āsa
See also
āsaḥ.
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 125.
āsa r. 2d cl. (
āste or
āsate)
1 To sit.
2 To be present.
3 To be or exist.
With adhi prefixed.
1 To inhabit, to dwell in.
2 To sit over or upon.
3 To mistake or err by taking one thing for another from similarity of appearance.
With abhi, to sit or apply to, to study, to learn.
With ut,
1 To leave, to abandon.
2 To shake, agitate, &c. (as wind.)
With upa, to worship, to do homage.
With nir, to expel.
With pra and nir, to reject, to refute, to invalidate.
☞
p. 126.
āsa m. (
-saḥ) A bow.
E. asa to send or throw, affix ghañ.
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 102, col. 1.
āsa (saḥ) 1. m. A bow.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)
☞
p. 134, col. 3.
1.
āsa, seat (e. g. in the compound
svāsa-stha, ‘staying in one's own seat’); (
am), n. the seat or
lower part of the body; proximity.
☞
p. 134, col. 3.
āsa 2 .
āsa, as, m. (fr. rt. 2.
as, to throw),
Ved. ashes, dust which easily flies away; (
as, am),
m. n. a bow. (For 1.
āsa see under 4.
ās.)
Cappeller Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 70.
1 ā́sa m. ashes, dust.
☞
p. 70.
2
āsá m. seat, proximity;
abl. adv. (from) near.
Macdonell Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 43, col. 3.
āsa ā́s-a, m. [√ 2. as] ashes, dust.
☞
p. 43, col. 3.
āsa ās-á, m. seat; nearness.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 159, col. 3.
1. āsa m. seat (in
sv-āsa-sthá,
q.v.),
RV.;
TS.;
ŚBr. &c.
☞
p. 159, col. 3.
the lower part of the body behind, posteriors,
ChUp.
☞
p. 160, col. 1.
2. ā́sa m. (√
2. as), ashes, dust,
AV. ix, 8, 10;
ŚBr.
☞
p. 160, col. 1.
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 103, col. 1.
āsa r. 2d cl. (āste or āsste)
1. To sit.
2. To be present.
3. To be or
exist.
With adhi prefixed.
1. To inhabit, to dwell in.
2. To sit over
or upon.
3. To mistake or err by taking one thing for another from
similarity of appearance.
With abhi, to sit or apply to, to study, to
learn.
With ut,
1. To leave, to abandon.
2. To shake, agitate, &c.
(as wind.)
With upa, to worship, to do homage.
With nir, to
expel.
With pra and nir, to reject, to refute, to invalidate.
☞
p. 103, col. 2.
āsa ind. (
-āḥ) An interjection, ah! oh! &c. implying.
1. Recollection.
2. Anger.
3. Menace.
4. Pain.
5. Affliction.
☞
p. 103, col. 2.
āsa m. (-saḥ) A bow.
E. as to send or throw, affix ghañ.
Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français
☞
p. 84, col. 1.
āsa āsa m. (as lancer) arc.
☞
p. 84, col. 1.
āsa āsa indéc. ah ! hélas.
Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français
☞
p. 127, col. 2.
1 āsa- m. partie postérieure du corps, siège.
☞
p. 127, col. 2.
☞
p. 127, col. 2.
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 735.
1.
ā́sa m.
Asche, überh.
leicht verfliegender Staub:
āsô bàlāsô bhavatù mūtrâṃ bhavatvā̀mayât AV. 9, 8, 10.
ŚAT. BR. 12, 4, 1, 4.
āsāḥ pāṃsavaḥ 4, 5, 1, 9. Daraus ist eine Personification
àsanpāṃsavaḥ 2, 3, 2, 1. 3 gebildet, welche zeigt, dass
āsa von
as abgeleitet wurde. Vgl. 2.
asant .
☞
vol. 1,
p. 735.
2.
āsa (von 2.
as) m. (nach dem
Sch. auch n.)
Bogen H. 775.
— Vgl. iṣvāsa .
☞
vol. 1,
p. 735.
3.
āsa (von 2.
ās)
1) Sitz s. svāsastha .
— 2) n. Gesäss: tasya yathā kapyāsaṃ puṇḍarīkamevamakṣiṇī tasya CHĀND. UP. 1, 6, 7.
— 3) Nähe (?), s. āsāt .
Grassmann Wörterbuch zum Rig Veda
☞
p. 190.
āsá, m. oder
n., Sitz, Wohnsitz [von ās]; enthalten in su-āsa-sthá; daher
Nähe in dem
Abl. āsā́t, aus der Nähe.
-ā́t (Gegensatz dūrā́t) {27,3}; {316,1}.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 194, col. 1.
1. ā́sa m. Asche , Staub.
☞
vol. 1,
p. 194, col. 1.
2. *āsa m. n. Bogen.
☞
vol. 1,
p. 194, col. 1.
3.
āsá — 1) m.
— a) Sitz.
— b) Nähe ; s. āsā́t.
— 2) n. Gesäss.
Cappeller Sanskrit Wörterbuch
☞
p. 46, col. 2.
1. ā́sa m. Asche, Staub.
☞
p. 46, col. 2.
2. āsá m. Sitz; Nähe, nur Abl. āsā́t aus o.in der Nähe.
Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch
☞
p. 102, col. 3.
*āsa m. ° = nirasanam, H 5, 120; °Abschießen, H 43, 88. 145. 155. 202; °Speer H 43, 96. 218; 48, 39; Bogen H 43, 3. 19; 48, 15. *
☞
p. 388, col. 1.
*āsa Bogen, Kir. XV, 5. *
Bopp Glossarium Sanscritum
☞
p. 35, col. 2.
āsa m. (r. as conjicere, s. a) arcus. HEM.
Vācaspatyam
☞
p. 878, col. 1.
āsa upaveśaneadādi0 ā0 aka0 seṭ . āste āstām āsate āsīta āstām āssva āddhvam āsta āsata āsiṣṭa āsāṃbabhūva āsāmāsa āsāñcakre āsitā āsiṣyate . āsīnaḥ āsitam āsitavān āsitum āsitā āstiḥ āsaḥ āsanam āsanā “
ya āste manasā smaran”
gītā “
divi devāsa āsate”
ṛ0 1, 20, 2 . “
āsītāmaraṇāt kṣāntā”
nāsīta guruṇā sārddhaṃ śilā- phalakanauṣu ca”
iti ca manuḥ . “
sukhitamāssva tataḥ śaradāṃ śatam”
sā0 da0 . “
nibaddhvamādhvaṃ pibatātta śedhvam”
bhaṭṭiḥ . “
jaganti yasyāṃ savikāśamāsata”
māghaḥ . “
āsiṣṭa naikatra śucā vyaraṃsīt”
bhaṭṭiḥ bhāve āsyate “
āsyatāmiti coktaḥ sannāsītābhimukhaṃ guroḥ”
manuḥ . “
icchāmi nitya- mevāhaṃ tvayā putra . sahāsitum”
bhā0 va0 . a0 “
jana- koha vaideha āsāñcakre”
śata0 vrā0 14, 6, 1, 1 . tūṣṇīṃbhūya bhayādāsāñcakrire mṛgapakṣiṇaḥ”
bhaṭṭiḥ “
kailāsa- śikharāsīnam”
tantram “
āsīnānāṃ surabhitaśilaṃ nābhi- gandhairmṛgāṇām”
meghadū0 . “
āsitaṃ bhāṣitaṃ caiva mataṃ yaccāpyanuṣṭhitam”
rāmā0 . “
jṛmbhāsitādikṛta”
sā0 da0 . adhi—adhyārohaṇe saka0 . gaganamadhyamadhyāste divākaraḥ
kāda0 “chāyāmadhyāsya sainikāḥ “yayau mṛgādhyāsita-
śādvalāni” iti ca raghuḥ . jambūviṭapamadhyāste
parabhṛtā” vikramo0 . “ācakhyau divamadhyāssva
śāsanāt parameṣṭhinaḥ” raghuḥ . atrādhārasya karmmatā .
anu—paścādupaveśanena sevane saka0 . “anvāsitamarundhatyā
svāhayeva havirbhujam” raghuḥ . “vṛtaḥ sakhāyamanvāste
sadaiva dhanadaṃ nṛpaḥ” bhā0 sa0 10 a0 .
abhi—ābhimukhyena sthitau naikaṭye ca aka0 abhyāsaḥ a-
bhyāsoyatte kapūyayonimāpadyeran” chā0 u0 .
ud—audāsye prakṛtakarmmaṇa uparame aka0 “vidhāya vairaṃ sāmarṣe
naro'rau ya udāsate” māghaḥ . “udāsīnavadāsīnaḥ” gītā
upa—sevane saka0 . “nopāste yaśca paścimām” manuḥ .
“upāsyete hariharau lakārodṛśyate yataḥ” vākyapa0 .
“vāyuvaccānugacchanti tathā dīnānupāsate” manuḥ . “ṛtavasta-
mupāsate” kumā0 .
pari—upa—upāsanasya prakarṣārthe “yathaiva kṣudhitā bālā mātaraṃ
paryyupāsate” “pitāmahaṃ ca ke tasyāṃ sabhāyāṃ paryyupāsate”
bhā0 sa0 1 a0 . (enam) “bhujaṅgāḥparyyupāsate” kumā0 .
sam—upa—samyagupāsane saka0 . “samupāsyata putrabhogyayā” raghuḥ
pari—paritaḥ sthitau aka0 samyak sevane saka0 . tāmetaddevāśca
paryyāsate ye ceme brāhmaṇāḥ” śata0 brā0 .
sam—samyak sthitau upaveśane ca . “bhogibhogasamāsīnam”
“paścimāṃ tu samāsīnaḥ” manuḥ .
☞
p. 878, col. 2.
āsa pu0 āsa—ghañ . 1 āsane 2 sthitau 3 upaveśane āsyate'-
nena karaṇe ghañ . 4 upaveśanasthāne guhyapārśvabhāge “yathā
kapyāsaṃ puṇḍarīkamevamasyākṣiṇī” chā0 u0 chāndasaṃ na0 .
asyate kṣipyate'nena asa—karaṇe ghañ . 5 dhanuṣi “sa sāsiḥ
sāsusūḥ sāsaḥ” kirā0 “sāsaḥ sacāpaḥ” malli0 .
iṣvāsaḥ asa kṣepe bhāve ghañ . 6 vikṣepe nirāsaḥ .
Śabdakalpadruma
☞
vol. 1,
p. 196.
āsa , ñi ṅa la upaveśane . (adā 0-ātma 0 aka 0-
seṭ .) iti kavikalpadrumaḥ .. vidyamānatāyāṃ .
iti taṭṭīkā ..
(“āsane bhagavānāstāṃ sahaibhirmunipuṅgavaiḥ” .
iti rāmāyaṇe 1 kāṇḍe) ñi āsito'sti . la ṅa
āste siṃhāsane nṛpaḥ . vidyamānatāyāmapyayaṃ .
ākāśamāste . iti durgādāsaḥ .. (sam + adhi)
samyagupaveśane . vyāptau . yathā raghuvaṃśe, 13 . 52 .
“vīrāsanairdhyānajuṣāgṛṣīṇā-
mamī samadhyāsitavedimadhyāḥ” .
(anu) paścādupaveśane . yathā raghau, 2 . 24 .
“tāmantikanyastabalipradīpā-
manvāsya goptā gṛhiṇīsahāyaḥ” . iti .
upāsanāyāṃ . yathā rāmāyaṇe, —
“tataścīrottarāsaṅgaḥ sandhyāmanvāsya paścimām” .
iti .
(abhi) abhyāse . (ut) upekṣāyāṃ . yathā māghe .
2 . 42 .
“vidhāya vairaṃ sāmarṣe naro'rau ya udāsate” .
iti .
(upa) samīpovaveśane . yathā manuḥ, 4 . 154 .
“kṛtāñjalirupāsīta gacchataḥ pṛṣṭhato'nviyāt” .
iti .
baddhāñjaliśca gurusamīpamāsīta iti taṭṭīkā ..
upāsanāyāṃ . yathā, —
“mayyāveśya mano ye māṃ nityayuktā upāsate” .
iti gītāyāṃ 12 . 2 . sevane . yathā, —
“upāsate ye gṛhasthā ! parapākamabuddhayaḥ” .
iti manuḥ 3 . 104 . parapākamupāsate sevante iti
taṭṭīkā . (nir) nirāse . apasāraṇe . (prati
+ sam) pratidvandvitayāvasthāne . “ko'nyaḥ prati-
samāseta kālāntakayamādṛte” . iti bhāratam .
ityādi .)
Edgerton Buddhist Hybrid Sanskrit Dictionary
☞
p. 110, col. 2.
āsa , m. (only known in Vedic cpd. sv-āsa-stha),
seat:
Gv 474.18 (vs) śūrāṇa teṣam ayam āsu (n. sg.) sudur-
jayānām, this is the seat of those heroes… Meter does not
permit emendation to āvāsa, which is used in parallel
lines 2, 10, etc.; other parallels vihāra; all three are virtual
synonyms. Prakritic contraction of āvāsa to āsa is im-
probable. For āsa = aṃśa see maitrāsa-tā.
Kṛdantarūpamālā
☞
p. 59.
(61)
“āsa upaveśane” (II
-adādiḥ-1021
-aka.
se.
ā.)
āsakaḥ-sikā, āsakaḥ-sikā, āsisiṣakaḥ-ṣikā, durāsikā 1;
āsitā-trī, āsayitā-trī, asisiṣitā-trī; A adhyāsayan, 1 āsayan-ntī, āsayiṣyan-ntī-tī; 2 āsīnaḥ, B āsisiṣamāṇaḥ, āsisiṣiṣyamāṇaḥ;
āḥ-āsau-āsaḥ; — --
āsitam-taḥ-tavān, āsitaḥ, āsisiṣitaḥ-tavān;
āsaḥ, āsaḥ, āsisiṣuḥ, āsisayiṣuḥ;
āsitavyam, asayitavyam, āsisiṣitavyam;
āsanīyam, āsanīyam, āsisiṣaṇīyam;
āsyam, āsyam, āsisiṣyam;
īṣadāsaḥ-durāsaḥ-svāsaḥ; -- C upāsyamānaḥ, āsyamānaḥ, āsisiṣyamāṇaḥ;
āsaḥ, āsaḥ, 3 kailāsaḥ, āsisiṣaḥ;
āsitum, āsayitum, āsisiṣitum; 4 āsanā, D upāsanā, 5 upāstiḥ E, āsyā, 6 āsisiṣā;
āsanam, A āsanam, āsisiṣaṇam;
āsitvā, āsayitvā, āsisiṣitvā;
upāsya, samāsya, upāsisiṣya;
āsam 2, āsitvā 2, āsam 2, āsayitvā 2, āsisiṣam 2; āsisiṣitvā;
[Footnote]1. ‘saṃjñāyām’ (3-3-109) iti ṇvul . ‘durīśvaradvārabahirvitardikādurāsikāyai
racito'yamañjaliḥ .’ iti vairāgyapañcake (3) .
[Footnote]A. ‘trivargapārīṇamasau bhavantam adhyāsayan āsanamekamindraḥ .
vivekadṛśvatvamagāt surāṇāṃ taṃ maithilo vākyamidaṃ babhāṣe ..’ bha. kā. 2-46.
[Footnote]1. ‘aṇāvakarmakāt cittavatkartṛkāt’ (1-3-88) iti ṇyantāt śataiva .
[Footnote]2. ‘īdāsaḥ’ (7-2-83) iti ānasyāderīkāraḥ .
[Footnote]B. ‘adhyāsisiṣamāṇe'tha viyanmadhyaṃ niśākare .’ bha. kā. 8-38.
[Footnote]C. ‘ākāśacārivanitābhirupāsyamānā sā''ha sma tanmanasikṛtya mahānta-
martham ..’ vā. vi. 3-51.
[Footnote]3. “keliḥ prayojanamasya = kailaḥ ‘cūḍādibhya upasaṃkhyānam’ (vā. 5-1-110)
ityaṇ . āsyate'smin ityāsaḥ . ‘halaśca’ (3-3-121) ityadhikaraṇe ghañ .
kailaścāsāvāsaśceti ‘viśeṣaṇaṃ viśeṣyeṇa—’ (2-1-57) iti saṃjñātvāt lohita-
śālyādivat samāso nityam ..” iti mā. dhā. vṛttiḥ .
[Footnote]4. ‘ṇyāsaśrantho yuc’ (3-3-107) iti śuddhādeva dhātoḥ yuc .
[Footnote]D. ‘prāyopāsanayā śāntiṃ manvāno vālisambhavaḥ . yuktvā yogaṃ sthitaḥ śaile
vivṛṇvaṃścittavedanām ..’ bha. kā. 7-73.
[Footnote]5. bāhulakāt ktin—iti mā. dhā. vṛttiḥ .
[Footnote]E. “īḍyo'yamīśaḥ samupāstiśīlairāśāsitaḥ pītapaṭīṃ vasānaḥ . svīyaiścakaṃse
kaśanīyakāsī ramoṣṭhaniṃsī natacittaniñjī ..” dhā. kā. 2-45.
[Footnote]6. ‘vā'sarūpa—’ (3-1-94) iti nyāyena ṇyadapi bhāve iti mā. dhā. vṛttiḥ .
[Footnote]A. ‘trivargapārīṇamasau bhavantam adhyāsayan āsanamekamindraḥ .
vivekadṛśvatvamagāt surāṇāṃ taṃ maithilo vākyamidaṃ babhāṣe ..’ bha. kā. 2-46.