īśvaraḥ
See also
īśvara.
Śabdakalpadruma
☞
vol. 1,
p. 217.
īśvaraḥ , puṃ, (īṣṭe iti . īś + varac . yadvā, aśnute
vyāpnotīti aśadhātorvaraṭ upadhāyā ītvaṃ ca .)
śivaḥ . (yathā, kumāre . 7 . 31 .
“tadgauravānmaṅgalamaṇḍanaśrīḥ
sā paspṛśe kevalamīśvareṇa” .
“atheśvaraṃ devagaṇaḥ saha saptarṣibhirvibhum” ..
“vāgbhiḥ sthitaḥ stuvan yāvacchive bhāve śivaḥ sthitaḥ .
śivaṃ śivāya bhūtānāṃ sthitaṃ jñātvā kṛtāñjaliḥ ..
krodhāgniruktavān devamahaṃ kiṃ karavāṇi te” .
“tamuvāceśvaraḥ krodhaṃ jvaro loke bhaviṣyasi” ..
iti carake cikitsāsthāne tṛtīyādhyāyaḥ ..
“tataḥ sṛṣṭvā prajāḥ śeṣaṃ tadā taṃ krodhamīśvaraḥ .
vinyastavān sa bhūteṣu sthāvareṣu careṣu ca” ..
iti suśrute kalpasthāne tṛtīyādhyāyaḥ ..)
kandarpaḥ . iti medinī ..
“viśuddhasattvapradhānājñānopahitacaitanyam” .
iti vedāntaḥ .. nyāyamate īśvaraguṇāḥ . saṃkhyādi-
pañca buddhiḥ icchā yatnaśca . īśvarasvarūpaṃ brahmaśabde
draṣṭavyam .. aiśvaryyaśālī . tatparyyāyaḥ . rāṣṭrī 1
aryyaḥ 2 niyutvān 3 inainaḥ 4 . iti vedani-
rghaṇṭau 2 adhyāyaḥ .. śrīhariḥ . yathā .
rudrauvāca .
“hare kathaya deveśa devadevaka īśvara .
ko dhyeyaḥ kaśca vai pūjyaḥ kairvrataistuṣyate paraḥ” ..
ityādi . śrīhariruvāca .
“śṛṇu rudra pravakṣyāmi brahmaṇā ca suraiḥ saha .
ahaṃ hi devo devānāṃ sarvvalokeśvareśvaraḥ ..
ahaṃ dhyeyaśca pūjyaśca stuto'haṃ stutibhiḥ suraiḥ .
ahaṃ prapūjito rudra dadāmi paramāṃ gatim” ..
ityādi ca gāruḍe 2 adhyāyaḥ ..
(svanāmakhyāto nṛpatibhedaḥ . yathā, mahābhārate .
“matimāṃśca manuṣyendraḥ īśvaraśceti viśrutaḥ” .)