• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • āyuṣya


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 118.
    āyuṣya mfn. (-ṣyaḥ-ṣyā-ṣyaṃ) Vital, preservative of life, for the sake of life, relating or belonging to it.

    E. āyus and yat aff.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 95, col. 2.
    āyuṣya (ṣyaḥ-ṣyā-ṣyaṃ) a. Vital.
    ☞ p. 917, col. 2.
    āyuṣya (ṣyaḥ-ṣyā-ṣyaṃ) a. Conferring long
    life.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 84, col. 2.
    āyuṣya āyuṣya, i. e. āyus + ya, I.

    adj., f. yā, Procuring long life, Man.

    1, 106. II. n. Long life, Man. 2, 52. —

    Comp. An-, adj. prejudicial to long life,

    Man. 2, 57.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 127, col. 1.
    Āyuṣya, as, ā, am, giving long life, vital, preserv-

    ative of life, for the sake of life, relating or belong-

    ing to it; (am), n. vital power, abundance of life;

    ‘vivifying,’ N. of a ceremony performed after a child's

    birth.

    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 253, col. 1.
    āyuṣya a. [āyuḥ prayojanamasya, yat] Promoting long life, vital, preservative of life; idaṃ yaśasyamāyuṣyamidaṃ niḥśreyasaṃ paraṃ Ms. 1. 106, 3. 106, 4. 13; M. 4. 4 v. l.; Dk. 158.

    — ṣyaṃ

    1 Vital power, abundance of life or vigour.

    2 N. of a ceremony performed after the birth of a child.

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 65.
    āyuṣyá a. giving (long) life; n. vital power, longevity.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 149, col. 1.
    āyuṣyâ mfn. giving long life, vital, preservative of life, for the sake of life, relating or belonging to it, ŚBr.; Mn.; MBh.; R.
    ☞ p. 149, col. 1.
    āyuṣyâ n. vital power, abundance of life, longevity, AV.; VS.; ŚBr.; Mn.; Pañcat. &c.
    ☞ p. 149, col. 1.
    a medicament, L.
    ☞ p. 149, col. 1.
    ‘vivifying’, N. of a ceremony performed after a child's birth, PārGṛ.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 97, col. 1.
    āyuṣya

    mfn. (-ṣyaḥ-ṣyā-ṣyaṃ) Vital, preservative of life, for the sake of life,
    relating or belonging to it.

    E. āyus and yat aff.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 350.
    āyuṣya a. [āyuḥ prayojanamasya, yat] Promoting long life, vital, preservative of life; idaṃ yaśasyamāyuṣyamidaṃ niḥśreyasaṃ param Ms.1.106,3.106,4.13; M.4.4 v. l.; Dk.158. -ṣyam 1 Vital power, abundance of life or vigour. -2 N. of a ceremony performed after the birth of a child.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 121, col. 1.
    āyuṣya- a. qui donne longue vie, sain ; nt. force vitale, longévité ; -vant- a. qui vit longtemps.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 680.
    āyuṣyâ (von āyus)

    1) adj. f. ā lebengebend, das Leben kräftigend, gesund gaṇa svargādi zu P. 5, 1, 111, Vārtt. 2. āyuṣyo ha vā asyaiṣa ātmaniṣkrayaṇo bhavati ŚAT. BR. 11, 7, 1, 2. 4, 2, 2. 12. 15. M. 1, 106. 3, 106. 4, 13. MBH. 1, 2309. 2, 236 (f.). R. 1, 1, 95. 44, 63.

    — 2) n.

    a) Lebenskraft, Lebensfülle: ā̀yùṣyâmasmā àgniḥ sūryò varcà ā dhādbṛhàspatîḥ AV. 2, 29, 1. 19, 26, 4. VS. 34, 50. ŚAT. BR. 6, 7, 4, 1. 2. M. 2, 52. R. 1, 4, 22. PAÑCAT. I, 129 = II, 41. āyuṣyaṃ devadattāya oder devadattasya bhūyāt P. 2, 3, 73.

    — b) Belebung; so heisst eine nach der Geburt eines Kindes zu vollziehende Ceremonie PĀR. GṚHY. 1, 16 in Z. d. d. m. G. 7, 531.

    — Vgl. anāyuṣya .

    ☞ vol. 5, p. 1115.
    āyuṣya

    1) langes Leben verleihend VS. PRĀT. 8, 39. VARĀH. BṚH. S. 48, 74.

    — 2)

    a) füge noch langes Leben und Spr. 2052 (Gegens. mṛtyu) . WEBER, RĀMAT. UP. 357 hinzu.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 182, col. 1.
    āyuṣyâ , āyuṣía

    — 1) Adj. (f. ā) langes Leben verleihend.

    — 2) n.

    — a) Lebenskraft , Lebensfülle , langes Leben.

    — b) *Arzenei GAL.

    — c) eine langes Leben verleihende Handlung GAUT.

    — d) eine best. Begehung nach der Geburt eines Kindes PĀR. GṚHY. 1,16,3.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    ☞ p. 43, col. 2.
    āyuṣyâ langes Leben verleihend; heilkräftig; n. Lebenskraft, langes Leben.

    Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch

    ☞ p. 98, col. 3.
    āyuṣya 2. e) ein best. Spruch, Varāh, Yogay. 8, 6.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 784, col. 2.
    āyuṣya tri0 āyuḥ prayojanamasya “svargādibhyo yat” pā0 bhā0
    yat . āyuḥ sādhane āyurvṛddhiśabdokte rasarasāyana-
    dravyakarmmādau . “āyuṣyaṃ prāṅmukhobhuṅkte ṛtaṃbhuṅkte hyudaṅ-
    mukhaḥ” “idaṃ yaśasyamāyuṣyamidaṃ ni śreyasaṃ param” “dhanyaṃ
    yaśasyamāyuṣyaṃ svargyañcātithipūjanam” iti ca manuḥ
    “āyuṣyohavā asyaiṣa ātmaniṣkrayaṇo bhavati “śata0 brā0 .

    Indian Epigraphical Glossary

    ☞ p. 42.
    āyuṣya (EI 10), Jain; a variety of karman.