• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • āptaḥ

    See also āpta.


    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 178.
    āptaḥ , tri, (āpa + ktaḥ .) pratyayitaḥ . viśvastaḥ .
    ityamaraḥ .. (yathā mānave 7 . 80 .
    “sāṃvatsarikamāptaiśca rāṣṭrādāhārayet valiṃ” .)
    prāptaḥ . labdhaḥ . (tebhyaḥ kimāptaṃ mayā . iti kāli-
    dāsaḥ .) satyaṃ . iti hemacandraḥ .. (hitaḥ . kuśalaḥ .
    “kumārabhṛtyākuśalairanuṣṭhite
    bhiṣagbhirāptairatha garbhabharmmaṇi” .
    iti raghuvaṃśe 3 . 12 . sannikṛṣṭaḥ . ātmīyaḥ .
    “asapiṇḍaṃ dvijaṃ pretaṃ vipro nirhṛtya bandhuvat .
    viśudhyati trirātreṇa māturāptāṃśca bāndhavān” ..
    iti manuḥ 3 . 12 . “āptān svannikṛṣṭān saho-
    darabhātṛmaginyādīn” iti taṭṭīkā . bahuḥ .
    adhikaḥ . yathā manuḥ .
    “yajeta rājā kratubhirvvividhairāptadakṣiṇaiḥ” .
    “rājā nānāprakārān bahudakṣiṇān aśvamedhā-
    diyajñān kuryyāt” . iti taṭṭīkā .
    ☞ vol. 1, p. 178.
    āptaḥ , puṃ, (āp + kta .) bhramapramādavipralipsākaraṇā-
    pāṭavarūpadoṣacatuṣṭayarahitaḥ . sa ca ṛṣyādiḥ .
    iti smṛtiḥ . āptāstāvat ..
    “rajastamobhyāṃ nirmmuktāstapojñānabalena ye .
    yeṣāṃ traikālamamalaṃ jñānamavyāhataṃ sadā ..
    āptāḥ śiṣṭā vibuddhāste teṣāṃ vākyamasaṃśayaṃ .
    satyaṃ vakṣyanti te kasmādasatyaṃ nīrajastamāḥ” ..
    iti carakaḥ ..)