• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • īḍa


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 135.
    īḍa r. 2nd cl. (īṭṭe) also 10th cl. (īḍayati) To praise.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 110, col. 2.
    īḍa

    r. 2nd cl. (īṭṭe) also 10th cl. (īḍayati) To praise.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 1008, col. 2.
    īḍa stutau adā0 ātma0 saka0 seṭ . īḍve īḍiṣe īḍidhvaṃ
    aiḍiṣṭa īḍām—babhūva āsa cakre . īḍitā īḍiṣyate aiḍi-
    ṣyata . īddhyaḥ īḍitaḥ īḍanam īḍā . “agnimīḍe purau-
    hitam” ṛ0 1, 1, 1 . ḍakāraṃ lakāratayā bahvṛcāḥ
    paṭhanti . “ajmadhyasthaḍakārañca lakāraṃ bahvṛcā jaguḥ .
    ajmadhyasthaḍhakārañca lhakāraṃ tu yathākramamiti” ṛ0 bhā0
    vākyokteḥ . vaṅgadeśasampradāyastu tayoḥ ajmadhyasthayoḥ
    ḍaḍhakāratayā pāṭhaḥ iti bhedaḥ . yāskastu “īḍiradhyeṣaṇaka-
    rmmā pūjākarmā cetyāha “gandharvāḥ surasaṅghāśca bahavaśca maha-
    rṣayaḥ . antarīkṣaṃ gataṃ devaṃ gīrbhiragryāmirīḍire” rāmā0
    “neḍiṣe yadi kākutstham” bhaṭṭiḥ “īḍāno devā iṣṭānām”
    ṛ0 10, 66, 14 . “bhavantamīḍyaṃ bhavataḥ piteva” .
    “śālīnatāmavrajadīddhyamānaḥ” iti ca raghuḥ . “agniḥ
    pūrvvebhirṛṣibhirīḍyonūtanairuta” ṛ0 1, 1, 2 . ṇici
    īḍayati te aiḍiḍat ta .

    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 215.
    īḍa , ka, stutau . iti kavikalpadrumaḥ .. (cūrāṃ-paraṃ-
    sakaṃ-seṭ .) ka īḍayati . iti durgādāsaḥ ..
    ☞ vol. 1, p. 215.
    īḍa , ṅa la, stutau . iti kavikalpadrumaḥ .. (adāṃ-
    ātmaṃ -sakaṃ -seṭ .) la ṅa īṭṭe . iti durgādāsaḥ ..
    (yathā, rāmāyaṇe . 3 ya kāṇḍe .
    “gandharbbāḥ surasaṃghāśca bahavaśca maharṣayaḥ .
    antarīkṣagataṃ devaṃ gīrbhiragryābhirīḍire” ..)

    Kṛdantarūpamālā

    ☞ p. 82.
    (82) “īḍa stutau” (II-adādiḥ-1019. saka. se. ātma.)

    ‘—stutyāmīṭṭe tatreḍayeṇṇici .’ (ślo-84) iti devaḥ .

    īḍakaḥ-ḍikā, īḍakaḥ-ḍikā, īḍiḍiṣakaḥ-ṣikā;

    īḍitā-trī, īḍayitā-trī, īḍiḍiṣitā-trī;

    — īḍayan-ntī, īḍayiṣyan-ntī-tī;

    īḍānaḥ, īḍayamānaḥ, īḍiḍiṣamāṇaḥ;

    īḍiṣyamāṇaḥ, īḍayiṣyamāṇaḥ, īḍiḍiṣiṣyamāṇaḥ;

    īṭ-īḍau-īḍaḥ; — --

    īḍitaḥ-taṃ-tavān, īḍitaḥ-taṃ, īḍiḍiṣitaḥ-tavān;

    īḍaḥ, īḍaḥ, īḍiḍiṣuḥ, īḍiḍayiṣuḥ;

    īḍitavyam, īḍayitavyam, īḍiḍiṣitavyam;

    īḍanīyam, īḍanīyam, īḍiḍiṣaṇīyam; A īḍyam, īḍyam, īḍiḍiṣyam;

    īṣadīḍaḥ, durīḍaḥ, svīḍaḥ; --

    īḍyamānaḥ, īḍyamānaḥ, īḍiḍiṣyamāṇaḥ;

    īḍaḥ, īḍaḥ, īḍiḍiṣaḥ;

    īḍitum, īḍayitum, īḍiḍiṣitum;

    īḍā 1, īḍanā, īḍiḍiṣā, īḍiḍayiṣā;

    īḍanam, īḍanam, īḍiḍiṣaṇam;

    īḍitvā, īḍayitvā, īḍiḍiṣitvā;

    samīḍya, samīḍya, samīḍiḍiṣya;

    īḍam 2, īḍitvā 2, īḍam 2, īḍayitvā 2, īḍiḍiṣam 2; īḍiḍiṣitvā 2.

    [Footnote]A. ‘īḍyo'yamīśaḥ samupāstiśīlairāśāsitaḥ pītapaṭīṃ vasānaḥ . svīyaiścakaṃse kaśa-

    nīyakāsī ramoṣṭhaniṃsī natacittaniñjī ..’ dhā. kā. 2-45.

    [Footnote]1. ‘gurośca halaḥ’ (3-3-103) ityaḥ pratyayaḥ .

    ☞ p. 83.
    (82-A) “īḍa stutau” (X-curādiḥ-1668. saka. seṭ. ubhaya.)

    ‘—stutyāmīṭṭe tatreḍayeṇṇici .’ (ślo-84) iti devaḥ .

    īḍakaḥ-ḍikā, īḍiḍayiṣakaḥ-ṣikā;

    īḍayitā-trī, īḍiḍayiṣitā-trī;

    īḍayan-ntī, īḍiḍayiṣan-ntī;

    īḍayiṣyan-ntī-tī, īḍiḍayiṣiṣyan-ntī-tī;

    īḍayamānaḥ, īḍiḍayiṣamāṇaḥ;

    īḍayiṣyamāṇaḥ, īḍiḍayiṣiṣyamāṇaḥ;

    īṭ-īḍau-īḍaḥ; --

    īḍitam-taḥ, īḍiḍayiṣitaḥ-tavān;

    īḍaḥ, īḍiḍayiṣuḥ;

    īḍayitavyam, īḍiḍayiṣitavyam;

    īḍanīyam, īḍiḍayiṣaṇīyam; A īḍyam, īḍiḍayiṣyam;

    īṣadīḍaḥ-durīḍaḥ-svīḍaḥ; --

    īḍyamānaḥ, īḍiḍayiṣyamāṇaḥ;

    īḍaḥ, īḍiḍayiṣaḥ;

    īḍayitum, īḍiḍayiṣitum;

    īḍanā, īḍiḍayiṣā;

    īḍanam, īḍiḍayiṣaṇam;

    īḍayitvā, īḍiḍayiṣitvā;

    samīḍya, samīḍiḍayiṣya;

    īḍam 2, īḍayitvā 2, īḍiḍayiṣam 2; īḍiḍayiṣitvā 2.

    [Footnote]A. ‘khedastviyān paṭahagardanagarjitāśe raṅge sagardhanasugarditavīraloke .

    mañcāgrapūrvitanṛpe śiśunā raṇaṃ vaḥ syādeva mānaparijaṃsakamīḍyadhāmnām ..’ dhā. kā. 3-31.