• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • ārjava

    See also ārjavam, ārjavaṃ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 119.
    ārjava n. (-vaṃ)

    1 Straightness.

    2 Rectitude, propriety of act or observance.

    3 Sincerity.

    E. ṛñ straight, aṇ aff.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 96, col. 2.
    ārjava (vaṃ) 1. n. Straightness, recti-
    tude natural or moral.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 86, col. 1.
    ārjava ārjava, i. e. ṛju + a, n. Can-

    dour, Man. 11, 222; Bhartṛ. 2, 19. —

    Comp. An-, n. dishonesty, Man. 9, 17.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 129, col. 1.
    ārjava ārjava, am, n. (fr. ṛju), straight-

    ness, straight direction; rectitude, propriety of act or

    observance; honesty, open behaviour; sincerity.

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 66.
    ārjava a. straight, honest; n. straightness, rectitude.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 41, col. 3.
    ārjava ārjav-a, a. honest; n. honesty, rectitude:
    -in, a. straightforward, honest.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 151, col. 3.
    ārjava mfn. (fr. ṛju g. pṛthvādi, Pāṇ. v, 1, 122), straight
    ☞ p. 151, col. 3.
    honest, sincere, Kathās.
    ☞ p. 151, col. 3.
    ārjava m. N. of a teacher, VP.
    ☞ p. 151, col. 3.
    ārjava n. straightness, straight direction, Sāh.
    ☞ p. 151, col. 3.
    rectitude, propriety of act or observance
    ☞ p. 151, col. 3.
    honesty, frankness, sincerity, ChUp.; Āp.; Gaut.; MBh.; R.; Mn. &c.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 98, col. 2.
    ārjava

    n. (-vaṃ)

    1. Straightness.

    2. Rectitude, propriety of act or observ-
    ance.

    3. Sincerity.

    E. ṛju straight, aṇa aff.

    Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 79, col. 2.
    ārjava ārjava n. (ṛju) droiture; sincérité.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 122, col. 2.
    ārjava- a. honnête, sincère ; nt. rectitude morale, sincérité ; simplicité.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 691.
    ārjavá (von ṛju)

    1) n. gaṇa pṛthvādi zu P. 5, 1, 122. Geradheit, gerade Richtung: romalatikā netrārjavaṃ dhāvati SĀH. D. 40, 5. Meist in übertr. Bed. gerades, redliches, offenes Benehmen CHĀND. UP. 3, 17, 4. M. 11, 222. BHAG. 13, 7. MBH. 3, 1119. sarvaṃ jihmaṃ mṛtyupadamārjavaṃ brahmaṇaḥ padam 14, 296. R. 2, 52, 16. 113, 16. 3, 58, 42. 4, 51, 28. HIT. II, 112.

    — 2) adj. (!) in der Bed. von ṛju KATHĀS. 22, 115 : kiṃ vyājenārjave jane .

    — 3) m. N. pr. eines Lehrers VĀYU-P. in VP. 278, N. 12.

    ☞ vol. 5, p. 1118.
    ārjava

    1) gerades, offenes, rechtschaffenes Benehmen Spr. 5057. sarvabhūteṣu gegen alle Geschöpfe 5194. 1125. Vgl. anārjava .

    — 3) vgl. Verz. d. Oxf. H. 55,a,4.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 184, col. 3.
    ārjava

    — 1) Adj. redlich , aufrichtig.

    — 2) m. N.pr. eines Lehrers.

    — 3) n.

    — a) gerade Richtung.

    — b) gerades — , redliches Benehmen ĀPAST.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    ☞ p. 44, col. 1.
    ārjava redlich; n. Geradheit, Redlichkeit.

    Bopp Glossarium Sanscritum

    ☞ p. 33, col. 1.
    ārjava n. (a ṛju rectus, erectus, s. a, gr. 650.) Abstrac-

    tumvocis ṛju rectus: «straightness», transl. sinceritas.

    HIT. 66. 10. BH. 13. 7.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 806, col. 2.
    ārjava na0 ṛjorbhāvaḥ aṇ . 1 saralatāyāṃ “dūraṃ yātyudarañca
    romalatikā netrārjavaṃ dhāvati” sā0 da0 2 parapratāraṇārāhitye
    sāralyaṃ ca daihikaṃ mānasañca . tatra daihikaṃ kuṭilasaṃyoga-
    rāhityam . mānasañca bāhyābhyantare vihitaniṣiddhayo
    rekarūpapravṛttinivṛttimattvam bāhye yathā pravṛttinivṛttī
    antare'pi tathaiva na punaḥ antarasthaṃ bhāvamaprakāśya bāhye
    anyathāpādanam . tathā svādhigatārthāgopanena yathājñā-
    tārthaprakāśanañca mānasaṃ sāralyaṃ vācikamārjavamapi
    manodhīnatvāt mānasameva ārjjavaṃ ca samacittatvena lakṣi-
    tam . ā0 ta0 bhāratavākyena . “kṣamā dvandvasahiṣṇutva-
    mārjavaṃ samacittatā” . ārjavañca mahattvasampādakoguṇa-
    viśeṣaḥ yathoktaṃ bhā0 1 pra0 16 a0 “satyaṃ śaucaṃ
    dayā kṣāntistyāgaḥ santoṣaārjjavam . śamodamastapaḥ sāmyaṃ
    titikṣoparatiḥ sutam . jñānaṃ viraktiraiśvaryyaṃ śauryyaṃ
    tejobalaṃ smṛtiḥ . svātantryaṃ kauśalaṃ kāntirdhairyyaṃ mā-
    rddavameva ca . prāgalbhyaṃ praśrayaḥ śīlaṃ sahaojobalaṃ bhagaḥ .
    gāmbhīryyaṃ sthairyyamāstikyaṃkīrttirmāno'nahaṅkṛtiḥ . ete cānye
    ca bhagavannityā yatra mahāguṇāḥ . prārthyāmahattvamicchadbhiḥ”
    etacca jñānasādhanaṃ yathoktaṃ gītāyām “amānitvamada-
    mbhitvamahiṃsā kṣāntirārjavam . ācāryyopāsanaṃ śaucaṃ
    sthairyyamātmavinigrahaḥ . indriyārtheṣu vairāgyatanahaṅkāra
    eva ca . janmamṛtyujarāvyādhiduḥkhadoṣānudarśanam .
    asaktiranabhiṣvaṅgaḥ putradāragṛhādiṣu . nityaṃ ca sama-
    cittatvamiṣṭāniṣṭopapattiṣu . mayi cānanyayogena bhaktira-
    vyabhicāriṇī . viviktadeśasevitvamaratirjanasaṃsadi .
    adhyātmajñānaniṣṭhatvaṃ tattvajñānārthadarśanam . etajjñāna-
    miti proktam” jñānaṃ jñāyate'neneti vyutpatterjñānasādhana-
    mityarthaḥ svārthe aṇ . 3 sarale'pi . “sarvaṃ jihmaṃ mṛtyu-
    padamārjavaṃ brahmaṇaḥ padam” “kiṃ vyājenārjave jane” rāmā0 .

    Index to the Names in the Mahābhārata

    ☞ p. 67, col. 2.
    Ārjava. § 585 (Bhīṣmav.): VI, 90σ, 3997 (together with

    his brothers Śakuni, etc., he fought Irāvat, on the eighth day

    of the battle).

    The Purāṇa Index

    ☞ vol. 1, p. 171.
    Ārjava — a pupil of Bāṣkali.

    Br. II. 35. 6.

    Edgerton Buddhist Hybrid Sanskrit Dictionary

    ☞ p. 104, col. 2.
    Ārjava , n. of a cakravartin: Mv i.154.1.

    Puranic Encyclopedia

    ☞ p. 90, col. 2.
    ĀRJAVA . Son of Subala and brother of Śakuni. He

    was killed by Irāvān son of Arjuna. (Bhīṣma Parva,

    M.B.).