ātmanepadin
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)
☞
p. 118, col. 3.
Ātmanepadin, ī, inī, i, taking the terminations
of the middle voice, inflected in this voice.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 136, col. 1.
ātmane—padin mfn. taking the terminations of the middle voice,
Pāṇ. Comm.
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 623.
ātmanepadin (von
ātmanepada) adj.
die Medial-Endungen annehmend (Verbalwurzel)
P. 1, 3, 62,
Sch. 3, 4, 2,
Sch. SIDDH. K. zu 7, 1, 71.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 168, col. 1.
ātmanepadin Adj. die Medial-Endungen habend.
Vācaspatyam
☞
p. 685, col. 2.
ātmanepadin pu0 ātmanepadaṃ vihitatvenāstyasya ini .
pāṇinyukte dhātubhede te ca gaṇapāṭhe anudāttetohalantāḥ
svarāntaṅitaśca pa ṭhitā dhātavaḥ . evamanye'pi dhātavaḥ svarite
toñitaśca kartrabhiprāye kriyāphale eva tathā arthaviśeṣe
upasarga viśeṣayogena karttarivācye cātmanepadino'pi bhavanti
te ca pāṇinyanuśiṣṭāḥ saṃkṣipya āśuboghe'smābhirdarśitāḥ
yathā . “viparābhyāṃ parasmāttujayaterātmanepadam . parivya-
vebhyaḥ krīṇātestaṅ syāt karttari nerviśaḥ . āṅo do'mu-
khavistāre śapathe śapaterbhavet . paryyanvavāṅaḥ krīḍaḥ syāda-
kūjārthāttu taṅ mataḥ . āṅo nauteḥ pṛcchateśca kṣamā-
yāmāgamerbhavet . nāthaterāśiṣi bhavet jijñāsāyāntu
śikṣateḥ . harṣāt bhakṣānnavāsāya lekhanārthāt kirastu
taṅ . upāt karttari suṭ tasya catuṣpāde'tha pakṣiṇi .
pratijñāyāṃ, nirṇayārthamāśraye, 'bhīṣṭabodhane . varttamānātti-
ṣṭatestaṅ tathā karmavivarjjitāt . devapūjāsaṃgamayormaitryāṃ
mārgagato tathā . upāttaṅ tiṣṭhateścaiva mantrasādhanakācca
taṅ . tathā saṃpraparibhyaḥstha udaścānūrddhakarmmaṇi . svāṅgaka-
rmākarmmakāt taṅudvibhyāṃ tapaterbhavet . hano yamastathābhūtā-
dāṅaḥ karttari taṅ bhavet . samaḥ karmmāvivakṣāyāṃ gamya
rttiśrudṛśo bhavet . upasargādasyatestaṅūhateśca vibhā-
ṣayā . nisaṃvyupebhyo hvayateḥ sparddhāyāmāṅa eva taṅ .
sūcane, bhartsane, duṣṭe—sahasaiva pravarttana . sato guṇāntarā-
dhāne, sevāyāṃ viniyojane . kathane ca kṛñastaṅ syā-
dadhestu sahane tathā . veḥ śabdakarmaṇastasmāt karmaṇā ra-
hitācca taṅ . śāstrārthavedanenaiva sammāne tattvaniścaye .
utkṣepaṇe prārthane ca ṛṇaniryātane tathā . antikaprāpaṇe
bhṛtyāṃ vyaye cāpanaye tathā . amūrtte karttṛge karmaṇyeṣu taṅ
nayaterbhavet . utsāhe cāprahitau vṛddhau ca kramatestu taṅ .
paropābhyāñcetarārthe taṅāṅojyotirudgame . propābhyāṃ taṅ
samārambhe veḥ pādacalanārthakāt . vibhāṣayā kramestaṅ
syādupasargavivarjjitāt . nihnave jño'karmakācca saṃprati-
bhyāmacintane . yatne ca jñānapūrvvoktau vimatāvupasāntvane .
prārthane ca vadervyakte saṃbhūyoccāraṇe tu taṅ . anorakarmakā
dvyakte sahokte vimate tu vā . avādgiraḥ karttari taṅ
pratijñāyāṃ samastathā . udaścaraḥ karmmayuktāt samoyuktāt
tṛtīyayā . tṛtīyā ceccaturthyarthe dāṇaḥ saṃpūrvvakāttu taṅ .
jñāśrusmṛpaśyateśca syāt sanantātkarttarīṣyate . anorjijñāsa-
ternaiva prayāṅbhyāñca tathā śruvaḥ . svarādyantopasargāttaṅ yuje rna
yajñapāvake . apālane bhujestaṅ syāt kṣṇuvaḥ saṃpūrvva-
kāttu taṅ . asmṛtyarthasya dhātoryat karmmāṇyantasya cedbhavet .
ṇyantasya karttā sa, tadā tasmāt ṇyantāt bhavettu taṅ .
ṇijantācca gṛdhervañceḥ pratārārthe tu taṅ bhavet . kavikalpa-
drumagranthe ñittvena paṭhitāstu ye . ṇijantāścobhayapadā-
stebhyastaṅa kartṛge phale . apādvadoyamo'granthe samu-
dāṅbhyastathaiva taṅ . upasargādṛte jñaśca tathā taṅ karttṛge
phale . samīpasthapadenaiva karttṛgasya phalasya cet . dyotanaṃ
syāttadātatra taṅ karttari vibhāṣayā” udāharaṇaṃ tatraiva
dṛśyam . “parasmaipadamicchanti ātmanepadinaḥ kvacit”
vyā0 kārikā .