• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • ārāma

    See also ārāmaḥ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 119.
    ārāma m. (-maḥ) A garden, a grove.

    E. āṅ, rama to please, ghañ aff.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 96, col. 1.
    ā-rāma (maḥ) 1. m. A garden, grove.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 85, col. 2.
    ārāma ārāma, i. e. ā-ram + a, m.

    1. Pleasure, Bhag. 3, 16. 2. A garden,

    Daśak. in Chr. 197, 17. — Comp. Antar-,

    adj. one who finds his pleasure in his

    soul, Bhag. 5, 24

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 128, col. 1.
    Ā-rāma, as, m. delight, pleasure; place of pleasure,

    a garden, a grove; [with this word cf. ἠμέρα and

    ἔρημος] —Ārāma-śītalā, f., N. of a fragrant plant.

    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 254, col. 1.
    ārāma a. [ram-ghañ] Pleasing, delightful; rāmabhadra guṇārāma Mv. 7. 40.

    — maḥ

    1 Delight, pleasure; iṃdriyārāmaḥ Bg. 3. 16; ātmārāmāḥ Ve. 1. 31; ekārāma Y. 3. 58.

    2 A garden, grove; priyārāmā hi vaidehyāsīt U. 2; ārāmādhipatirvivekavikalaḥ Bv. 1. 31. [cf. Pers. ārām].

    Comp.

    — śītalā N. of a fragrant plant (ānaṃdī).

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 66.
    ārāmá m. pleasure, pleasure-garden.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 41, col. 3.
    ārāma ā-rām-á, m. enjoyment, pleasure;
    garden; orchard; -ika, m. gardener.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 150, col. 1.
    ā-rāmá as, m. delight, pleasure, ŚBr.; TUp.; Bhag.; Bhartṛ.
    ☞ p. 150, col. 1.
    place of pleasure, a garden, grove, Mn.; Yājñ.; MBh.; R.; Mṛcch.; Kathās. &c.
    ☞ p. 150, col. 1.
    N. of a particular Daṇḍaka metre
    ☞ p. 150, col. 1.
    [cf. ἠρέμα and ἔρημος.]

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 98, col. 1.
    ārāma

    m. (-maḥ) A garden, a grove.

    E. āṅ before ram to please, ghañ aff.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 352.
    ārāma a. [ram-ghañ] Pleasing, delightful; rāmabhadra guṇārāma Mv.7.40. -maḥ 1 Delight, pleasure; indriyārāmaḥ Bg. 3.16; ātmārāmāḥ Ve.1.31; ekārāma Y.3.58. -2 A garden, grove; priyārāmā hi vaidehyāsīt U.2; ārāmādhipatirvivekavikalaḥ Bv.1.31. ārāmaḥ kalpavṛkṣāṇām (rāmarakṣā) [cf. Pers. ārām]. -Comp. -śītalā N. of a fragrant plant (ānandī).

    Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 79, col. 1.
    ārāma ārāma m. (ram) joie, agrément.

    Jardin de plaisance.

    Ermitage, Bd.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 122, col. 1.
    ā-rāma- m. plaisir ; lieu de plaisance, jardin.

    ārāmādhipati- m. jardinier.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 687.
    ārāmá (von ram mit ā) m.

    1) Ergötzen, Lust: ārāmamasya paśyanti ŚAT. BR. 14, 7, 1, 15 = BṚH. ĀR. UP. 4, 3, 14. prāṇārāma adj. TAITT. UP. 1, 6, 2. indriyārāma BHAG. 3, 16. ātmā° BHARTṚ. 3, 88. ekārāma sich an der Einsamkeit ergötzend, allein YĀJÑ. 3, 58. ekārāmátā ŚAT. BR. 11, 5, 7, 1. Vgl. antarārāma .

    — 2) Ort der Ergötzung, Garten AK. 2, 4, 1, 2. H. 1111. M. 8, 262. 264. 11, 61. YĀJÑ. 2, 154. MBH. 1, 4348. R. 2, 52, 91. 59, 12. SUŚR. 1, 353, 20. MṚCCH. 79, 23. BURN. Intr. 23. Verz. d. B. H. No. 903. am Ende eines adj. comp. f. ā MBH. 3, 8327.

    ☞ vol. 5, p. 1117.
    ārāma

    1) jñānārāma adj. Spr. 4094. dharmārāma adj. 4698.

    — 2) Baumgarten ŚĀṄKH. GṚHY. 5, 3, 1. VARĀH. BṚH. S. 55, 1. 56, 1. DAŚAK. in BENF. Chr. 197, 17. KATHĀS. 61, 296. puṣpārāma KATHĀS. 68, 41.

    — 3) ein best. Metrum Ind. St. 8, 410.

    — Vgl. ātmārāma .

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 183, col. 2.
    ārāmá m. (adj. Comp. f. ā)

    — 1) Ergötzen , Lust.

    — 2) Garten , Baumgarten.

    — 3) ein best. Metrum.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    ☞ p. 44, col. 1.
    ārāmá m. Lust, Lustgarten.

    Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch

    ☞ p. 99, col. 2.
    ārāma m. ° = vidyā, S I, 13, 4.

    Bopp Glossarium Sanscritum

    ☞ p. 33, col. 1.
    ārāma m. (r. ram gaudere s. a) 1) gaudium. BH. 3. 16. 5.

    24. 2) hortus. AM. (Gr. v. r. ram praef.

    vi et Pott. 1. 262.).

    Abhidhānaratnamālā of Halāyudha

    ☞ p. 26.
    ārāma;
    nagarānnātidūreṇa yaḥ sadbhiruparopitaḥ .
    taruṣaṇḍaḥ sa ārāmastathopavanamucyate .. 212 ..
    2.1.1.212

    Vācaspatyam

    ☞ p. 801, col. 2.
    ārāma pu0 āramyate'tra ā + rama—ādhāre ghañ . kṛtrima
    vane 1 udyāne “ātmārāmāvihitaratayonirvikalpe samā-
    dhau” veṇī0 ātmāārāmaiva . ghañantasya puṃstvānu
    śāsanāt klīvatvoktiḥ prāmādikī . “vāpyārāmataḍāga-
    kūpabhavanārambhapratiṣṭhāvratetyādi” muhū0 ci0 . “kṣetrakūpa-
    taḍāgānāmārāmasya gṛhasya ca” “gṛhaṃ taḍāgamārāmaṃ kṣetraṃ
    vā bhīṣayā haran” “taḍāgārāmadārāṇāmapatyasya
    ca vikrayaḥ” iti ca manuḥ “jalāśayārāmasura-
    pratiṣṭhā saumyāyane jīvaśaśāṅkaśukre . ṛkṣe mṛdukṣi-
    pracaradhruve syāt pakṣe site svarkṣatithikṣaṇe vā riktāra-
    varjye divase'tiśastā” vṛttara0 ṭī0 ukte ṣoḍaśabhiśca ragaṇai-
    rārāma ityukte 2 daṇḍakabhede ca . ā + rama—bhāve ghañ .
    3 āratau “yo'ntaḥsukho'ntarārāmaḥ” gītā . anta-
    rātmani ārāmoyasyeti vigrahaḥ “aghāyurindriyā-
    momoghaṃ pārtha! sa jīvati” gītā . ārāmakaraṇa-
    prakāraḥ” vṛhat saṃ0 uktaḥ yathā “prāntacchāyāvinirmuktā
    na manojñā jalāśayāḥ . yasmādato jalaprānteṣvārāmān
    viniveśayet . mṛdvī bhūḥ sarvavṛkṣāṇāṃ hitā tasyāṃ tilān
    vapet . puṣpitāṃstāṃśca gṛhṇīyāt karmmaitatprathamaṃ bhuvi .
    ariṣṭāśokapunnāgaśirīṣāḥ sapriyaṅgavaḥ . maṅgalyāḥ
    pūrvamārāme ropaṇīyā gṛheṣu vā . panasāśokakadalī-
    jambūlakucadāḍimāḥ . drākṣāpālīvatāścaiva vījapūrāti
    muktakāḥ . ete drumāḥ kāṇḍaropyā gomayena pralepitāḥ .
    mūlacchede 'thavā skandhe ropaṇīyāḥ prayatnataḥ . ajāta-
    śākhāñchiśire jātaśākhān himāgame . varṣāgame ca
    suskandhān yathādik pratiropayet . ghṛtośīratilakṣauda-
    viḍaṅgakṣīragomayaiḥ . āmūlaskandhaliptānāṃ kuṅkumena viro-
    paṇam . śucirbhūtvā taroḥ pūjāṃ kṛtvā snānānulepanaiḥ .
    ropayedropitaścaiva patraistaireva jāyate . sāyaṃ prātaśca
    gharmmānte, śītakāle dināntare . varṣāsu ca bhuvaḥ śoṣe
    sektavyā ropitā drumāḥ . jambūvetasavānīrakadambodumba-
    rārjunāḥ . bījapūrakamṛdvīkālakucāśca sadāḍimāḥ .
    vañculo naktamālaśca tilakaḥ panasastathā . timiro
    'mrātakaścaiva ṣoḍaśānūpajāḥ smṛtāḥ . uttamaṃ viṃśati-
    rhastā madhyamaṃ ṣoḍaśāntaram . sthānāt, sthānāntaraṃ kāryyaṃ
    vṛkṣāṇāṃ dvādaśāntaram . abhyāsajātāstaravaḥ saṃspṛśantaḥ
    parasparam . patrairmūlaiśca na phalaṃ samyagyacchanti pīḍitāḥ .
    śītavātātapairogo jāyate pāṇḍupatratā . avṛddhiśca
    pravālānāṃ śākhāśoṣo rasasrutiḥ . cikitsitamathaiteṣāṃ
    śastreṇādau viśodhanam . viḍaṅgaghṛtapaṅkāktān secayet
    kṣīravāriṇā . phalanāśe kulatthaiśca māṣairmudgaistilairyavaiḥ .
    śṛtaśītapayaḥsekaḥ phalapuṣpābhivṛddhaye . avikājaśakṛ-
    ccūrṇasyāḍhake dve tilāḍhakam . saktuprastho jaladroṇo gomāṃsaṃ
    tulayā saha . saptarātroṣitairetaiḥ sekaḥ kāryo vanaspateḥ .
    vallīgulmalatānāṃ ca phalapuṣpāya sarvadā . vāsarāṇi
    daśa dugdhabhāvitaṃ bījamājyayutavastayojitam . gomayena
    bahuśo virūkṣitaṃ krauḍamārgapiśitaiśca dhūpitam . matsya-
    śūkaravasāsamanvitaṃ ropitaṃ ca parikarmitāvanau . kṣīra-
    saṃyutajalāvaṃsecitaṃ jāyate kusumayuktameva tat . tinti-
    ḍītyapi karoti vallarīṃ vrīhimāṣatilacūrṇṇasaktubhiḥ .
    pūtimāṃsasahitaiśca secitā dhūpitā ca satataṃ haridrayā .
    kapitthatallīkaraṇāya mūlānyāsphotadhātrīdhavabāsakānām .
    palāśinīvetasasūryyavallīśyāmātimuktaiḥ sahitāṣṭamūlī .
    kṣīre śṛte cāpyanayā suśīte nālāśatākhyaṃ tu kapittha-
    bījam . dine dine śoṣitamarkapākairmāsaṃ vidhistvaiṣa
    tato 'dhiropyam . hastāyataṃ taddviguṇaṃ gabhīraṃ khātvā'
    vaṭaṃ proktajalāvapūrṇṇam . śuṣkaṃ pradagdhaṃ madhusarpiṣā tat
    pralepayedbhasmasamanvitena . cūrṇṇīkṛtairmāṣatilairyavaiśca prapūraye-
    nmṛttikayāntarasthaiḥ . matsyāmiṣāmbhaḥsahitaṃ ca hanyād
    yāvadghanatvaṃ samupāgataṃ tat . uptaṃ ca bījaṃ caturaṅgulādho
    matsyāmbhasā māṃsajalaiśca siktam . vallī bhavatyāśu śubha-
    prabālā vismāpanī maṇḍapamāvṛṇoti . śataśo'ṅkollasa-
    mbhūtaphalakalkena bhāvitam . etattailena vā vījaṃ śleṣmā-
    takaphalena vā . vāpitaṃ karikonmiśraṃ mṛdi tatkṣaṇajanma-
    kam . phalabhārānvitā śākhā bhavatīti kimadbhutam .
    śleṣmātakasya bojāni niṣkulīkṛtya bhāvayetprājñaḥ . a-
    ṅkollahijjalādbhiśchāyāyāṃ sapta kṛtvaivam . māhiṣagomaya-
    ghṛṣṭānyasya karīṣe ca tāni nikṣipya . karakājalamṛdyoge
    nyuptānyahnā phalakarāṇi . dhruvamṛdumūlaviśākhā gurubhaṃ
    śravaṇastathāśvinī hastam . uktāni divyadṛgbhiḥ pādapa-
    saṃropaṇe bhāni” .

    The Purāṇa Index

    ☞ vol. 1, p. 170.
    Ārāma — Laying out parks at the auspicious hour — also

    Udyāna;1 in Tripuram;2 punishment for misuse of.3 [Footnote] 1) M. 58. 1 and 52. [Footnote] 2) Ib. 130. 5. [Footnote] 3) Ib. 227. 30; Vā. 101. 160.

    Indian Epigraphical Glossary

    ☞ p. 26.
    ārāma (LL), a park.

    (ML), a grove or monastery.