• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • āsuraṃ

    See also āsura, āsuram, āsuraḥ.


    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 197.
    āsuraṃ , klī, viḍlavaṇam . iti rājanirghaṇṭaḥ ..
    asurasya bhāvaḥ . (yathā gītāyāṃ 7 . 15 .
    “na māṃ duṣkṛtino mūḍhā prapadyante narādhamāḥ .
    māyayāpahṛtajñānā āsuraṃ bhāvamāśritāḥ” .)
    asurasambandhīye tri . iti vyākaraṇam ..
    ☞ vol. 1, p. 197.
    āsuraṃ , tri, (asurasyedam . asura + aṇ .) asura-
    sambandhi . yathā —
    “yasmin nave purāṇe ca viśve devā na lebhire .
    āsuraṃ tadbhavet śrāddhaṃ vṛṣalaṃ mantravarjitam” ..
    iti śrāddhatattve ṛgvedīyagṛhyapariśiṣṭam ..
    api ca .
    “snānaṃ dānaṃ tapaḥ śrāddhamanantaṃ rāhudarśane .
    āsurī rātriranyatra tasmāttāṃ parivarjjayet” ..
    iti śrāddhatattvadhṛtayamavacanam .. * .. āsurasargo
    yathā .
    “dvau bhūtasargau loke'smin daiva āsura eva ca .
    daivo vistaraśaḥ prokta āsuraṃ pārtha me śṛṇu ..
    pravṛttiñca nivṛttiñca janā na vidurāsurāḥ .
    na śaucaṃ nāpi cācāro na satyaṃ teṣu vidyate ..
    asatyamapratiṣṭhante jagadāhuranīśvaram .
    aparasparasambhūtaṃ kimanyat kāmahetukam ..
    etāṃ dṛṣṭimavaṣṭabhya naṣṭātmāno'lpabuddhayaḥ .
    prabhavantyugrakarnmāṇaḥ kṣayāya jagato'hitāḥ ..
    kāmamāśritya duṣpūraṃ dambhamānamadānvitāḥ .
    mohāt gṛhītvā sadgrāhān pravarttante'śucivratāḥ ..
    cintāmaparimeyāñca pralayāntāmapāśritāḥ .
    kāmopabhogaparamā etāvaditi niścitāḥ ..
    āśāpāśaśatairbbaddhāḥ kāmakrodhaparāyaṇāḥ .
    īhante kāmabhogārthamanyāyenārthasañcayān ..
    idamadya mayā labdhamidaṃ prāpsye manoratham .
    idamastīdamapi me bhaviṣyati punardhanam ..
    asau mayā hataḥ śatrurhaniṣye cāparānapi .
    īśvaro'hamahaṃ bhogī siddho'haṃ balavān sukhī .
    āḍhyo'bhijanavānasmi ko'nyo'sti sadṛśo mayā .
    yakṣye dāsyāmi modiṣya ityajñānavimohitāḥ ..
    anekacittavibhrāntā mohajālasamāvṛtāḥ .
    prasaktāḥ kāmabhogeṣu patanti narake'śucau ..
    ātmasambhāvitāstabdhā dhanamānamadānvitāḥ .
    yajante nāma yajñaiste dambhenāvidhipūrvvakam ..
    ahaṅkāraṃ balaṃ darpaṃ kāmaṃ krodhañca saṃśritāḥ .
    māmātmaparadeheṣu pradviṣanto'bhyasūyakāḥ ..
    tānahaṃ dviṣataḥ krūrān saṃsāreṣu narādhamān .
    kṣipāmyajasramaśubhānāsurīṣveva yoniṣu ..
    āsurīṃ yonimāpannā mūḍhā janmani janmani .
    māmaprāpyaiva kaunteya tatī yāntyadhamāṃ gatim” ..
    iti śrībhagavadgītāyāṃ 16 adhyāyaḥ ..