• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • āyāma

    See also āyāmaḥ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 118.
    āyāma m. (-maḥ)

    1 Length, either in space or time.

    2 Breadth, (in mensuration.)

    3 Restraint, restraining.

    E. āṅ before yama to cease, ghañ aff.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 95, col. 1.
    ā-yāma (maḥ) 1. m. Length in time or
    space; breadth; restraining.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 83, col. 2.
    āyāma āyāma, i. e. ā-yam + a, m. 1.

    Stopping, Vedāntas. in Chr. 217, 14. 2.

    Oppression, Rājat. 5, 165 (perhaps is to

    be read āyāsa, q. cf.). 3. Length,

    Rām. 1, 40, 18.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 126, col. 3.
    Ā-yāma, as, m. stretching, extending; restraining,

    restraint, stopping; expansion, length (either in space

    or time), breadth (in mensuration). —Āyāma-vat,

    ān, atī, at, extended, long.

    Lanman’s Sanskrit Reader Vocabulary

    ☞ p. 126, col. 2.
    āyāma, m. like Eng. extent, i. e. length. [√yam + ā, ‘extend.’]

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 65.
    āyāma m. stretching out, extension, length (poss. °mavant or °min); stopping, restraint (poss. °min).

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 41, col. 2.
    āyāma ā-yāma, m. tension; extent; length;
    interception: -vat, a. length (of time & distance).

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 148, col. 2.
    ā-yāma m. stretching, extending, RPrāt.; Suśr. &c.
    ☞ p. 148, col. 2.
    restraining, restrained, stopping, Mn.; MBh.; Bhag. &c.
    ☞ p. 148, col. 2.
    expansion, length (either in space or time), breadth (in mensuration), Suśr.; ĀśvGṛ.; R.; Megh. &c.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 97, col. 1.
    āyāma

    m. (-maḥ)

    1. Length, either in space or time.

    2. Breadth, (in
    mensuration.)

    3. Restraint, restraining.

    E. āṅ before yama to cease,
    ghañ aff.

    Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 78, col. 1.
    āyāma āyāma m. (yam) répression; action de réfréner, d'arrêter.

    Tension de la voix sur une syllabe accentuée.

    — (yā) longueur.

    āyāmavat a. long.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 120, col. 2.
    ā-yāma- m. fait d'entraver ; extension, longueur ; -in- a. long (local et temp.); -vant- a. spacieux ; long.

    Renou Terminologie grammaticale du Sanskrit

    ☞ vol. 3, p. 387.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 676.
    āyāma (von yam mit ā) m.

    1) Spannung Dehnung ṚV. PRĀT. 3, 1 (s. u. ākṣepa 5). VS. PRĀT. 1, 31. TAITT. PRĀT. 2, 10. SUŚR. 1, 254, 12. 13.

    — 2) das Anhalten, Hemmen: prāṇāyāma H. 83. M. 2, 75. 83. 6, 69. 70. 72. 11, 141. 199. 201. 248. MBH. 3, 165. 14, 1337. BHAG. 4, 29. SUŚR. 1, 98, 11. PRAB. 8, 14. 97, 15.

    — 3) Ausdehnung, Länge P. 5, 1, 19, Kār. AK. 2, 6, 3, 16. H. 1431. P. 2, 1, 16. 5, 4, 83. SUŚR. 1, 125, 18. saviṃśamaṅgulaśataṃ puruṣāyāma iti 126, 11. yāvānūrdhvabāhukaḥ puruṣastāvadāyāmam ĀŚV. GṚHY. 4, 2. KĀTY. ŚR. 8, 6, 17. yojanāyāmavistāram R. 1, 40, 18. śatayojanamāyāmastīrṇā 6, 1, 44. anekayojanāyāmā 5, 9, 50. MEGH. 58. von der Zeit: śītavṛddhatarāyāmāstriyāmāstriyāmā yānti sāṃpratam R. 3, 22, 12.

    ☞ vol. 5, p. 1114.
    āyāma RĀJA-TAR. 5, 165 fehlerhaft für āyāsa, wie die ed. Calc. liest.

    — Vgl. abhyantarāyāma, prāṇāyāma, bāhyāyāma .

    ☞ vol. 7, p. 1710.
    āyāma

    1) = gātrāṇāṃ nigrahaḥ ebend. 1,192,b.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 181, col. 2.
    āyāma m. (adj. Comp. f. ā)

    — 1) Spannung , Dehnung.

    — 2) Hemmung.

    — 3) Länge (räumlich und zeitlich).

    — 4) eine Senkrechte ĀRYABH. 2,8. — Bisweilen verwechselt mit āyāsa.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    ☞ p. 43, col. 2.
    āyāma m. Spannung, Hemmung, Einhaltung, Dehnung, Länge. °vant lang.

    Bopp Glossarium Sanscritum

    ☞ p. 32, col. 2.
    āyāma m. (r. yam s. a) 1) refrenatio, retentio. BH. 4. 29.

    2) longitudo cf. āyati.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 772, col. 2.
    āyāma pu0 ā + yama—bhāve ghañ . dīrghaparimāṇabhede “aṇu-
    mahadhrasvadīrghabhedāt parimāṇacāturvidhyamiti vaiśeṣi-
    kādayaḥ svīcakruḥ . aṇumahadrūpaṃ parimāṇadvayamiti
    sāṅkhyāḥ hrasvadīrghayormahattvarevāntarbhāvāt . tatra alpa-
    saṃkhyakāvayavatvamaṇutvam adhikāvayavajanyatvaṃ mahattvam teṣu ca
    avayavapracayeṣu yayoḥ pārśvayorādhikyaṃ tatra dīrghatva-
    vyavahāraḥ yatra ca pārśvayoralpatvaṃ tatra vistīrṇṇatvaṃ hrasvatvaṃ
    ca vyavahriyate “asthūlamanaṇvahrasvamadīrghamiti” śrutau ca
    avāntarabhedamāśrityaiva parimāṇacāturvidhyoktirdraṣṭavyā asya
    guṇamātravācitvam na tuṃ aṇumahadādivat guṇaguṇyubhayavā-
    cakatvamapi itibhedaḥ . “āyāmavadbhiḥ kariṇāṃ ghaṭāśataiḥ”
    māghaḥ “yāvānūrddhva bāhukaḥ puruṣastāvadāyāmaḥ” āśva0 gṛ0
    “yasyacāyāmaḥ” pā0 “śītavṛddhatarāyāmāstriyāmā yānti
    sāmpratam” rāmā0 . ā + yama + ṇic—ac . 2 niyamane
    prāṇāyāmaḥ prāṇavāyorniyamanam “prāṇāyāmaistribhiḥ
    pūtastata oṅkāramarhati” “ekākṣaraṃ paraṃ brahma prāṇā-
    yāmaḥ paraṃ tapaḥ” manuḥ . āyāmo'styasya balā0 vā
    ini pakṣe matup . āyāmī āyāmavān āyāmayukte
    tri0 striyāṃ ṅīp . yāmaśabdasyāṅā maryyādāyām
    avyayībhāvaḥ . 3 praharaparyyante avya0 .