• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • īśānaḥ

    See also īśāna.


    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 216.
    īśānaḥ , puṃ, (īṣṭe . īś + tācchilyavayovacanaśaktiṣu
    cānaś .) mahādevaḥ . ityamaraḥ ..
    (“tasmin muhūrtte purasundarīṇā-
    mīśānasaṃdarśanalālasānām” ..
    iti kumāre 7 . 56 .
    “tatreśānaṃ samabhyarccya trirātropoṣito naraḥ” .
    iti bhārate .) ekādaśarudrāntargatarudraviśeṣaḥ .
    iti purāṇaṃ .. (yathā, āśvalāyaṃnagṛhyasūtre . 4 . 9 .
    “harāya mṛḍāya śarvvāya śivāya bhavāya mahādevāya
    ugrāya bhīmāya paśupataye rudrāya śaṅkarāyeśānāya
    svāhā” iti . dūtamūrttidharaḥ śivaḥ . sa ca dhūmra-
    jaṭilaḥ . yathā, mārkaṇḍeye . 88 . 23 ..
    “sā cāha dhūmrajaṭilamīśānamaparājitā .
    dūtatvaṃ gaccha bhagavan pārśvaṃ śumbhaniśumbhayoḥ” .)
    śivāṣṭamūrttyantargatasūryyamūrttiḥ . iti smṛtirāga-
    maśca .. (parameśvaraḥ . yathā, kṛṣṇayajurvvede .
    “sarvvendriyaguṇāvāsaṃ sarvvendriyavivarjitam .
    sarvvasya prabhumīśānaṃ sarvvasya śaraṇaṃ vṛhat” .
    tathā ca mahābhārate 1 . 1 . 22 .
    “ādyaṃ puruṣamīśānaṃ puruhūtaṃ puruṣṭutam .
    ṛtamekākṣaraṃ brahma vyaktāvyaktaṃ sanātanam” ..
    sādhyāputro devatābhedaḥ . yathā, —
    “dharmmāllakṣmyudbhavaḥ kāmaḥ sādhyā sādhyān vyajāyata .
    prasavaṃ vyavanañcaivaṃ īśānaṃ surabhiṃ tathā” ..
    iti bhārate .) śamīvṛkṣaḥ . iti rājanirghaṇṭaḥ ..