• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • īṣa

    See also īṣaḥ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 136.
    īṣa r. 1st cl. (ṅa) īṣaṅa (īṣate)

    1 To go or move.

    2 To kill or hurt.

    3 To see.

    4 To give. (u.) īṣu (īṣati) To glean.

    ☞ p. 136.
    īṣa m. (-ṣaḥ) The month Aśvin: see iṣa.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 111, col. 1.
    īṣa (ṣaḥ) 1. m. The month Āswin.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 144, col. 2.
    īṣa īṣa, as, m. the month Āśvina; see

    iṣa; a son of the third Manu; a servant of Śiva.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 171, col. 2.
    īṣa m. the month Āśvina See iṣa
    ☞ p. 171, col. 2.
    a son of the third Manu
    ☞ p. 171, col. 2.
    a servant of Śiva.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 111, col. 2.
    īṣa

    r. 1st cl. (ṅa) īṣaṅ (īṣate)

    1. To go or move.

    2. To kill or hurt.

    3. To
    see.

    4. To give. (u) īṣu (īṣati) To glean.

    ☞ p. 111, col. 2.
    īṣa

    m. (-ṣaḥ) The month Aswin: see iṣa.

    Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 93, col. 1.
    īṣa īṣa m. le mois āśvina.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 856.
    īṣa m.

    1) = iṣa MATHURĀN. zu AK. 1, 1, 3, 17.

    — 2) N. pr. ein Sohn des 3ten Manu HARIV. 424. Da der Name in Verbindung mit ūrja auftritt, ist auch hier iṣa als die richtigere Form anzunehmen. iṣa oder īṣa ein Diener Śiva's VYĀḌI zu H. 210.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 214, col. 1.
    īṣa m.

    — 1) der Monat Āśvina.

    — 2) N.pr. eines Sohnen des 3ten Manu.

    — Fehlerhaft für iṣa.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 1049, col. 1.
    īṣa uñche (uddhṛtaśasyakṣetrāt, kaṇaśa ādāne) tu0 pa0 saka0
    seṭ . īṣati aiṣīt . īṣām babhūva āsa cakāra .
    īṣitā īṣyāt īṣiṣyati aiṣipyat “viśvasmādīṣato yaja-
    mānasya paridhiḥ” taitti0 .
    ☞ p. 1049, col. 1.
    īṣa dāne īkṣaṇe, sarpaṇe hiṃsane ca bhvādi0 ātma0 saka0 seṭ .
    īṣate . aiṣiṣṭa īṣāsva babhūva āsa cakre . īṣitā
    īṣiṣīṣṭa īṣyate aiṣiṣyata . īṣat īṣā “śūrasyeva tveṣa-
    thādīṣatevayaḥ” ṛ0 1, 141, 8 . “asmādahaṃ tanviṣā-
    dīṣamāṇaḥ” ṛ0 1, 171 47 .
    ☞ p. 1049, col. 1.
    īṣa pu0 īṣa—ka . uttamamanoḥ putrabhede . “auttameyān
    mahārāja! daśa putrān manorimān . īṣa ūrjastanūrjjaśca
    madhurmādhava eva ca . śuciḥ śukraṃ sahaścaiva nabhasyo nabhaeva
    ca” harivaṃ0 7 a0 .

    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 217.
    īṣa u uñche . iti kavikalpadrumaḥ .. (tudāṃ -paraṃ -sakaṃ-
    seṭ .) uñcha uddhṛtaśasyaśeṣāpaharaṇaṃ . īṣati
    dhānyaṃ dīnaḥ . iti durgādāsaḥ ..
    ☞ vol. 1, p. 217.
    īṣa ṅa dāne . (bhvādiṃ -ātmaṃ -sakaṃ -seṭ .) īkṣa .
    hiṃsane . sarpaṇe . iti kavikalpadrumaḥ .. dīrghādiḥ .
    ṅa īṣate . īkṣo darśanaṃ . iti durgādāsaḥ ..

    The Purāṇa Index

    ☞ vol. 1, p. 207.
    Īṣa (I) — a Sudhāmāna god.

    Br. II. 36. 28.
    ☞ vol. 1, p. 207.
    Īṣa (II) — a son of Auttama Manu.

    M. 9. 12.

    Kṛdantarūpamālā

    ☞ p. 89.
    (88) “īṣa gatihiṃsādarśaneṣu” (I-bhvādiḥ-611-saka. seṭ. ātma.)

    ‘īṣatītīṣa uñche'rthe, gatyādāvīṣate bhavet .’ (ślo-169) iti devaḥ .

    ījadhātuvat (81) rūpāṇi jñeyāni . manīṣā—‘gurośca halaḥ’

    (3-3-103) iti apratyayaḥ . ‘śakandhvādiṣu ṭeḥ pararūpaṃ vācyam’ (6-1-94)

    iti pararūpam . manasa īṣā = manīṣā . īṣitavān A .

    [Footnote]A. ‘saṃkleśitasvakathadakṣaṇadīkṣitaṃ taṃ prekṣyaiṣa janmaphalamīṣitavān mahātmā ..’

    dhā. kā. 1-77.

    ☞ p. 89.
    (89) “īṣa uñche” (I-bhvādiḥ-684-saka. seṭ-para.)

    ‘īṣatītīṣa uñche'rthe, gatyādāvīṣate bhavet .’ (ślo-169) iti devaḥ .

    īṣan-ntī, īṣiṣyan-ntī-tī, īṣayan-ntī, īṣayiṣyan-ntī-tī,

    īṣiṣiṣan-ntī, īṣiṣiṣiṣyan-ntī-tī, iti śatari paraṃ viśeṣaḥ . ghañi īṣaḥ B .

    anyāni rūpāṇi sarvāṇyapi ījadhātuvat (81) jñeyāni .

    [Footnote]B. ‘śūṣan dṛśoramṛtayūṣamajūṣakastvaṃ bhūṣasyanūṣamatirīṣabhujāṃ priyaḥ kṣmām ..’

    dhā. kā. 1-86.