• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • āpat

    See also āpatāmi.


    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 123, col. 1.
    āpat ā-pat, cl. 1. P. -patati, -titum, to fly

    towards, to come flying, to come in haste, to rush

    in or on; to assail; to approach; to fall to one's

    share, to befal, happen: Caus. P. -pātayati, -yitum,

    to throw down, let fall, shed; -patayati, -yitum,

    to go towards, approach.

    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 244, col. 1.
    āpat 1 P.

    1 To fall upon, attack, assail; udāyudhānāpatataḥ R. 12. 44, 5. 50; Bk. 3. 48.

    2 To approach, come towards; K. 202; etatprāyeṇa śrutiviṣayamāpatitameva K. 136 has reached the ears; 268.

    3 To fly towards, come in flying, come or drive in haste, rush upon.

    4 (a) To happen, take place, occur, come to pass; kathamidamāpatitaṃ U. 2; K. 262, 158; aho na śobhanamāpatitaṃ Pt. 2. (b) To fall to one's lot or share, befall; aho'smākaṃ mahadbhojamamāpatitaṃ Pt. 1; āpataṃti hi saṃsārapathamavatīrṇānāmete vṛttāṃtāḥ K. 175, 132; sarvasyaiva skhalitamāpatati 291; H. 1. 30, 173.

    5 (a) To occur to, cross (the mind); (pb) iti hṛdaye nāpatitaṃ K. 288. (b) To be felt or regarded; madhuratarāṇyāpataṃti matasaḥ K. 103 are felt or regarded; 202, 236, 329.

    — Caus. (pātayati) To go towards, approach (Ved.).

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 142, col. 3.
    a ā-√ 1. pat P. -patati, (p. acc. -patantam, AV. xii, 4, 47; aor. ā́-paptata, RV. i, 88, 1 [Pāṇ. vii, 4, 19]; Pot. perf. ā́-papatyāt, AV. vi, 29, 3) to fly towards, come flying; to hasten towards, rush in or on RV.; AV.; ŚBr.; Hariv.; Ragh. &c.; to fall towards or on Kathās.; to approach; to assail; to fall out, happen; to appear, appear suddenly; to fall to one's share, to befall, MBh.; R.; Rājat.; BhP.; Pañcat.; Kād. &c.: Caus. P. (3. pl. -patáyanti, RV. x, 64, 2) to fly towards; -pātayati, to throw down, let fall, cut down; to shed, BhP.; Hariv.; Mn.
    ☞ p. 142, col. 3.
    āpat b (in comp. for 2. āpad below).

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 338.
    āpat 1 P. 1 To fall upon, attack, assail; udāyudhānāpatataḥ R.12.44,5.50; Bk.3.48. -2 To approach, come towards K.202; etat prāyeṇa śrutiviṣayamāpatitameva K.136 has reached the ears; 268. -3 To fly towards, come in flying, come or drive in haste, rush upon; api nādhvaśramaḥ śīghraṃ rathenāpatatastava Rām.2.72.5 -4 (a) To happen, take place, occur, come to pass; kathamidamāpatitam U.2; K.262,158; aho na śobhanamāpatitam Pt.2. (b) To fall to one's lot or share, befall; aho'smākaṃ mahadbhojanamāpatitam Pt.1; āpatanti hi saṃsārapathamavartārṇānāmete vṛttāntāḥ K.175,132; sarvasyaiva skhalitamāpatati 291; H.1.28,168. -5 (a) To occur to, cross (the mind); iti hṛdaye nāpatitam K.288 (b) To be felt or regarded; madhuratarāṇyāpatanti manasaḥ K.103 are felt or regarded; 202, 236,329. -Caus. (pātayati) To go towards, approach (Ved.).

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 117, col. 1.
    ā-PAT- se précipiter sur, tomber sur ; apparaître (à l'improviste, aussi fig.) ; échoir, devenir (subitement) la propriété de ; caus. verser sur.

    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 177.
    āpat , [d] strī, (āṅ + pad + kvip .) vipat .
    vipattiḥ . ityamaraḥ .. yathā .
    “āpatsu mūḍho dyutimānyaḥ samyak pratipadyate
    karmmāṇyavaśyakāryyāṇi tamāhuḥ puruṣaṃ budhāḥ” ..
    iti vahnipurāṇam .. 0 .. kiñca .
    “āpadi kiṃ śaraṇoyaṃ śaraṇīyaṃ caraṇayugalama-
    mbāyāḥ . taccharaṇaṃ kiṃ kurute brahmādīnapi kiṅka-
    rān kurute” .. ityudbhaṭaḥ .. 0 .. manuḥ 11 . 29-30 .
    “viśvaiśca devaiḥ sādhyaiśca brāhmaṇaiśca maharṣibhiḥ .
    āpatsu maraṇādbhītairvvidheḥ pratinidhiḥ kṛtaḥ” ..
    “prabhuḥ prathamakalpasya yo'nukalpena varttate .
    na sāmparāyikaṃ tasya durmmatervvidyate phalam” ..
    ityekādaśītattvam ..
    “āpatkāle tu vipreṇa bhuktaṃ śūdragṛhe yadi .
    manastāpena śuddhyettu drupadāṃ vā śataṃ japet” ..
    iti prāyaścittatattvam .. 0 ..
    “āpadarthe dhanaṃ rakṣet dārān rakṣet dhanairapi .
    ātmānaṃ satataṃ rakṣet dārairapi dhanairapi” . iti .
    “jānīyāt preṣaṇe bhṛtyān bāndhavān vyasanāgame .
    mitrañcāpadi kāle ca bhāryyāñca vibhavakṣaye” ..
    iti ca cāṇakyam .. 29 .. 21 ..