• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • ārātrika

    See also ārātrikam, ārātrikaṃ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 119.
    ārātrika n. (-kaṃ) Waving lamps at night before an image.

    E. āṅ before rātri night, kana added.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 96, col. 1.
    ā-rātrika (kaṃ) 1. n. Waving lamps
    in the presence of an image.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 128, col. 1.
    ārātrika ā-rātrika, am, n. the light or the

    vessel containing it which is waved at night before

    an idol; N. of this ceremony; N. of another cere-

    mony.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 150, col. 2.
    ā-rātrika n. the light (or the vessel containing it) which is waved at night before an idol
    ☞ p. 150, col. 2.
    N. of this ceremony.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 97, col. 2.
    ārātrika

    n. (-kaṃ) Waving lamps at night before an image.

    E. āṅ before
    rātri night, kan added.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 686.
    ārātrika (von 2. ā + rātri) n. das zum Schwenken vor einem Idol dienende Licht (nīrājananimittadīpa) oder Gefäss (nīrājanapātra); die Ceremonie selbst (nīrājanā): ārati iti bhāpā . tathā ca haribhaktivilāse . tataśca mūlamastreṇa dattvā puṣpāñjalitrayam . mahānīrājanaṃ kuryānmahāvādyajayasvanaiḥ .. prajvālayettadarthaṃ ca karpūreṇa ghṛtena vā . ārātrikaṃ śubhe pātre viṣamānaikavarttikam .. ŚKDR. N. einer Ceremonie AV. PARIŚ. in Verz. d. B. H. 90, 8.
    ☞ vol. 5, p. 1117.
    ārātrika Ind. St. 5, 300. ŚATR. 10, 200. 14, 257.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 183, col. 2.
    ārātrika n. eine best. Ceremonie.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 801, col. 1.
    ārātrika na0 arātryāpi nirvṛttaṃ ṭhañ . (ārati) nīrājana-
    karmmaṇi . dīpo hi rātrāveva pradarśyate idaṃ dine'pi
    darśyate iti tasya tathātvam “tataśca mūlamantreṇa dattvā puṣpāñja-
    litrayam . mahānīrājanaṃ kuryyāt mahāvādyajayasvanaiḥ .
    prajvālayettadarthañca karpūreṇa ghṛtena vā . ārātrikaṃ śubhe
    pātre viṣamānekavarttikam” hari0 vilāse tallakṣaṇādi .
    tasya dehāṃśabhede bhrāmaṇapramāṇamapi tatroktaṃ yathā “ādau catuḥ
    pādatale ca viṣṇordvau nābhideśe mukhamaṇḍalaikam . sarveṣu
    cāṅgeṣu ca sapta vārān ārātrikaṃ bhaktajanastu kuryyāt” .
    “śirasi nihitabhāraṃ pātramārātrikasya mramayati mayi
    bhūyaste kṛpārdraḥ kaṭākṣaḥ” catuḥṣaṣṭyupacāre śaṅkarā0

    Aufrecht’s Catalogus Catalogorum

    ☞ vol. 1, p. 53, col. 1.
    ārātrika the sixth Pariśiṣṭa of the Av. W. p. 90.

    Indian Epigraphical Glossary

    ☞ p. 27.
    ārātrika (SII 1), same as nīrājana; cf. maṅgal-ārātrika

    (EI 4), ‘a lamp used in waving before an idol’; also the rite.

    Tāntrikābhidhānakośa

    ☞ vol. 1, p. 202.