Blog
Sanskrit
About
āya
See also
āyaḥ .
Sanskrit-English
Sanskrit-French
Sanskrit-German
Sanskrit-Latin
Sanskrit-Sanskrit
Specialized Dictionaries
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 117 .
āya m. (
-yaḥ )
1 Income, revenue.
2 Gain, profit.
3 The guard of the women's apartments.
E. āṅ before yā to obtain, ḍa aff.
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 94, col. 2 .
āya (yaḥ) 1. m. Income, gain; guard of the woman's apartments.
Benfey Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 83, col. 2 .
āya āya, i. e. ā-i + a, m. 1. Gain,
Böhtl. Ind. Spr. 219. 2. Revenue,
Man. 8, 419.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)
☞
p. 126, col. 2 .
āya āya, as, m. (fr. rt.
i with
ā ), arrival,
approach; income, revenue; gain, profit; the guard
of the women's apartments; the eleventh lunar man-
sion.
—Āya-vyaya, am or
au, n. or m. du. receipt
and disbursement, income and expenditure.
—Āya-
sthāna, am, n. a place where revenues are collected.
Cappeller Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 65 .
āyá m. approach; income, revenue.
Macdonell Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 41, col. 1 .
āya āy-á, m. access; revenue, income.
☞
p. 41, col. 1 .
āya āya, m. radical suffix āya (gr. ).
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 147, col. 3 .
āyá a m. (
fr. ā-√ i ), arrival, approach,
RV. ii, 38, 10;
ChUp.
☞
p. 147, col. 3 .
income, revenue
☞
p. 147, col. 3 .
gain, profit,
Pāṇ. ;
Mn. ;
Yājñ. ;
MBh. ;
Hit. &c.
☞
p. 147, col. 3 .
the eleventh lunar mansion,
VarBṛS.
☞
p. 147, col. 3 .
☞
p. 147, col. 3 .
the number four, ib.
☞
p. 147, col. 3 .
N. of a kind of formulas inserted at particular occasions of a sacrifice,
ŚāṅkhŚr. Comm.
☞
p. 148, col. 1 .
the guard of the women's apartments,
L.
☞
p. 227, col. 2 .
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 96, col. 2 .
āya m. (-yaḥ )
1. Income, revenue.
2. Gain, profit.
3. The guard of the women's apartments.
E. āṅ before yā to obtain, ḍa aff.
Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français
☞
p. 77, col. 2 .
āya āya n. (ā, aya de
i) accession.
Addition d'une chose à une autre.
Retour, gain, profit; revenu.
Gardien du gynécée.
Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français
☞
p. 120, col. 2 .
āya- m. arrivée ; revenus, gain ; moyen.
°darśin- a. qui a des revenus.
°sthūṇa- m. n. d'un homme.
Renou Terminologie grammaticale du Sanskrit
☞
vol. 3,
p. 387 .
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 674 .
āyá (von
i mit
ā ) m.
1) Anlauf, Eintreffen : ā̀ye vā̀masyâ saṃgàthe râyī̀ṇām ṚV. 2, 38, 10. annasyāye CHĀND. UP. 7, 9, 1.
— 2) Einkünfte, Einkommen (Gegens. vyaya ) P. 5, 1, 47. M. 8, 419. YĀJÑ. 1, 321. 326. MBH. 2, 201. 3, 8599. fg. 14701. R. 2, 1, 19. MṚCCH. 33, 4. PAÑCAT. I, 179. HIT. II, 91. NALOD. 1, 13. 2, 63. 3, 52.
— 3) Wächter im Gynaeceum HALĀY. im ŚKDR.
— 4) astrol. das eilfte Haus Ind. St. 2, 281. 285.
☞
vol. 5,
p. 1113 .
āya 1) das Hinzutreten (eines Lautes; Gegens. apāya) ṚV. PRĀT. 14, 1.
— 4) VARĀH. BṚH. S. 41, 9. 98, 18. 100, 1. 103, 11.
— 5) Art, Weise (= upāya Schol.): mārgantyāyaśatairarthān auf hunderterlei Weise gehen sie Reichthümern nach MBH. 13, 7602. Könnte auch durch Einnahme, Mittel zu Geld zu gelangen übersetzt werden.
— 6) = aya Würfel und in dieser Bed. Bez. der Zahl vier WEBER, JYOT. 48. aya v. l.
— 7) in āyanigada ŚĀṄKH. ŚR. 6, 1, 22. Schol. zu 7, 9, 1. 16, 7. 8, 7, 1 Bez. gewisser liturgischer Einschiebsel.
Grassmann Wörterbuch zum Rig Veda
☞
p. 181 .
āyá, m. ,
Eintreffen, Herbeikommen [von i mit ā́].
-é vāmásya {229,10}.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 180, col. 3 .
āyá m.
— 1) Hinzutritt.
— 2) Einkünfte , Einkommen.
— 3) das 11te astrol. Haus.
— 4) Mittel (vgl. upāya .
— 5) = āya Würfel.
— 6) Bez. der Zahl vier.
— 7) Bez. best. liturgischer Einschiebsel.
— 8) *Haremswächter (?. )
Cappeller Sanskrit Wörterbuch
☞
p. 43, col. 1 .
1. āyá m. Zugang, Einkommen.
☞
p. 43, col. 1 .
2. āya m. das Wurzelsuffix āya (g.).
Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch
☞
p. 98, col. 2 .
āya m. ° = udarka (glückliche Zukunft), Yudh. 4, 30.
Bopp Glossarium Sanscritum
☞
p. 32, col. 2 .
āya m. (r. yā ire s. a ) reditus, quaestus. HIT. 61. 3.
Abhidhānaratnamālā of Halāyudha
☞
p. 50 .
āya; arthāgamo bhavedāyo bhāgadheyo baliḥ karaḥ .. 433 .. 2.1.1.433
Vācaspatyam
☞
p. 770, col. 1 .
āya pu0 ā —iṇa —ac aya —ghañ vā . 1 lābhe 2 prāptau, “āyavyayaviśodhitāt ” smṛtiḥ āyavyayau ca niyatā- vākarān koṣameva ca ” manuḥ . 3 dhanāgame, jyotiṣokte lagnāvadhike rāśyavadhike ca 4 ekādaśasthāne, 4 vanitāgāra- pālake ca karmaṇi ac ghañ vā . grāmāditaḥ svāmigrā- hyabhāge, labhye 5 dhanādau “tadasmin vṛddhyāyalābhopadā dīyate ” pā0 grāmeṣu svāmigrāhyobhāga āyaḥ ” si0 kau0 lagnāyadhikaikādaśasthānasyāyatvaṃ ca tat- sthāne āyasya cintanīyatvāt . tatra varṣalagnāvadhi- kaikādaśasthāne grahaviśeṣayogādibhirāyopāyavivekaḥ . nīlakaṇṭhatā0 “abdape jñe'rthage lābho bāṇijyāt śubhadṛgyute . senthihe'smin lagnage tu lāmaḥ paṭha- nalekhanāt . asmin ṣaṣṭhāṣṭāntyagate sakrūre nīcakarmataḥ . krūrekṣaṇena lābho'staṃgatena likhanādibhiḥ . jīve'bdape krūrahate lagne hānirnṛpādbhayam . asminnadhikṛte dyūne vyavahārāddhanāptayaḥ . lagnādhipenetthaśāle lābhaḥ svajanagau- ravam . sarve'pi lābhe vittāptyai sabalā nirbalā na tu . savīryyojñaḥ samuthaholagne 'rthasahame śubham . dadāti khāta- dravyasya lābhaḥ pāpadṛśā na tu ” . āyasahamantu sahamaśabde bakṣya- te āyabhāvānayanañca 519 pṛṣṭhe aṣṭamabhāvaśabdoktadiśāvase- yam . janmagnāvadhikaikādaśasthāne grahasthityādibhirāyavivekaḥ jātakapa0 uktaḥ yathā “svāmisadgrahayutekṣita āye sarvalābha sahitaḥ śubhavarge . krūradṛṣṭisahite khalavargeno śubhaṃ khala- śubhe ca vimiśram . sarvvakhecarayutaṃ tvatha dṛṣṭaṃ lābhabhambahula- lābhakarantu . tatra yo balayuto nijavṛttyāsvaṃ dhanaṃ diśati samyagatuccham . ucce svamitragṛhagovalavāṃśca pūrṇṇaṃ, śatrorgṛhe tu khacaraścaraṇaṃ dadāti . nīcāribhāṃśakagato'rddhaphalapradaḥ syādastaṃ gato'lpakaphalaḥ khalu lābhabhāve . lābhabhe ravi- yutīkṣaṇavargaiḥ saṃyute nṛpacatuṣpadacauryyaiḥ . yuddhato'pi hi dhanaṃ vidhujaistaistoyadantiyuvatiprabhavaṃ syāt . lābhe kuje kṣitayute kujavargayukte vittaṃ prabālamaṇibhūṣaṇakāñcanāḍhyam . syāt sāhasaiśca gamanāgamanaistathāgniśastraprapañcajanitairvaca- lānmunīnām . budhadṛṣṭe'tha vā yukte lābhe budhagaṇe'pi vā . vittaṃ likhanaśilpādyairaṅgavesarakāmyajam . āye vṛha- spatiyutīkṣaṇavargayukte yajñādihenasutavikramanāgaraiḥ svam . śaukrekṣaṇe gaṇayute gamanāṅganābhyovārāṅganārajatapatramayaṃ dhanaṃ syāt . śanipukte lābhagṛhe śanidṛṣṭe śanergaṇe . mahiṣī lohakṛṣyuyaṃ dhanaṃ sthāvarakarmabhiḥ . nijābdake'rkaḥ pracu- rārthalābhaṃ lakṣmīṃ kujo'bjaśca dhanaṃ nṛpābde . jñaḥ pañcavede dhanasindrapūjyo lakṣmīṃ sito'rke kujavacchanistu ” . rāśya- vadhikaikādasthāne ca gocare sarve grahāḥ śubhāḥ “sarve'pyu- pāntye śubhāḥ ” ityukteḥ atra viśeṣo gocaraśabde vakṣyate .
The Purāṇa Index
☞
vol. 1,
p. 167 .
Āya — a Tuṣita god.
Br. II. 36. 11.
Edgerton Buddhist Hybrid Sanskrit Dictionary
☞
p. 101, col. 1 .
āya , m. (in Skt., and usually in Pali, only
income ,
opp. to vyaya expense ; rarely in Vedic and Up. something
like arrival ; see BR, and son in Pali e.g. MN i.277.1 udakass'
āya-mukham, acc. to comm. ii.322.14 = āgamana-maggo;
see also āya-dvāra ), coming, arrival , esp. coming into
existence, origination, source : KP 46.6, 7, 8 (vs), replacing
āyadvāraṃ, q.v., of prose above, karṣāpaṇāyo…bhoti,
saṃbodhicittasya ca yatra āyo, āyo bahū tatra ca śrāva-
kāṇām; same comparison KP 92.7, 9 (vs), āyu and āyo
again replacing āyadvāraṃ of prose; āyaḥ Mvy 2654 = Tib.
ḥbuṅ ba (meaning?), or, ḥdu ba, coming together ; associated
or cpd. with vyaya, (in Skt. income and outlay , but) here
origination, coming into being , and passing away (belief
in which is a false opinion), Laṅk 174.12 āya-vyaya-
dṛṣṭābhiniveśena; 175.14--176.1 nāhaṃ mahāmate lokāya-
taṃ deśayāmi, na cāyavyayam, kiṃ tu mahāmate an-
āyavyayaṃ deśayāmi.tatrāyo nāma mahāmate utpāda-
rāśiḥ samūhāgamā, utpadyante (read °gamād utpadyate
with Tib. acc. to note). tatra vyayo nāma…vināśaḥ.
an-āyavyaya ity an-utpādasyaitad adhivacanam; Laṅk
182.3 āyaṃ kāryārthanirvṛttiṃ (accs. sg., obj. of paśyate,
prec. line), and 4 āyavyaya-parijñānād; Gv 470.3 sarvāyā-
śrayaniśrita-vihāra-vihāriṇām (does āya here mean cause,
basis, origin? ).
Indian Epigraphical Glossary
☞
p. 41 .
āya (IE 7-1-2), ‘four’.
(EI 33; CII 3; SII 1, 2), a fiscal term meaning ‘revenue’,
‘tax’.
(SITI ), literally, income; a general term denoting
‘taxes’; cf. va l13iy-āyam (SITI), tolls on the roadway.
(HRS ), revenue in general according to the Arthaśāstra
and other authorities; a special branch of revenue according to
the inscriptions of the Uccakalpa kings and later epigraphs.
(CITD ), profit, income, receipt; tribute; corn given
by the well-to-do villagers to the hereditary servants of the
village as their established fees of office.