• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • āya

    See also āyaḥ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 117.
    āya m. (-yaḥ)

    1 Income, revenue.

    2 Gain, profit.

    3 The guard of the women's apartments.

    E. āṅ before yā to obtain, ḍa aff.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 94, col. 2.
    āya (yaḥ) 1. m. Income, gain; guard
    of the woman's apartments.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 83, col. 2.
    āya āya, i. e. ā-i + a, m. 1. Gain,

    Böhtl. Ind. Spr. 219. 2. Revenue,

    Man. 8, 419.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 126, col. 2.
    āya āya, as, m. (fr. rt. i with ā), arrival,

    approach; income, revenue; gain, profit; the guard

    of the women's apartments; the eleventh lunar man-

    sion. —Āya-vyaya, am or au, n. or m. du. receipt

    and disbursement, income and expenditure. —Āya-

    sthāna, am, n. a place where revenues are collected.

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 65.
    āyá m. approach; income, revenue.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 41, col. 1.
    āya āy-á, m. access; revenue, income.
    ☞ p. 41, col. 1.
    āya āya, m. radical suffix āya (gr.).

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 147, col. 3.
    āyá a m. (fr. ā-√ i), arrival, approach, RV. ii, 38, 10; ChUp.
    ☞ p. 147, col. 3.
    income, revenue
    ☞ p. 147, col. 3.
    gain, profit, Pāṇ.; Mn.; Yājñ.; MBh.; Hit. &c.
    ☞ p. 147, col. 3.
    the eleventh lunar mansion, VarBṛS.
    ☞ p. 147, col. 3.
    a die, Jyot.
    ☞ p. 147, col. 3.
    the number four, ib.
    ☞ p. 147, col. 3.
    N. of a kind of formulas inserted at particular occasions of a sacrifice, ŚāṅkhŚr. Comm.
    ☞ p. 148, col. 1.
    the guard of the women's apartments, L.
    ☞ p. 227, col. 2.
    āya b &c. See p. 147, col. 3.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 96, col. 2.
    āya

    m. (-yaḥ)

    1. Income, revenue.

    2. Gain, profit.

    3. The guard of the
    women's apartments.

    E. āṅ before yā to obtain, ḍa aff.

    Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 77, col. 2.
    āya āya n. (ā, aya de i) accession.

    Addition d'une chose à une autre.

    Retour, gain, profit; revenu.

    Gardien du gynécée.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 120, col. 2.
    āya- m. arrivée ; revenus, gain ; moyen.

    °darśin- a. qui a des revenus.

    °sthūṇa- m. n. d'un homme.

    Renou Terminologie grammaticale du Sanskrit

    ☞ vol. 3, p. 387.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 674.
    āyá (von i mit ā) m.

    1) Anlauf, Eintreffen: ā̀ye vā̀masyâ saṃgàthe râyī̀ṇām ṚV. 2, 38, 10. annasyāye CHĀND. UP. 7, 9, 1.

    — 2) Einkünfte, Einkommen (Gegens. vyaya) P. 5, 1, 47. M. 8, 419. YĀJÑ. 1, 321. 326. MBH. 2, 201. 3, 8599. fg. 14701. R. 2, 1, 19. MṚCCH. 33, 4. PAÑCAT. I, 179. HIT. II, 91. NALOD. 1, 13. 2, 63. 3, 52.

    — 3) Wächter im Gynaeceum HALĀY. im ŚKDR.

    — 4) astrol. das eilfte Haus Ind. St. 2, 281. 285.

    ☞ vol. 5, p. 1113.
    āya

    1) das Hinzutreten (eines Lautes; Gegens. apāya) ṚV. PRĀT. 14, 1.

    — 4) VARĀH. BṚH. S. 41, 9. 98, 18. 100, 1. 103, 11.

    — 5) Art, Weise (= upāya Schol.): mārgantyāyaśatairarthān auf hunderterlei Weise gehen sie Reichthümern nach MBH. 13, 7602. Könnte auch durch Einnahme, Mittel zu Geld zu gelangen übersetzt werden.

    — 6) = aya Würfel und in dieser Bed. Bez. der Zahl vier WEBER, JYOT. 48. aya v. l.

    — 7) in āyanigada ŚĀṄKH. ŚR. 6, 1, 22. Schol. zu 7, 9, 1. 16, 7. 8, 7, 1 Bez. gewisser liturgischer Einschiebsel.

    Grassmann Wörterbuch zum Rig Veda

    ☞ p. 181.
    āyá, m., Eintreffen, Herbeikommen [von i mit ā́].

    -é vāmásya {229,10}.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 180, col. 3.
    āyá m.

    — 1) Hinzutritt.

    — 2) Einkünfte , Einkommen.

    — 3) das 11te astrol. Haus.

    — 4) Mittel (vgl. upāya.

    — 5) = āya Würfel.

    — 6) Bez. der Zahl vier.

    — 7) Bez. best. liturgischer Einschiebsel.

    — 8) *Haremswächter (?.)

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    ☞ p. 43, col. 1.
    1. āyá m. Zugang, Einkommen.
    ☞ p. 43, col. 1.
    2. āya m. das Wurzelsuffix āya (g.).

    Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch

    ☞ p. 98, col. 2.
    āya m. ° = udarka (glückliche Zukunft), Yudh. 4, 30.

    Bopp Glossarium Sanscritum

    ☞ p. 32, col. 2.
    āya m. (r. yā ire s. a) reditus, quaestus. HIT. 61. 3.

    Abhidhānaratnamālā of Halāyudha

    ☞ p. 50.
    āya;
    arthāgamo bhavedāyo bhāgadheyo baliḥ karaḥ .. 433 ..
    2.1.1.433

    Vācaspatyam

    ☞ p. 770, col. 1.
    āya pu0 ā—iṇa—ac aya—ghañ vā . 1 lābhe 2 prāptau,
    “āyavyayaviśodhitāt” smṛtiḥ āyavyayau ca niyatā-
    vākarān koṣameva ca” manuḥ . 3 dhanāgame, jyotiṣokte
    lagnāvadhike rāśyavadhike ca 4 ekādaśasthāne, 4 vanitāgāra-
    pālake ca karmaṇi ac ghañ vā . grāmāditaḥ svāmigrā-
    hyabhāge, labhye 5 dhanādau “tadasmin vṛddhyāyalābhopadā
    dīyate” pā0 grāmeṣu svāmigrāhyobhāga āyaḥ”
    si0 kau0 lagnāyadhikaikādaśasthānasyāyatvaṃ ca tat-
    sthāne āyasya cintanīyatvāt . tatra varṣalagnāvadhi-
    kaikādaśasthāne grahaviśeṣayogādibhirāyopāyavivekaḥ .
    nīlakaṇṭhatā0 “abdape jñe'rthage lābho bāṇijyāt
    śubhadṛgyute . senthihe'smin lagnage tu lāmaḥ paṭha-
    nalekhanāt . asmin ṣaṣṭhāṣṭāntyagate sakrūre nīcakarmataḥ .
    krūrekṣaṇena lābho'staṃgatena likhanādibhiḥ . jīve'bdape
    krūrahate lagne hānirnṛpādbhayam . asminnadhikṛte dyūne
    vyavahārāddhanāptayaḥ . lagnādhipenetthaśāle lābhaḥ svajanagau-
    ravam . sarve'pi lābhe vittāptyai sabalā nirbalā na tu .
    savīryyojñaḥ samuthaholagne 'rthasahame śubham . dadāti khāta-
    dravyasya lābhaḥ pāpadṛśā na tu” . āyasahamantu sahamaśabde bakṣya-
    te āyabhāvānayanañca 519 pṛṣṭhe aṣṭamabhāvaśabdoktadiśāvase-
    yam . janmagnāvadhikaikādaśasthāne grahasthityādibhirāyavivekaḥ
    jātakapa0 uktaḥ yathā “svāmisadgrahayutekṣita āye sarvalābha
    sahitaḥ śubhavarge . krūradṛṣṭisahite khalavargeno śubhaṃ khala-
    śubhe ca vimiśram . sarvvakhecarayutaṃ tvatha dṛṣṭaṃ lābhabhambahula-
    lābhakarantu . tatra yo balayuto nijavṛttyāsvaṃ dhanaṃ diśati
    samyagatuccham . ucce svamitragṛhagovalavāṃśca pūrṇṇaṃ, śatrorgṛhe
    tu khacaraścaraṇaṃ dadāti . nīcāribhāṃśakagato'rddhaphalapradaḥ
    syādastaṃ gato'lpakaphalaḥ khalu lābhabhāve . lābhabhe ravi-
    yutīkṣaṇavargaiḥ saṃyute nṛpacatuṣpadacauryyaiḥ . yuddhato'pi hi
    dhanaṃ vidhujaistaistoyadantiyuvatiprabhavaṃ syāt . lābhe kuje
    kṣitayute kujavargayukte vittaṃ prabālamaṇibhūṣaṇakāñcanāḍhyam .
    syāt sāhasaiśca gamanāgamanaistathāgniśastraprapañcajanitairvaca-
    lānmunīnām . budhadṛṣṭe'tha vā yukte lābhe budhagaṇe'pi vā .
    vittaṃ likhanaśilpādyairaṅgavesarakāmyajam . āye vṛha-
    spatiyutīkṣaṇavargayukte yajñādihenasutavikramanāgaraiḥ svam .
    śaukrekṣaṇe gaṇayute gamanāṅganābhyovārāṅganārajatapatramayaṃ
    dhanaṃ syāt . śanipukte lābhagṛhe śanidṛṣṭe śanergaṇe . mahiṣī
    lohakṛṣyuyaṃ dhanaṃ sthāvarakarmabhiḥ . nijābdake'rkaḥ pracu-
    rārthalābhaṃ lakṣmīṃ kujo'bjaśca dhanaṃ nṛpābde . jñaḥ pañcavede
    dhanasindrapūjyo lakṣmīṃ sito'rke kujavacchanistu” . rāśya-
    vadhikaikādasthāne ca gocare sarve grahāḥ śubhāḥ “sarve'pyu-
    pāntye śubhāḥ” ityukteḥ atra viśeṣo gocaraśabde vakṣyate .

    The Purāṇa Index

    ☞ vol. 1, p. 167.
    Āya — a Tuṣita god.

    Br. II. 36. 11.

    Edgerton Buddhist Hybrid Sanskrit Dictionary

    ☞ p. 101, col. 1.
    āya , m. (in Skt., and usually in Pali, only income,

    opp. to vyaya expense; rarely in Vedic and Up. something

    like arrival; see BR, and son in Pali e.g. MN i.277.1 udakass'

    āya-mukham, acc. to comm. ii.322.14 = āgamana-maggo;

    see also āya-dvāra), coming, arrival, esp. coming into

    existence, origination, source: KP 46.6, 7, 8 (vs), replacing

    āyadvāraṃ, q.v., of prose above, karṣāpaṇāyo…bhoti,

    saṃbodhicittasya ca yatra āyo, āyo bahū tatra ca śrāva-

    kāṇām; same comparison KP 92.7, 9 (vs), āyu and āyo

    again replacing āyadvāraṃ of prose; āyaḥ Mvy 2654 = Tib.

    ḥbuṅ ba (meaning?), or, ḥdu ba, coming together; associated

    or cpd. with vyaya, (in Skt. income and outlay, but) here

    origination, coming into being, and passing away (belief

    in which is a false opinion), Laṅk 174.12 āya-vyaya-

    dṛṣṭābhiniveśena; 175.14--176.1 nāhaṃ mahāmate lokāya-

    taṃ deśayāmi, na cāyavyayam, kiṃ tu mahāmate an-

    āyavyayaṃ deśayāmi.tatrāyo nāma mahāmate utpāda-

    rāśiḥ samūhāgamā, utpadyante (read °gamād utpadyate

    with Tib. acc. to note). tatra vyayo nāma…vināśaḥ.

    an-āyavyaya ity an-utpādasyaitad adhivacanam; Laṅk

    182.3 āyaṃ kāryārthanirvṛttiṃ (accs. sg., obj. of paśyate,

    prec. line), and 4 āyavyaya-parijñānād; Gv 470.3 sarvāyā-

    śrayaniśrita-vihāra-vihāriṇām (does āya here mean cause,

    basis, origin?).

    Indian Epigraphical Glossary

    ☞ p. 41.
    āya (IE 7-1-2), ‘four’.

    (EI 33; CII 3; SII 1, 2), a fiscal term meaning ‘revenue’,

    ‘tax’.

    (SITI), literally, income; a general term denoting

    ‘taxes’; cf. val13iy-āyam (SITI), tolls on the roadway.

    (HRS), revenue in general according to the Arthaśāstra

    and other authorities; a special branch of revenue according to

    the inscriptions of the Uccakalpa kings and later epigraphs.

    (CITD), profit, income, receipt; tribute; corn given

    by the well-to-do villagers to the hereditary servants of the

    village as their established fees of office.