• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • ātmanepadin


    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 118, col. 3.
    Ātmanepadin, ī, inī, i, taking the terminations

    of the middle voice, inflected in this voice.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 136, col. 1.
    ātmane—padin mfn. taking the terminations of the middle voice, Pāṇ. Comm.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 623.
    ātmanepadin (von ātmanepada) adj. die Medial-Endungen annehmend (Verbalwurzel) P. 1, 3, 62, Sch. 3, 4, 2, Sch. SIDDH. K. zu 7, 1, 71.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 168, col. 1.
    ātmanepadin Adj. die Medial-Endungen habend.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 685, col. 2.
    ātmanepadin pu0 ātmanepadaṃ vihitatvenāstyasya ini .
    pāṇinyukte dhātubhede te ca gaṇapāṭhe anudāttetohalantāḥ
    svarāntaṅitaśca pa ṭhitā dhātavaḥ . evamanye'pi dhātavaḥ svarite
    toñitaśca kartrabhiprāye kriyāphale eva tathā arthaviśeṣe
    upasarga viśeṣayogena karttarivācye cātmanepadino'pi bhavanti
    te ca pāṇinyanuśiṣṭāḥ saṃkṣipya āśuboghe'smābhirdarśitāḥ
    yathā . “viparābhyāṃ parasmāttujayaterātmanepadam . parivya-
    vebhyaḥ krīṇātestaṅ syāt karttari nerviśaḥ . āṅo do'mu-
    khavistāre śapathe śapaterbhavet . paryyanvavāṅaḥ krīḍaḥ syāda-
    kūjārthāttu taṅ mataḥ . āṅo nauteḥ pṛcchateśca kṣamā-
    yāmāgamerbhavet . nāthaterāśiṣi bhavet jijñāsāyāntu
    śikṣateḥ . harṣāt bhakṣānnavāsāya lekhanārthāt kirastu
    taṅ . upāt karttari suṭ tasya catuṣpāde'tha pakṣiṇi .
    pratijñāyāṃ, nirṇayārthamāśraye, 'bhīṣṭabodhane . varttamānātti-
    ṣṭatestaṅ tathā karmavivarjjitāt . devapūjāsaṃgamayormaitryāṃ
    mārgagato tathā . upāttaṅ tiṣṭhateścaiva mantrasādhanakācca
    taṅ . tathā saṃpraparibhyaḥstha udaścānūrddhakarmmaṇi . svāṅgaka-
    rmākarmmakāt taṅudvibhyāṃ tapaterbhavet . hano yamastathābhūtā-
    dāṅaḥ karttari taṅ bhavet . samaḥ karmmāvivakṣāyāṃ gamya
    rttiśrudṛśo bhavet . upasargādasyatestaṅūhateśca vibhā-
    ṣayā . nisaṃvyupebhyo hvayateḥ sparddhāyāmāṅa eva taṅ .
    sūcane, bhartsane, duṣṭe—sahasaiva pravarttana . sato guṇāntarā-
    dhāne, sevāyāṃ viniyojane . kathane ca kṛñastaṅ syā-
    dadhestu sahane tathā . veḥ śabdakarmaṇastasmāt karmaṇā ra-
    hitācca taṅ . śāstrārthavedanenaiva sammāne tattvaniścaye .
    utkṣepaṇe prārthane ca ṛṇaniryātane tathā . antikaprāpaṇe
    bhṛtyāṃ vyaye cāpanaye tathā . amūrtte karttṛge karmaṇyeṣu taṅ
    nayaterbhavet . utsāhe cāprahitau vṛddhau ca kramatestu taṅ .
    paropābhyāñcetarārthe taṅāṅojyotirudgame . propābhyāṃ taṅ
    samārambhe veḥ pādacalanārthakāt . vibhāṣayā kramestaṅ
    syādupasargavivarjjitāt . nihnave jño'karmakācca saṃprati-
    bhyāmacintane . yatne ca jñānapūrvvoktau vimatāvupasāntvane .
    prārthane ca vadervyakte saṃbhūyoccāraṇe tu taṅ . anorakarmakā
    dvyakte sahokte vimate tu vā . avādgiraḥ karttari taṅ
    pratijñāyāṃ samastathā . udaścaraḥ karmmayuktāt samoyuktāt
    tṛtīyayā . tṛtīyā ceccaturthyarthe dāṇaḥ saṃpūrvvakāttu taṅ .
    jñāśrusmṛpaśyateśca syāt sanantātkarttarīṣyate . anorjijñāsa-
    ternaiva prayāṅbhyāñca tathā śruvaḥ . svarādyantopasargāttaṅ yuje rna
    yajñapāvake . apālane bhujestaṅ syāt kṣṇuvaḥ saṃpūrvva-
    kāttu taṅ . asmṛtyarthasya dhātoryat karmmāṇyantasya cedbhavet .
    ṇyantasya karttā sa, tadā tasmāt ṇyantāt bhavettu taṅ .
    ṇijantācca gṛdhervañceḥ pratārārthe tu taṅ bhavet . kavikalpa-
    drumagranthe ñittvena paṭhitāstu ye . ṇijantāścobhayapadā-
    stebhyastaṅa kartṛge phale . apādvadoyamo'granthe samu-
    dāṅbhyastathaiva taṅ . upasargādṛte jñaśca tathā taṅ karttṛge
    phale . samīpasthapadenaiva karttṛgasya phalasya cet . dyotanaṃ
    syāttadātatra taṅ karttari vibhāṣayā” udāharaṇaṃ tatraiva
    dṛśyam . “parasmaipadamicchanti ātmanepadinaḥ kvacit”
    vyā0 kārikā .