• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • āsavaḥ

    See also āsava.


    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 269, col. 1.
    āsavaḥ [ā su-aṇ]

    1 Distillation.

    2 Decoction.

    3 Any spirituous liquor (distilled from sugar, molasses &c.); anāsavākhyaṃ karaṇaṃ madasya Ku. 1. 31; kumārī°, drākṣā° &c; yacca pakvauṣadhāṃbubhyāṃ siddhaṃ madyaṃ sa āsavaḥ Bhāva P.

    4 A vessel for liquor.

    5 Exciting.

    Comp.

    — druḥ [āsavasya kāraṇaṃ druḥ śāka° ta°] N. of the Palmyra tree (the juice of which, on fermenting, forms a spirituous liquor).

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 373.
    āsavaḥ [ā su-aṇ] 1 Distillation. -2 Decoction. -3 Any spirituous liquor (distilled from sugar, molasses &c.); anāsavākhyaṃ karaṇaṃ madasya Ku.1.13; kumārī˚, drākṣā˚ &c.; yacca pakvaiṣadhāmbubhyāṃ siddhaṃ madyaṃ sa āsavaḥ Bhāva. P. Mādhava, however, seems to differ and says, śīdhurikṣurasaiḥ pakvairapakvai- rāsavo bhavet | maireyaṃ dhātakīpuṣpairguḍadhānāmlasaṃhitam ||; āsavarāgatāmram Ki.16.46. -5 A vessel for liquor. -6 Exciting. -Comp. -druḥ [āsavasya kāraṇaṃ druḥ śāka˚ ta˚] N. of the Palmyra tree (the juice of which, on fermenting, forms a spirituous liquor).

    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 197.
    āsavaḥ , puṃ, (āṅ + suñ + ap .) madyaviśeṣaḥ .
    tatparyyāyaḥ . maireyaṃ 2 śīdhuḥ 3 . ityamaraḥ ..
    “śīvurikṣurasaiḥ pakvairapakvairāsavo bhavet .
    maireyaṃ dhātakīpuṣpaguḍadhānāmlasaṃhitam” ..
    iti mādhavena bhedaḥ kṛtastathāpi sūkṣmamanādṛtye-
    damuktam . iti bharataḥ .. madyamātram . iti
    rājanirghaṇṭaḥ .. (yathā bhanuḥ 11 . 95 .
    “yakṣarakṣaḥpiśācānnaṃ madyaṃ māṃsaṃ surāsavaṃ .
    tadbrāhmaṇena nāttavyaṃ devānāmaśnatā hariḥ” .)
    (“yadapakvauṣadhāmbubhyāṃ siddhaṃ madyaṃ sa āsavaḥ” .
    iti śārṅgadharaḥ . yathā bhāvaprakāśe .
    “āsavasya guṇā jñeyā vījadravyaguṇaiḥ samāḥ” .)
    āsavabhedena guṇabhedo yathā ..
    “chedī madhvāsavastīkṣṇo mehapīnasakāsajit” .
    “śārkaraḥ surabhiḥ svādurhṛdyo nātimado laghuḥ” .
    iti ca vābhaṭaḥ ..
    “mukhapriyaḥ sukhamadaḥ sugandhirvastiroganut .
    jaraṇīyaḥ pariṇato hṛdyo varṇyaśca śārkaraḥ” ..
    “rocano dīpano hṛdyaḥ śoṣaśophārśasaṃhitaḥ .
    snehaśleṣmavikāraghno varṇyaḥ pakvaraso mataḥ” ..
    “mṛṣṭo bhinnaśakṛdvāto gauḍastarpaṇadīpanaḥ .
    chedī madhvāsavastīkṣṇo maireyo madhuro guruḥ” ..
    iti carakaḥ .. tathā ca suśrute ..
    “tīkṣṇaḥ surāsavo hṛdyo mūtralaḥ kaphavātanut ..
    mukhapriyaḥ sthiramado vijñeyo'nilanāśanaḥ .
    laghurmadhvāsavaśchedī mehakuṣṭhaviṣāpahaḥ ..
    tiktaḥ kaṣāyaḥ śophaghnastīkṣṇaḥ svāduravātakṛt .
    tīkṣṇaḥ kaṣāyo madakṛddurnāmakaphagulmahṛt ..
    kṛmimedo'nilaharo maireyo madhuro guruḥ .
    balyaḥ pittaharo varṇyo mṛdvīkekṣurasāsavaḥ” ..)