• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • āsava

    See also āsavaḥ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 126.
    āsava n. (-vaṃ)

    1 Rum, spirit distilled from sugar or molasses.

    2 Spirituous liquor in general.

    E. āṅ, ṣūñ to be generated, and ap aff.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 102, col. 1.
    ā-sava (vaṃ) 1. n. Rum.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 93, col. 1.
    āsava āsava, i. e. ā-su + a, m. A

    distilled spirit, MBh. 16, 30. — Comp.

    Madhu-, m. a spirit distilled from the

    blossoms of the Bassia latifolia. Surā-,

    n. an inebriating liquor, Man. 11, 95.

    Smara-, m. saliva.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 135, col. 2.
    āsava ā-sava. See under ā-su.
    ☞ p. 135, col. 2.
    1. ā-sava, as, m. distilling, distillation; decoction;

    rum, spirit distilled from sugar or molasses, spirituous

    liquor in general: (for 2. ā-sava see next col.)

    —Āsava-dru, us, m., N. of the Palmyra tree, Bo-

    rassus Flabellifornis; (its juice on fermenting afford-

    ing a spirituous liquor.)
    ☞ p. 135, col. 3.
    2. ā-sava, as, m., Ved. exciting, enlivening.

    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 268, col. 3.
    āsava see under āsu.

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 71.
    1 āsava m. spirituous liquor, rum.
    ☞ p. 71.
    2 āsavá m. excitement, impulse.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 44, col. 1.
    āsava ā-sava, m. distilled spirit, spirituous
    liquor, rum.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 160, col. 3.
    1. ā-sava m. distilling, distillation, L.
    ☞ p. 160, col. 3.
    decoction
    ☞ p. 160, col. 3.
    rum, spirit distilled from sugar or molasses, spirituous liquor in general
    ☞ p. 160, col. 3.
    juice, MBh.; Suśr.; Vikr.; Prab.; Yājñ. &c.
    ☞ p. 160, col. 3.
    the nectar or juice of a flower, Śiś. vi, 7
    ☞ p. 160, col. 3.
    the nectar or juice of the lips (of a woman), Śāntiś.
    ☞ p. 161, col. 1.
    2. ā-savá m. exciting, enlivening, VS.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 103, col. 2.
    āsava

    n. (-vaṃ)

    1. Rum, spirit distilled from sugar or molasses.

    2. Spi-
    rituous liquor in general.

    E. āṅ before ṣūñ to be generated, and
    ap aff.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 372.
    āsava see under āsu.

    Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 84, col. 2.
    āsava āsava m. n. (su) extraction du soma, le soma lui-même, Vd.

    Liqueurs fermentées extraites de certaines plantes.

    Rhum, liqueur distillée de mélasse.

    āsavadru m. (dru) palmier dattier.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 128, col. 1.
    ā-sava- m. jus (not. de boisson spiritueuse) , liqueur ; suc (de fleur).

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 738.
    1. āsavá (von su, sauti mit ā) m. Belebung, Anregung: dèvasyâ savìturmàtimā̂sàvaṃ vìśvadêvyam VS. 22, 14. 13.
    ☞ vol. 1, p. 738.
    2. āsava (von su, sunoti mit ā) m.

    1) das Abkochen; Destillation H. 905.

    — 2) Decoct, Abguss, Liquor, häufig ein mit Zucker oder Lauge gemischter Trank SUŚR. 1, 70, 10. 145, 13. 163, 9. kṣāramūtrāsava 10. surāsava 190, 6. MBH. 16, 30. M. 11, 95 (n. als copul. comp. gedeutet). madhvāsava (von den Lexicographen eben so wie surāsava als ein berauschendes Getränk aufgeführt; s. u. dd. Ww.) SUŚR. 1, 190, 8. R. 5, 12, 42. śarkarāsava 14, 44. madirāsava 24. kandamūlaphalāsava SUŚR. 1, 190, 15. 229, 1. 237, 21. 238, 4. kṣīravṛkṣāsava 5. 2, 52, 10. 73, 11. varāsavān VIŚV. 3, 2. āsavasurabhirasa VIKR. 107. mukhaṃ lālāklinnaṃ pibati caṣakaṃ sāsavamiva ŚĀNTIŚ. 1, 29. KATHĀS. 21, 8. vaktrāsava PRAB. 19, 12. DHŪRTAS. 83, 7; vgl. āsyāsava . Ein Brahman darf keinen āsava verkaufen YĀJÑ. 3, 37. Nach AK. 2, 10, 42 und H. 704 : Rum; nach RĀJAN. im ŚKDR. : berauschendes Getränk überh. = kurasa HĀR. 170. das Wort bezeichnet entschieden ein berauschendes Getränk KUMĀRAS. 1, 31 : anāsavākhyaṃ karaṇaṃ madasya .

    ☞ vol. 5, p. 1130.
    2. āsava

    2) āsavāriṣṭakalpanā ŚĀRṄG. SAṂH. in Verz. d. Oxf. H. 315,a, No. 748. mukhaṃ lālākīrṇaṃ pibati caṣakaṃ sāsavamiva Spr. 3179. gandhalubdho madhukaro dānāsavapipāsayā . abhyetyasukhasaṃcārāṃ gajakarṇajhanajjhanām .. 820.

    — Vgl. madhvāsava, mukhāsava, surāsava, smarāsava .

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 194, col. 2.
    1. āsava m.

    — 1) *Destillation.

    — 2) abgezogenes — , destillirtes Getränk , Liqueur , insbes. Rum 294,28. Uebertragen auf das Nass der Lippen.

    ☞ vol. 1, p. 194, col. 2.
    2. āsavá m. Belebung , Anregung.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    ☞ p. 47, col. 1.
    1. āsava m. destilliertes Getränk, Rum.
    ☞ p. 47, col. 1.
    2. āsavá m. Belebung, Anregung.

    Bopp Glossarium Sanscritum

    ☞ p. 36, col. 1.
    āsava m. (r. su vel sū generare s. a, v. āsuti) vini

    adusti species, Wils. «Rum, spirit distilled from sugar

    or molasses». UR. 69. 4.

    Abhidhānaratnamālā of Halāyudha

    ☞ p. 39.
    āsava;
    madhvāsavaḥ śīdhu surā prasannā,
    parisrutā syānmadirā madiṣṭhā .
    kādambarī svādurasā ca śuṇḍā,
    gandhottamā mādhavakaśca hālā .. 329 ..
    kalyaṃ kaśyaṃ tathā madyaṃ maireyaṃ kāpiśāyanam .
    mādhvīkamāsavaḥ proktaḥ parisrudvāruṇī madhu .. 330 ..
    2.1.1.329

    Vācaspatyam

    ☞ p. 886, col. 2.
    āsava pu0 āsūyate ā + sū—karmmaṇi aṇ . 1 abhiṣava-
    ṇīye madye (coyānamada) tallakṣaṇādi bhāvapra0 . “yacca
    pakvauṣadhāmbubhyāṃ siddhaṃ madyaṃ sa āsavaḥ . āsavasya vīja-
    dravyaguṇairjñeyāguṇāḥḥsamāḥ” navapurāṇamadyayorguṇāstatraiva .
    “madyaṃ navamabhiṣyandi tridoṣajanakaḥ param . akṛcchraṃ
    vṛṃhaṇaṃ grāhi durgandhaṃ viśadaṃ guru . jīrṇṇaṃ tadeva rociṣṇa
    kṛmiśleṣmānilāpaham . hṛdyaṃ sugandhi guṇavallaghu śrama-
    viśodhanam” . sātvikādipānakarttṛbhedena ceṣṭāviśeṣāśca ta-
    troktāḥ “sātvikogītihāsyādi rājaso sāhasādikam .
    tāmaso nindyakarmmāṇi nidrāṃ ca madirāṃ caran” . caran
    piban kuryyāditi śeṣaḥ . “vidhinā mātrayā kāle hitai
    ranyairyathābalam . prahṛṣṭoyaḥ pibenmadyaṃ tasya syādamṛtaṃ
    yathā . kintu madyaṃ svabhāvena yathaivānnaṃ tathā smṛtam”
    suśrute tu madyabhedena guṇaviśeṣādikamuktaṃ yathā

    “sarvvaṃ pittakaraṃ madyamamlaṃ dīpanarocanam . bhedanaṃ kapha-
    vātaghnaṃ hṛdyaṃ vastiviśodhanam . pāke laghu vidāhyuṣṇaṃ
    tīkṣṇamindriyabodhanam . vikāśi sṛṣṭaviṇmūtraṃ śṛṇu
    tasya viśeṣakam . mārdvīkamavidāhitvānmadhurānvayatastathā .
    raktapitte'pi satataṃ budhairna pratiṣidhyate . madhuraṃ taddhi
    rūkṣañca kaṣāyānurasaṃ laghu . laghupāki saraṃ śothaviṣama-
    jvaranāśanam . mārdvīkālpāntaraṃ kiñcit khārjūraṃ vāta-
    kopanam . tadeva viśadaṃ rucyaṃ kaphaghnaṃ karśanaṃ laghu .
    kaṣāyamadhuraṃ hṛdyaṃ sugandhīndriyabādhanam . kāsārśo-
    grahaṇīdoṣamūtrāghātānilāpahā . stanyaraktakṣayahitā
    surā vṛṃhaṇadīpanī . kāsārśograhaṇīśvāsapratiśyāyavinā-
    śinī . śvetā mūtrakaphastanyaraktamāṃsakarī surā . chardya-
    rocakahṛtkukṣitodaśūlapramārdanī . prasannā kaphavātārśo-
    vibandhānāhanāśinī . pittalālpakaphā rūkṣā yavai-
    ryyātaprakopaṇī . viṣṭambhinī surā gurvī śleṣmalā tu madhū-
    likā . rūkṣā nātikaphā vṛṣyā pācanī cākṣikī smṛtā .
    tridoṣo bhedyavṛṣyaśca kohalo vadanapriyaḥ . grāhyuṣṇo-
    'jagalaḥ paktā rūkṣastṛṭkaphaśophahṛt . hṛdyaḥ pravāhi-
    kāṭopadurnābhānilaśoṣahṛt . vakvaso hṛtasāratvā-
    dviṣṭambhī vātakopanaḥ . dīpanaḥ sṛṣṭaviṇmūtro viśa-
    ṭo'lpamado guruḥ . kaṣāyo madhuraḥ śīdhurgauḍaḥ pācana
    dīpanaḥ . śārkaro madhuro rucyo dīpano vastiśodhanaḥ .
    vātaghno madhuraḥ pāke hṛdya indriyabodhanaḥ . tadvat pakva-
    rasaḥ śīdhurvalavarṇakaraḥ saraḥ . śophaghno dīpano hṛdyo
    rucyaḥ śleṣmārśasāṃ hitaḥ . karśanaḥ śītarasikaḥ śvayathūdara-
    nāśanaḥ . varṇakṛjjaraṇaḥ svaryyo vibandhaghno'rśasāṃ hitaḥ .
    ākṣikaḥ pāṇḍurogaghnovraṇyaḥ saṃgrāhako laghuḥ .
    kaṣāyamadhuraḥ śīdhuḥ pittaghno'sṛkprasādanaḥ . jāmbavo
    baddhanisyandastuvaro vātakopanaḥ . tīkṣṇaḥ surāsavo hṛdyo
    mūtralaḥ kaphavātanut . mukhapriyaḥ sthiramado vijñeyo'-
    nilanāśanaḥ . laghurmadhvāsavaśchedī mehakuṣṭhaviṣāpahaḥ .
    tiktaḥ kaṣāyaśophaghnastīkṣṇaḥ svāduravātakṛt . tīkṣṇaḥ
    kaṣāyo madakṛddurnāmakaphagulmahṛt . kṛmimedo'nilaharo
    maireyo madhuro guruḥ . balyaḥ pittaharo varṇyo mṛdvī-
    kekṣurasāsavaḥ . śīdhurmadhūkapuṣpottho vidāhyagnibalapradaḥ .
    rūkṣaḥ kaṣāyakaphahṛdvātapittaprakopaṇaḥ . nirdiśedrasata-
    ścānyān kandamūlaphalāsavān . navaṃ madyamabhisyandi guru
    vātādikopanam . aniṣṭagandhaṃ virasamahṛdyañca vidāhi
    ca . sugandhi dīpanaṃ hṛdyaṃ rociṣṇu kṛmināśanam .
    sphuṭasrotaskaraṃ jīrṇaṃ laghu vātakaphāpaham . ariṣṭo
    dravyasaṃyogasaṃskārādadhiko guṇaiḥ . bahudoṣaharaścaiva doṣā-
    ṇāṃ śamanaśca saḥ . dīpanaḥ kaphavātaghnaḥ saraḥ pitta-
    viśodhanaḥ . śūlāghmānodaraplīhajvarājīrṇṇārśasāṃ hitaḥ .
    pippalyādikṛto gulmakapharogaharaḥ smṛtaḥ . ciki-
    tsiteṣu vakṣyante'riṣṭā rogaharāḥ pṛthak . ariṣṭāsa-
    vaśīdhūnāṃ guṇān karmmāṇi cādiśet . buddhyā yathāsvaṃ
    saṃskāramavekṣya kuśalo bhiṣak . sāndraṃ vidāhi durgandhaṃ
    virasaṃ kṛmilaṃ guru . ahṛdyaṃ taruṇaṃ tīkṣṇamuṣṇaṃ durbhā-
    janasthitam . alpauṣadhaṃ paryyuṣitamatyacchaṃ picchilañca
    yat . tadvarjyaṃ sarvvadā madyaṃ kiñciccheṣantu yadbhavet .
    tatra yat stokasambhāraṃ taruṇaṃ picchilaṃ guru . kaphaprakopi
    tanmadyaṃ durjarañca viśeṣataḥ . pittaprakopi bahulaṃ tīkṣṇa-
    muṣṇaṃ vidāhi ca . ahṛdyaṃ phenilaṃ pūti kṛmilaṃ virasaṃ
    guru . tathā paryyuṣitañcāpi vidyādanilakopanam . sarvva-
    doṣairupetantu sarvadoṣaprakopaṇam . cirasthitaṃ yātarasaṃ
    dīpanaṃ kaphavātajit . rucyaṃ prasannaṃ surabhi madyaṃ sevyaṃ ma-
    dāvaham . tasyānekaprakārasya sadyasya rasavīryyataḥ . sau-
    kṣmyādauṣṇyācca taikṣṇyācca vikāśitvācca vahninā . sametya
    hudayaṃ prāpya dhamanīrūrddhvamāgatam . vikṣobhyendriyacetāṃsi
    vīryyaṃ madayate'cirāt . cireṇa śleṣmike puṃsi pānato
    jāyate madaḥ . acirādvātike dṛṣṭaḥ paittike śīghrameva tu .
    sātvike śaucadākṣiṇyaharṣamaṇḍanalālasaḥ . gītādhyayana
    saubhāgyasuratotsāhakṛnmadaḥ . rājase duḥkhaśīlatvamātma-
    tyāgaṃ sasāhasam . kalahaṃ sānubandhantu karoti puruṣe
    madaḥ . aśaucanidrāmātsaryyāgamyāgamanalolatāḥ . asa-
    tyabhāṣaṇañcāpi kuryyāddhi tāmase madaḥ . raktapittakaraṃ
    śuktaṃ chedi bhuktavipācanam . vaisvaryyaṃ jaraṇaṃ śleṣmapāṇḍu-
    krimiharaṃ laghu . tīkṣṇoṣṇaṃ mūtralaṃ hṛdyaṃ kaphaghnaṃ kaṭu-
    pāki ca . tadvattadāsutaṃ sarvaṃ rocanañca viśeṣataḥ . gauḍāni
    rasaśuktāni madhuśuktāni yāni ca . yathāpūrvvaṃ gurutarāṇya-
    bhisyandakarāṇi ca . tṛṣāṃ tu dīpanaṃ hṛdyaṃ hṛtyā-
    ṇḍukṛmiroganut . grahaṇyarśovikāraghnaṃ bhedi sauvīrakaṃ
    tathā . dhānyāmlaṃ dhānyayonitvāddīpanaṃ dāhanāśanam .
    sparśātpānāttu pavanakaphatṛṣṇāharaṃ laghu . taikṣṇyācca nirha-
    redāśu kaphaṃ gaṇḍūṣadhāraṇāt . mukhavairasyadaurgandhyamala-
    śoṣaklamāpaham . dīpanaṃ jaraṇaṃ bhedi hitamāsthāpaneṣu
    ca . samudramāśritānāñca janānāṃ sātmyamucyate .”

    smṛtau tu jātibhedena madyaviśeṣapānaniṣedhārthaṃ madya-
    vibhāgādi darśitaṃ yathā prā0 vi0 manuhārītayamaiḥ .
    “surā vai malamannānāṃ pāpmā ca malamucyate . tasmādbrāhmaṇa
    rājanyau vaiśyaśca na surāmpibet” . tathā ca śrutiḥ “surā
    vai malamannānāmanṛtaṃ pāpmatamaṃsureti” . yadyapyannaśabdaḥśūka-
    dhānyataṇḍulavikāraviśeṣa odane prasiddhastathāpi bahutara
    vacanāt piṣṭayavānnādivikāramapi lakṣayati . tenānna-
    vikāraviśeṣomadahetuḥ surā ityucyate . atriḥ . “gauḍī-
    paiṣṭī ca mādhvī ca vijñeyā trividhā surā . yathaivaikā tathā
    sarvvā na pātavyā dvijottamairiti” trividhaiva sureti pana-
    sādivikāravyāvṛttasya tritayasyānugatasyaikasya pravṛttinimi-
    ttasyābhāvāt na pānakriyāvyāpyatvam itaravyāvarttakadharmmaśca
    mahāpātakahetupānakarmatvamupādhiḥ surājñānādhīnaṃ mahā-
    pātakaṃ tajjñānādhīnañca surājñānam itaretarāśrayāpatteḥ-
    pulastyavacanavirodhācca yathā pulastyaḥ . “pānasaṃ drākṣaṃ mādhūkaṃ
    khārjjūraṃ tālamaikṣavam . mākṣikaṃ ṭāṅkaṃ mādhvīkamaireyaṃ nāri-
    kelajam . samānāni vijānīyānmadyānyekādaśaiva tu .
    dvādaśantu surā madyaṃ sarveṣāmadhamaṃ smṛtam” . anenaikādaśānāṃ
    surātvaṃ niṣedhati . madyaśabdastu madahetudravadravyamātra-
    vacanaḥ asmādeva vacanāt na tu madyamātraṃ surāśabdasyārthaḥ
    tathā ca vṛhaspatiḥ . “gauḍīṃ mādhvīṃ sūrāṃ pairṣṭī pītvā-
    vipraḥ samācaret . taptakṛcchraṃ parākañca cāndrāyaṇamanukra-
    māt” . trayāṇāṃ surātve krameṇa prāyaścittatrayaṃ na syāt .
    tathā bhaviṣye “surā paiṣṭī tu mukhyoktā na tasyaścetare same” .
    paiṣṭīti taṇḍulavikāramātropalakṣaṇam . itare gauḍī-
    mādhvyau . ato annavikāra eva surāśabdasya mukhyatvāt
    trividhā sureti gauḍīmādhvyorgauṇasurātvajñāpanārtham tenai-
    tatpāne'pi mahāpātakatvamatidiśati yathaivaikā tathā sarveti
    paiṣṭyāṃ pūrvvaprasiddhiṃ darśayati yathā paiṣṭī surā tathā sarvvā
    gauḍī mādhvī ca . pūrvavacanoktāpi paiṣṭī dṛṣṭāntatvenātra-
    darśitā . na pātavyā dvijottamairbrāhmaṇairityarthaḥ .
    traivarṇṇikaparatve uttamapadānarthakyāt . na tu bahuvaca-
    nānarthakyaparīhārārthamuttamaprātipādikānarthakyaṃ yuktaṃ
    bahuvacanasya sajātīyopasthāpakatvena caritārthatvāt . ato
    brāhmaṇasya trividhasurāpānaṃ mahāpātakam . “kṣatriyavaiśya-
    yostu” surā vai malamannānāmiti vacanena paiṣṭyeveti sthitam
    govindarājaviśvarūpavīreśvarāṇāmayamanumato'rthaḥ . ata
    eva “evaṃ mādhvī ca gauḍī ca paiṣṭī ca trividhā surā .
    dvijātibhirnnapātavyā kadācidapi karhicit” itimanuvaca-
    ne'pi dvijātipadaṃ brāhmaṇaparameva . ataeva dvividhasurā-
    pāne kṣatriyādīnāṃ mahāpātakaṃ tāvadastu doṣābhāvamevāha
    vṛddhayājñalkyaḥ . “kāmādapi hi rājanyovaiśyo vāpi katha-
    ñcana . madyamevāsurāṃ pītvā na doṣaṃ pratipadyate” tadevaṃ paiṣṭī
    niṣedhastraivarṇṇikānām gauḍīmādhvīniṣedhastu brāhmaṇasyaiva
    nanu brāhmaṇarājanyāviti kartṛviśeṣaṇaṃ puṃliṅgaṃ tatra vivakṣi-
    tam ataḥ kathaṃ vrāhmaṇyāḥ surāpānaṃ mahāpātakam ucyate
    niṣidhyamānakriyāyāvidheyatvena tatkartturanupādeyatvātta
    dviśeṣaṇaṃ liṅgamavivakṣitam havirubhayatvavat . atasta-
    jjātistrīṇāmapi pānaniṣedhaḥ . tathā ca bhaviṣye
    “tasmānna peyaṃ vipreṇa surāmadyaṃ kathañcana . brāhmaṇyāpi na
    peyā vai surā pāpabhayāvahā” . “yadvrāhmaṇī surāpī syānna tāṃ
    devāḥ patilokaṃ nayantīti” śrutiḥ . “patatyarddhaśarīreṇa
    bhāryyā yasya surāṃ pibet . patitārddhaśarīrasya niṣkṛtirno-
    papadyate” . na caivaṃ kṣatriyavaiśyastrīṇāmaniṣedhaḥ brāhmaṇī-
    padasya niṣiddhasurāpānakarttabhāryyopalakṣakatvāt “bhāryyā yasya
    surāṃ pibediti sāmānyaśravaṇācca .

    vedavihitaḥ madyasavanaprakārastu sautrāmaṇīśabde vakṣyate .
    “yakṣarakṣaḥpiśācānnaṃ madyaṃ māṃsaṃ surāsavam . tatbrāhma-
    ṇena nāttavyaṃ devānāmaśnatā haviḥ” manuḥ . “anāsavākhyaṃ
    karaṇaṃ madasya” kumā0 . “nānāsavapātrasaṅghulam”
    kāda0 . “mukhaṃ lālāklinnaṃ pibati caṣakaṃ sāsavamiva”
    śāntiśa0 . “saṃvidāsavayormadhye saṃvidaiva garīyasī”
    tantra0 . bhāve ghañ . 2 madyāderabhiṣave (madacoyāna)
    āsūyate'tra ādhāre ghañ . 3 abhiṣavapātre . ā + sū-
    prasave ac . 6 prasavakarttari tri0 . “devasya saviturmati-
    māsavaṃ viśvadevyam” śrutiḥ .

    The Purāṇa Index

    ☞ vol. 1, p. 179.
    Āsava — also Pānam; different kinds of; forbidden to

    Brāhmaṇas, widows and girls.

    Br. IV. 7. 63.