• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • īhāmṛgaḥ

    See also īhāmṛga.


    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 217.
    īhāmṛgaḥ , puṃ, (īhāpradhāno mṛgo vṛkaḥ .) kukkura-
    pramāṇahariṇaghnakapilavarṇajantuviśeṣaḥ . iti
    bharataḥ .. gho¤gha iti khyātaḥ . tatparyyāyaḥ . kokaḥ 2
    ṣṭakaḥ 3 . ityamaraḥ ..
    (“pulahasya sutā rājan śalabhāśca prakīrttitāḥ .
    siṃhāḥ kimpuruṣā vyāghrā yakṣā ihāmṛgāstathā” ..
    iti mahābhārate . ādiparbbaṇi ..) (nāyako mṛga-
    vadalabhyāmapi nāyikāmīhate vāñchatyatra iti .)
    nāṭakarūpakabhedaḥ . iti medinīkarahemacandrau ..
    (tallakṣaṇaṃ yathā, sāhityadarpaṇe ṣaṣṭhaparicchade .
    “īhāmṛgo miśravṛttaścaturaṅkaḥ prakīrttitaḥ .
    mukhapratimukhe sandhī tatra nirvvahanaṃ tathā ..
    naradivyāvaniyamau nāyakapratināyakau .
    khyātau dhīroddhatāvanyo gūḍhabhāvādayuktakṛt ..
    divyastriyamanicchantīmapahārādinecchataḥ .
    śṛṅgārābhāsamapyasya kiñcit kiñcit pradarśayet ..
    patākā nāyakā divyā marttyā api daśoddhatāḥ .
    yuddhamānīya saṃrabdhaṃ paraṃ vyājānnivarttayet ..
    mahātmāno badhaprāptā api badhyāḥ syuratra no .
    ekāṅko deva evātra netetyāhuḥ pare punaḥ ..
    divyastrīhetukaṃ yuddhaṃ nāyakāḥ ṣaḍitītare” ..
    “miśraṃ khyātākhyātam . anyaḥ pratināyakaḥ .
    patākānāyakāstu nāyakapratināyakayormilitā
    daśa . nāyako mṛgavadalabhyāṃ nāyikāmatra īhate
    vāñchatīti īhāmṛgaḥ . yathā—kasumaśekhara-
    vijayādi” ..)