• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • ātapavarṣya


    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 134, col. 2.
    ā-tapa—varṣya mf(ā)n. (water &c.) produced by rain during sunshine, AitBr.; KātyŚr.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 617.
    ātapavarṣya (von 2. ā° + varṣa) adj. von einem Sonnenregen herrührend: āpaḥ AIT. BR. 8, 5. 8. KĀTY. ŚR. 15, 4, 31.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 166, col. 2.
    ātapavarṣya Adj. (f. ā) von einem Sonnenregen herrührend KĀTY. ŚR. 15,4,35.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 649, col. 2.
    ātapavarṣya tri0 ātape nimittesati varṣanti bā0 karttari yat .
    vṛṣṭijale “antarikṣāt pratigṛhyātapavarvyāḥ” kātyā0
    15, 4, 5, antarikṣāt grahītavyā ātapavarṣaṇāḥ yā
    ātape varṣanti tāḥ . antarikṣāt pratigṛhya bhūmipatanāt
    prāgevākāśāt patantīrādāya grahītavyā” karka0 .
    ataeva vṛṣṭijalasyātapanimittatvāt naimittikatvābhi-
    prāyeṇa tāsāṃ yajñakāle grahaṇāsambhavena pūrvvaṃ saṃgrāhyato-
    ktā “yūpamuttareṇa naimittikyasambhavāt” kātyā0 15, 42
    “yā āponimittena prāpyante tā naimittikyaḥ yathā
    goruṇvyāḥ ātapavarṣyāstāsāmasmin kāle grahaṇāsambha-
    vāt ataḥ pūrvvaṃ gṛhītvā yūpamuttareṇa punargrahaṇamiti”
    karkaḥ . ataeva śrutyā vṛṣṭerātapanimittatvamuktam
    “tasmādyatra kvacit śocati svedate vā puruṣastejasa eva
    tadadhyāpojāyante” iti chā0 u0 puruṣadehasya santāpa
    svedayorātapanimittatvāt vṛṣṭerātapahetukatvam . vyaktamāha
    yādavaḥ “tāsāṃ śatāni catvāri raśmīnāṃ vṛṣṭisarjjane catuḥ
    śataṃ vṛṣṭivāhāḥ sarvvāstā amṛtāḥ striyaḥ” iti sūryya-
    raśmīnāṃ madhye catuḥśatasya vṛṣṭiṣarjjakatvena vṛṣṭerātapa-
    nimittakatvamatra vyaktameva .