
    aṅgāspṛśyatvayuktamaśaucaṃ .. parārddhajātabālamaraṇe
    tu tajjananāvadhi tanmātāpitroraṅgāspṛśyatvayuktasva-
    jātyuktajananāśaucaṃ . viśeṣātiriktasamasaṃkhyadi-
    vasīyajananamaraṇāśaucayoḥ sannipāte maraṇāśauca-
    kālena śuddhiḥ . asamasaṃkhyadivasīyajananamaraṇā-
    śaucayoḥ sannipāte tu dīrghaśaucakālena śuddhiḥ ..
    śūdretarāyāḥ puttrajananaprayuktaviṃśatirātrāśaucā-
    bhyantare patyurmmaraṇe'pi puttrajananāśaucakālena
    śuddhiḥ ..
    pūrvvoktasapiṇḍadvayajananavarddhitāśaucamadhyepitṛmātṛ-
    bhartṛmaraṇe'pi varddhitasapiṇḍadvayajananāśaucakālena
    śuddhiḥ . ekāhe pūrṇāśaucisapiṇḍadvayamaraṇe yā-
    vadaśaucaṃ tāvat sarvvasapiṇḍānāmaspṛśyatvaṃ ..
    sakulyaparyyāyasamānodakamaraṇe vidyudādimaraṇe-
    'pi aśaucaṃ trirātraṃ . aṅgāspṛśyatvamekarātraṃ .
    tenaitat trirātradvayaṃ guru .. videśasthamaraṇe arthāt
    aśaucamadhye aśrutasapiṇḍamaraṇe trirātrāśaucaṃ
    aṅgānspṛśyatvasnānāpaneyaṃ . atastallaghu . eṣāṃ sa-
    nnipāte guruṇaiva śuddhiḥ ..
    videśamṛtajñātitrirātrāśaucasya laghunaḥ videśa-
    mṛtapitṛmātṛbhartṛtrirātrāśaucena śuddhiḥ ..
    tulyatrirātrāśaucasannipāte pūrvveṇaiva śuddhiḥ ..
    kanyāputtrayamajotpattau sarvavarṇāyā māturmmāsena
    śuddhiḥ pitrādisapiṇḍānāṃ svajātyuktāśaucaṃ ..
    tayoraśaucamadhye ekataramaraṇe śūdrābhinnamātuḥ
    kanyāmaraṇāt sadyaḥ śuddhiḥ . na tu puttramaraṇāt ..
    pitrādisapiṇḍānāntu prathamajātamaraṇāt śuddhiḥ .
    na tu parajātamaraṇāt .. śūdrāyā yamajotpattau
    prathamajātamaraṇāśaucena śuddhiḥ . na tu parajāta-
    maraṇāt .. pitrādisapiṇḍānāntu prathamajātamara-
    ṇāt śuddhiḥ na tu parajātamaraṇāt .. evamanya-
    dbhāvyaṃ sudhībhiḥ ..
    atha śavānugamanādyaśaucaṃ .. 8
    brāhmaṇaśavānugamane brāhmaṇasya sacelasnānāgni-
    sparśaghṛtaprāśanaiḥ śuddhiḥ ..
    kṣattriyaśavānugamane brāhmaṇasya ekāhena śuddhiḥ ..
    vaiśyaśavānugamane brāhmaṇasya dvyahena śuddhiḥ .. śūdra-
    śavānugamane brāhmaṇasya prāṇāyāmaśatena dina-
    trayeṇa ca śuddhiḥ ..
    pramādāt śūdraśavānugamane brāhmaṇasya jalāvagāha-
    nāgnisparśaghṛtaprāśanaiḥ śuddhiḥ ..
    anāthabrāhmaṇasya dharmmabuddhyā dahanavahanayoḥ snāna-
    ghṛtaprāśanābhyāṃ sadyaḥ śaucaṃ ..
    lobhena sajātīyadāhe svasvajātyuktāśaucaṃ ..
    asajātīyaśavadahanavahanasparśaiḥ śavajātyuktāśaucaṃ ..
    snehādasambandhidāhakaviprādestadgṛhavāse trirātraṃ .
    aśaucikulānnabhojane tattulyāśaucaṃ .. aśau-
    cānnabhojanaṃ vinā tadgṛhavāse'horātraṃ ..
    viśeṣavacanābhāve sambandhino mātulāderasnehe-
    nāpi dāhe trirātraṃ ..
    citādhūmasevane snānāt śuddhiḥ .. (yathāha manuḥ .
    “asapiṇḍaṃ dvijaṃ pretaṃ vipro nirhṛtya bandhuvat .
    viśudhyati trirātreṇa māturāptāṃśca bāndhavān ..
    yadannamatti teṣāṃ tu daśāhenaiva śudhyati .
    anadannannamahnaiva sa cet tasmin gṛhe vaset ..
    anugamyecchayā pretaṃ jñātimajñātimeva vā .
    snātvā sacelaṃ spṛṣṭvāgniṃ ghṛtaṃ prāśya viśudhyati” ..)
    śūdre mṛte'sthisañcayanakālābhyantare tadgṛhaṃ gatvā-
    śrunipātena viprasya trirātraṃ .. sthānāntare'śrupā-
    tane'horātraṃ ..
    śūdre mṛte'sthisañcayanakālādūddhvaṃ māsābhyantare tad-
    gṛhe'śrupātane viprasyāhorātraṃ sacesnānañca ..
    asthisañcayanāt pūrvvaṃ vipragṛhe rodane viprasya
    ekāhena śuddhiḥ ..
    kṣatravaiśyayorgṛhe rodane viprasya dvyahena śuddhiḥ ..
    śūdrastu sarvvatra rodane naktena śuddhaḥ ..
    mṛtaśūdrasya bāndhavaiḥ saha rodanarahitavilāpamātre
    brāhmaṇasyāhorātraṃ ..
    asthisañcayanakālastu pūrṇāśauce brāhmaṇasya catu-
    rthāhaḥ . kṣatriyasya ṣaṣṭhāhaḥ . vaiśyasya aṣṭamāhaḥ .
    śūdrasya daśamāhaḥ .. tryahāśauce sarvveṣāṃ dvitī-
    yāhaḥ ..
    pūrṇāśaucimaraṇe brāhmaṇasya caturthāhe'spṛ śyatā-
    nivṛttiḥ .. kṣatriyasya ṣaṣṭhadine . vaiśyasya aṣṭama-
    dine . śūdrasya daśamadine'spṛśyatānivṛttiḥ ..
    sarvasya khaṇḍāśauce tribhāgakālenāspṛśyatāni-
    vṛttiḥ .
    atīte'śauce sacelasnānenāspṛśyatānivṛttiḥ ..
    jananāśauce sapiṇḍānāṃ aspṛśyatā nāsti ..
    puttrotpattau snānāt pūrvvaṃ piturvimātṝṇāñcāspṛ-
    śyatvaṃ ..
    sūtikāsparśe piturvimātṝṇāñca sūtikātulya-
    kālāspṛśyatvaṃ . anyeṣāṃ snānamātraṃ ..
    kanyāputrayorjjanane māturdaśarātramaspṛśyatvaṃ ..
    kanyāputrayorjanane śūdrāyāstrayodaśarātramaspṛśyatvaṃ ..
    atha kṣatāśaucaṃ .. 9
    nābherūrddhamadhovā rudhirasrave sandhyāvandanādyati-
    riktvakarmmaṇyekāhaḥ ..
    dantaraktasrave sarvatra karmmaṇyekāhaḥ ..
    atha rajasvalāśaucaṃ .. 10
    tatra prathamadināvadhi trirātramaśaucaṃ .. trirātrāt
    paraṃ saptadaśāhaparyyantaṃ rajodarśane'śaucābhāvaḥ ..
    aṣṭādaśāhe rajodarśane ekāhamaśaucaṃ ..
    ūnaviṃśadine rajodarśane dvyahāśaucaṃ ..
    ūnaviṃśatidināt paraṃ rajodarśane trirātrāśaucaṃ ..
    rajasvalā caturthe'hni bhartṛsevanādilaukikakarmmaṇi
    śuddhā . pañcame'hani daivapaitrakarmmaṇoḥ śuddhā ..
    (“śuddhābharttuścaturthe'hni aśuddhā daivapaitrayoḥ .
    daive karmmaṇi paitre ca pañcame'hani śudhyati” ..
    iti śuddhitattve .)
    rajasvalāyā aśaucamadhye sūtikāsparśe antyaja-
    jātisparśe ca trirātropavāsena śuddhiḥ .. upa-
    vāsastu aśaucāt paraṃ karaṇīyaḥ ..
    bhartṛpūrakapiṇḍadānakāle yadi rajasvalā bhavati
    tadā vastraṃ tyaktvā punaḥ snātvā pūrakaṃ dadyāt
    kintu śuddhyuttarāśaucadināsattvaevāyaṃ vidhiḥ .
    tatsattve tu śuddhayā bhūtvā deyaṃ ..
    ābdikaśrāddhakāle'puttrabhāryyā yadi rajasvalā
    bhavati tadā pañcame'hani tacchrāddhaṃ kuryyāt .. * ..
    (abhiṣiktakṣatriyāṇāṃ cāndrāyaṇādivratakāriṇāṃ
    gavāmayanādiyāgapravṛttānāñca sapiṇḍamaraṇādāva-
    śaucābhāvaeva . uktañca manunā .
    “na rājñāmaghadoṣo'sti vratināṃ na ca satriṇām .
    aindraṃ sthānamupāsīnā brahmabhūtā hi te sadā” ..
    viṣṇuṇāpyuktam . “aśaucaṃ na rājñāṃ rājakarmmaṇi,
    na vratināṃ vrate, na satriṇāṃ satre” . iti ..)
    ityaśaucavyavasthā samāptā ..