Blog
Sanskrit
About
āyāma
See also
āyāmaḥ .
Sanskrit-English
Sanskrit-French
Sanskrit-German
Sanskrit-Latin
Sanskrit-Sanskrit
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 118 .
āyāma m. (
-maḥ )
1 Length, either in space or time.
2 Breadth, (in mensuration.)
3 Restraint, restraining.
E. āṅ before yama to cease, ghañ aff.
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 95, col. 1 .
ā-yāma (maḥ) 1. m. Length in time or space; breadth; restraining.
Benfey Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 83, col. 2 .
āyāma āyāma, i. e. ā-yam + a, m. 1. Stopping, Vedāntas. in Chr. 217, 14. 2.
Oppression, Rājat. 5, 165 (perhaps is to
be read āyāsa, q. cf. ). 3. Length,
Rām. 1, 40, 18.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)
☞
p. 126, col. 3 .
Ā-yāma, as, m. stretching, extending; restraining,
restraint, stopping; expansion, length (either in space
or time), breadth (in mensuration).
—Āyāma-vat,
ān, atī, at, extended, long.
Lanman’s Sanskrit Reader Vocabulary
☞
p. 126, col. 2 .
āyāma, m. like Eng. extent,
i. e. length. [
√yam + ā, ‘extend.’]
Cappeller Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 65 .
āyāma m. stretching out, extension, length (
poss. °mavant or
°min ); stopping, restraint (
poss. °min ).
Macdonell Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 41, col. 2 .
āyāma ā-yāma, m. tension; extent; length; interception: -vat, a. length (of time & distance ).
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 148, col. 2 .
ā-yāma m. stretching, extending,
RPrāt. ;
Suśr. &c.
☞
p. 148, col. 2 .
restraining, restrained, stopping,
Mn. ;
MBh. ;
Bhag. &c.
☞
p. 148, col. 2 .
expansion, length (either in space or time), breadth (in mensuration),
Suśr. ;
ĀśvGṛ. ;
R. ;
Megh. &c.
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 97, col. 1 .
āyāma m. (-maḥ )
1. Length, either in space or time.
2. Breadth, (in mensuration.)
3. Restraint, restraining.
E. āṅ before yama to cease, ghañ aff.
Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français
☞
p. 78, col. 1 .
āyāma āyāma m. (yam) répression; action de réfréner, d'arrêter.
Tension de la voix sur une syllabe accentuée.
— (yā) longueur.
āyāmavat a. long.
Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français
☞
p. 120, col. 2 .
ā-yāma- m. fait d'entraver ; extension, longueur ;
-in- a. long (local et temp.);
-vant- a. spacieux ; long.
Renou Terminologie grammaticale du Sanskrit
☞
vol. 3,
p. 387 .
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 676 .
āyāma (von
yam mit
ā ) m.
1) Spannung Dehnung ṚV. PRĀT. 3, 1 (s. u. ākṣepa 5). VS. PRĀT. 1, 31. TAITT. PRĀT. 2, 10. SUŚR. 1, 254, 12. 13.
— 2) das Anhalten, Hemmen : prāṇāyāma H. 83. M. 2, 75. 83. 6, 69. 70. 72. 11, 141. 199. 201. 248. MBH. 3, 165. 14, 1337. BHAG. 4, 29. SUŚR. 1, 98, 11. PRAB. 8, 14. 97, 15.
— 3) Ausdehnung, Länge P. 5, 1, 19, Kār. AK. 2, 6, 3, 16. H. 1431. P. 2, 1, 16. 5, 4, 83. SUŚR. 1, 125, 18. saviṃśamaṅgulaśataṃ puruṣāyāma iti 126, 11. yāvānūrdhvabāhukaḥ puruṣastāvadāyāmam ĀŚV. GṚHY. 4, 2. KĀTY. ŚR. 8, 6, 17. yojanāyāmavistāram R. 1, 40, 18. śatayojanamāyāmastīrṇā 6, 1, 44. anekayojanāyāmā 5, 9, 50. MEGH. 58. von der Zeit: śītavṛddhatarāyāmāstriyāmāstriyāmā yānti sāṃpratam R. 3, 22, 12.
☞
vol. 5,
p. 1114 .
āyāma RĀJA-TAR. 5, 165 fehlerhaft für
āyāsa , wie die ed. Calc. liest.
— Vgl. abhyantarāyāma, prāṇāyāma, bāhyāyāma .
☞
vol. 7,
p. 1710 .
āyāma 1) = gātrāṇāṃ nigrahaḥ ebend. 1,192,b.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 181, col. 2 .
āyāma m. (adj. Comp. f.
ā )
— 1) Spannung , Dehnung.
— 2) Hemmung.
— 3) Länge (räumlich und zeitlich).
— 4) eine Senkrechte ĀRYABH. 2,8. — Bisweilen verwechselt mit āyāsa .
Cappeller Sanskrit Wörterbuch
☞
p. 43, col. 2 .
āyāma m. Spannung, Hemmung, Einhaltung, Dehnung, Länge. °vant lang.
Bopp Glossarium Sanscritum
☞
p. 32, col. 2 .
āyāma m. (r.
yam s.
a ) 1) refrenatio, retentio. BH. 4. 29.
2) longitudo cf. āyati .
Vācaspatyam
☞
p. 772, col. 2 .
āyāma pu0 ā + yama —bhāve ghañ . dīrghaparimāṇabhede “aṇu- mahadhrasvadīrghabhedāt parimāṇacāturvidhyamiti vaiśeṣi- kādayaḥ svīcakruḥ . aṇumahadrūpaṃ parimāṇadvayamiti sāṅkhyāḥ hrasvadīrghayormahattvarevāntarbhāvāt . tatra alpa- saṃkhyakāvayavatvamaṇutvam adhikāvayavajanyatvaṃ mahattvam teṣu ca avayavapracayeṣu yayoḥ pārśvayorādhikyaṃ tatra dīrghatva- vyavahāraḥ yatra ca pārśvayoralpatvaṃ tatra vistīrṇṇatvaṃ hrasvatvaṃ ca vyavahriyate “asthūlamanaṇvahrasvamadīrghamiti ” śrutau ca avāntarabhedamāśrityaiva parimāṇacāturvidhyoktirdraṣṭavyā asya guṇamātravācitvam na tuṃ aṇumahadādivat guṇaguṇyubhayavā- cakatvamapi itibhedaḥ . “āyāmavadbhiḥ kariṇāṃ ghaṭāśataiḥ ” māghaḥ “yāvānūrddhva bāhukaḥ puruṣastāvadāyāmaḥ ” āśva0 gṛ0 “yasyacāyāmaḥ ” pā0 “śītavṛddhatarāyāmāstriyāmā yānti sāmpratam ” rāmā0 . ā + yama + ṇic —ac . 2 niyamane prāṇāyāmaḥ prāṇavāyorniyamanam “prāṇāyāmaistribhiḥ pūtastata oṅkāramarhati ” “ekākṣaraṃ paraṃ brahma prāṇā- yāmaḥ paraṃ tapaḥ ” manuḥ . āyāmo'styasya balā0 vā ini pakṣe matup . āyāmī āyāmavān āyāmayukte tri0 striyāṃ ṅīp . yāmaśabdasyāṅā maryyādāyām avyayībhāvaḥ . 3 praharaparyyante avya0 .