āsuraṃ
See also
āsura,
āsuram,
āsuraḥ.
Śabdakalpadruma
☞
vol. 1,
p. 197.
āsuraṃ , klī, viḍlavaṇam . iti rājanirghaṇṭaḥ ..
asurasya bhāvaḥ . (yathā gītāyāṃ 7 . 15 .
“na māṃ duṣkṛtino mūḍhā prapadyante narādhamāḥ .
māyayāpahṛtajñānā āsuraṃ bhāvamāśritāḥ” .)
asurasambandhīye tri . iti vyākaraṇam ..
☞
vol. 1,
p. 197.
āsuraṃ , tri, (asurasyedam . asura + aṇ .) asura-
sambandhi . yathā —
“yasmin nave purāṇe ca viśve devā na lebhire .
āsuraṃ tadbhavet śrāddhaṃ vṛṣalaṃ mantravarjitam” ..
iti śrāddhatattve ṛgvedīyagṛhyapariśiṣṭam ..
api ca .
“snānaṃ dānaṃ tapaḥ śrāddhamanantaṃ rāhudarśane .
āsurī rātriranyatra tasmāttāṃ parivarjjayet” ..
iti śrāddhatattvadhṛtayamavacanam .. * .. āsurasargo
yathā .
“dvau bhūtasargau loke'smin daiva āsura eva ca .
daivo vistaraśaḥ prokta āsuraṃ pārtha me śṛṇu ..
pravṛttiñca nivṛttiñca janā na vidurāsurāḥ .
na śaucaṃ nāpi cācāro na satyaṃ teṣu vidyate ..
asatyamapratiṣṭhante jagadāhuranīśvaram .
aparasparasambhūtaṃ kimanyat kāmahetukam ..
etāṃ dṛṣṭimavaṣṭabhya naṣṭātmāno'lpabuddhayaḥ .
prabhavantyugrakarnmāṇaḥ kṣayāya jagato'hitāḥ ..
kāmamāśritya duṣpūraṃ dambhamānamadānvitāḥ .
mohāt gṛhītvā sadgrāhān pravarttante'śucivratāḥ ..
cintāmaparimeyāñca pralayāntāmapāśritāḥ .
kāmopabhogaparamā etāvaditi niścitāḥ ..
āśāpāśaśatairbbaddhāḥ kāmakrodhaparāyaṇāḥ .
īhante kāmabhogārthamanyāyenārthasañcayān ..
idamadya mayā labdhamidaṃ prāpsye manoratham .
idamastīdamapi me bhaviṣyati punardhanam ..
asau mayā hataḥ śatrurhaniṣye cāparānapi .
īśvaro'hamahaṃ bhogī siddho'haṃ balavān sukhī .
āḍhyo'bhijanavānasmi ko'nyo'sti sadṛśo mayā .
yakṣye dāsyāmi modiṣya ityajñānavimohitāḥ ..
anekacittavibhrāntā mohajālasamāvṛtāḥ .
prasaktāḥ kāmabhogeṣu patanti narake'śucau ..
ātmasambhāvitāstabdhā dhanamānamadānvitāḥ .
yajante nāma yajñaiste dambhenāvidhipūrvvakam ..
ahaṅkāraṃ balaṃ darpaṃ kāmaṃ krodhañca saṃśritāḥ .
māmātmaparadeheṣu pradviṣanto'bhyasūyakāḥ ..
tānahaṃ dviṣataḥ krūrān saṃsāreṣu narādhamān .
kṣipāmyajasramaśubhānāsurīṣveva yoniṣu ..
āsurīṃ yonimāpannā mūḍhā janmani janmani .
māmaprāpyaiva kaunteya tatī yāntyadhamāṃ gatim” ..
iti śrībhagavadgītāyāṃ 16 adhyāyaḥ ..