āyāsaḥ
See also
āyāsa.
Apte Practical Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 251, col. 3.
āyāsaḥ [
ā-yas-ghañ]
1 Effort, exertion, trouble, difficulty, pain, labour;
bahulāyāsa Bg. 18. 24;
cf. anāyāsa also.
2 Fatigue, weariness;
snehamūlāni duḥkhāni dehajāni bhayāni ca . śokaharṣau tathāyāsaḥ sarvaṃ snehāt pravartate .. Mb. 3 Mental pain, anguish.
Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary
☞
vol. 1,
p. 349.
āyāsaḥ [ā-yas-ghañ] 1 Effort, exertion, trouble, difficulty, pain, labour; bahulāyāsa Bg.18.24; cf. anāyāsa also. -2 Fatigue, weariness; snehamūlāni duḥkhāni dehajāni bhayāni ca | śokaharṣau tathāyāsaḥ sarvaṃ snehāt pravartate || Mb. -3 Mental pain, anguish; sā vinīya tamāyāsam Rām.2.25.1; apūrvaḥ khalu asya āyāsaḥ Pratimā 1. -4 Unsteadiness, wavering; ātmajñānamanāyāsastitikṣā dharmanityatā Mb.5.34.73.
Śabdakalpadruma
☞
vol. 1,
p. 185.
āyāsaḥ , puṃ, (āṅ + yas + ghañ .) śrāntiḥ . tat-
paryyāyaḥ . śramaḥ 2 klamaḥ 3 kleśaḥ 4 pariśramaḥ 5
prayāsaḥ 6 vyāyāmaḥ 7 . iti hemacandraḥ .. (ati-
yatnaḥ . prayatnaḥ . yathā sāhityadarpaṇe, —
“ratyāyāsamanastāpakṣutpipāsādisambhavā” .
mahābhārate, —
“śokaharṣau tathāyāsaḥ sarvvaṃ snehāt pravarttate” .
rāmāyaṇe, —
“naivāyāsaṃ kvacit bhadre prāpsase na ca vipriyaṃ” .)