• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • āpāta

    See also āpātaḥ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 114.
    āpāta m. (-taḥ)

    1 Throwing down, causing to descend.

    2 Falling, descending.

    3 The instant, the current moment.

    E. āṅ pata to go, to fall, ghañ aff.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 92, col. 1.
    ā-pāta (taḥ) 1. m. Throwing down;
    falling; the instant.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 81, col. 1.
    āpāta āpāta, i. e. ā-pat + a, m. 1.

    Attack, Arj. 7, 10. 2. Running on,

    Man. 11, 9; running in, Yājñ. 3. 154.

    3. Throwing down, Megh. 49.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 123, col. 1.
    Ā-pāta, as, ā, am, rushing upon, attacking, ap-

    proaching; (as), m. rushing upon, pressing against,

    falling, descending; throwing down; causing to de-

    scend; happening, becoming apparent, appearance;

    the instant, the current moment; (atas), ind. at the

    first attack, instantly, immediately.
    ☞ p. 123, col. 2.
    āpāta ā-pāta. See under ā-pat.

    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 244, col. 2.
    āpāta a. Rushing upon, attacking.

    — taḥ

    1 Rushing or falling upon, attack, descending, alighting; tadāpātabhayātpathi Ku. 2. 45; garuḍāpātaviśliṣṭameghanādāstrabaṃdhanaḥ R. 12. 76.

    2 Throwing down.

    3 Causing to descend or fall, falling down; dhārāpātaiḥ Me. 48.

    4 (a) The present or current moment, the instant; āpātaramyā viṣayāḥ paryaṃtaparitāpinaḥ Ki. 11. 12, āpatasurase bhoge nimagnāḥ kiṃ na kurvate S. D.; H. 4. 75; Bv. 1. 115; Māl. 5. (b) (Hence) First sight or appearance; see āpātataḥ

    5 Happening, becoming apparent, appearance.

    Comp.

    — duḥsaha a. unbearable at the first attack; U. 7.

    — duṣprasaha a. unbearable in its onset, making a furious charge; M. 5. 10.

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 63.
    āpāta m. rushing on, onset, entering into (—°); sudden event. °— or °tas adv. immediately, at first sight.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 40, col. 1.
    āpāta ā-pāta, m. onset, attack; rushing
    into (-°); unexpected appearance, setting in:
    °-or -tas, at once, at first sight: -mātre or
    -mātra-, at the first moment only.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 142, col. 3.
    ā-pāta a m. the falling, descending
    ☞ p. 142, col. 3.
    rushing upon, pressing against, Mn.; Kum.; Ragh. &c.
    ☞ p. 142, col. 3.
    forwardness, Kathās.
    ☞ p. 142, col. 3.
    happening, becoming apparent, (unexpected) appearance, Ragh.; Sāh. &c.
    ☞ p. 142, col. 3.
    the instant, current moment, Kir.
    ☞ p. 142, col. 3.
    throwing down, causing to descend, L.
    ☞ p. 143, col. 2.
    ā-pāta b See under ā- √ 1. pat.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 94, col. 1.
    āpāta

    m. (-taḥ)

    1. Throwing down, causing to descend.

    2. Falling, de-
    scending.

    3. The instant, the current moment.

    E. āṅ before pat
    to go, to fall, ghañ aff.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 338.
    āpāta a. Rushing upon, attacking. -taḥ 1. Rushing or falling upon, attack, descending, alighting; tadāpāta- bhayātpathi Ku.2.45; garuḍāpātaviśliṣṭameghanādāstrabandhanaḥ R.12.76. -2 Throwing down. -3 Causing to descend or fall, falling down. dhārāpātaiḥ Me.50. -4 (a) The present or current moment, the instant; āpātaramyā viṣayāḥ paryantapari- tāpinaḥ Ki.11.12; āpātasurase bhoge nimagnāḥ kiṃ na kurvata S. D; āpātaramaṇīyānāṃ saṃyogānāṃ priyaiḥ saha | apathyānāmivānnānāṃ pariṇāmo'- tidāruṇaḥ || H.4.75; Bv.1.115; Māl.5. (b) (Hence) First sight or appearance; see āpātataḥ. -5 Happening, becoming apparent, appearance. -6 Assault, a method of catching elephants (Mātaṅga L.10.1.13). -7 Hell (naraka) āpātānpratitiṣṭhanti pulindaśabarā iva Mb.12.151.8. -Comp. -duḥsaha a. unbearable at the first attack; U.7. -duṣprasaha a. unbearable in its onset, making a furious charge; āpātaduṣprasahamāvirabhūdanīkam M.5.10. -mātra a. Being only momentary.

    Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 75, col. 2.
    āpāta āpāta m. (pat) mouvement rapide, par ex. d'une flèche, d'un oiseau.

    Action de se précipiter, de tomber; chute, par ex. des cheveux, des dents.

    Attaque, incursion; choc.

    L'occasion, le moment présent.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 117, col. 2.
    ā-pāta- m. poussée, avance brusque, plongée ; apparition soudaine ; instant ; a. qui s'attaque à ; -am sur-le-champ ; -e au début.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 659.
    āpāta (von pat mit ā)

    1) adj. auf Etwas losstürzend, sich an Etwas machend: madhvāpāto viṣāsvādaḥ M. 11, 9. KULL. : = madhuropakramaḥ .

    — 2) m. das Heranstürzen, Andrang: tīvrāpāta ŚĀK. 32, v. l. daṃṣṭrāḥ - āpātaduḥsahāḥ HIḌ. 2, 9. garuḍāpāta RAGH. 12, 76. tadāpāta KUMĀRAS. 2, 45. KATHĀS. 22, 202. jalāpāta 19, 50. abhravidyudāpāta 25, 112. kāmaśarāpāta 4, 8. dhārāpātaiḥ MEGH. 49. das Hineinstürzen: analāpāta in's Feuer YĀJÑ. 3, 154. teṣāṃ raṇāpātena ARJ. 7, 10. = bhraṃśa TRIK. 3, 3, 149. = patana H. an. 3, 243. MED. t. 87.

    — 3) m. das Sicheinstellen, Sichereignen, zum-Vorschein-Kommen: ānatyavyabhicāradoṣāpātāt SĀH. D. 10, 19.

    — 4) āpātatas beim ersten Ansatz, sofort, ohne Weiteres: bahirviṣayapravaṇānāmāpātataḥ puruṣārthe praveśo na saṃbhavati MADHUS. in Ind. St. 1, 23, 3. v. u. vidhivadadhītavedavedāṅgatvenāpātato 'dhigatākhilavedārthaḥ VEDĀNTAS. 1, 10. Comm. 13, 13. 25, 2 v. u. 26, 3 v. u. Sch. in der Einl. zu NYĀYA-S. 4, 71. SĀH. D. (1828) 273, 3. 8. = tadātva TRIK. 3, 3, 149. MED. t. 87. = kāla H. an. 3, 243.

    — 5) m. das zum-Sturz-Bringen ŚABDAC. im ŚKDR.

    ☞ vol. 5, p. 1109.
    āpāta

    1) zu streichen; vgl. madhvāpāta .

    — 2) lokalocanāpāta so v. a. die zudringlichen Blicke der Menschen Spr. 2745.

    — 3) füge das Eintreffen hinzu. acintyo bata daivenāpyāpātaḥ sukhaduḥkhayoḥ KATHĀS. 108, 51. maraṇāpāta Spr. 1615. SARVADARŚANAS. 119, 7. 129, 12. 132, 8. 147, 20.

    — 4) āpātaramaṇīya sofort, vom ersten Augenblick an Spr. 361. °mātramadhura 2775. āpātamātre PAÑCAT. in Gött. gel. Anz. 1860, S. 735.

    ☞ vol. 7, p. 1709.
    āpāta

    4) āpāte am Anfange im Gegensatz zu paryante Spr. (II) 6419 (Conj.).

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 176, col. 3.
    āpāta m.

    — 1) Heransturz , Andrang. locanāpāta. ein zudringlicher Blick Spr. 5974.

    — 2) Sturz in (im Comp. vorangehend).

    — 3) unerwartetes Erscheinen , Eintritt , Eintreffen Spr. 3772. 6419. āpātatas und āpāta° sofort , im Nu , beim ersten Blick. āpātamātre und āpātamātra° nur im ersten Augenblick.

    — 4) *das zum Sturz Bringen.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    ☞ p. 42, col. 1.
    āpāta m. Hereinbruch. °tas adv. sofort, extempore.

    Bopp Glossarium Sanscritum

    ☞ p. 31, col. 2.
    āpāta m. (r. pat cadere s. a) actio decidendi, delabandi,

    irruendi, incursus, impetus. H. 2. 9. de dentibus; UP. 6.

    de sagittis (cf. vāṇanipāta A. 7. 10.); A. 7. 10. de equis.

    2) praesens momentum. MED.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 744, col. 1.
    āpāta pu0 haṭhāt avivekāt kāraṇāntarasācivyābhāve
    'pi āgatya pātaḥ . avivicyāvagatau “āpātatoyadarthasya
    paunaruktyāvabhāsanam” sā0 da0 2 atarkitāgamane . “garuḍā-
    pātaviśliṣṭameghanādāstrabandhanaḥ” raghuḥ . “tadāpātabhayāt
    pathi” kumā0 āpatatyatrādhāre ghañ . 3 tatkāle varttamāna-
    kāle “āpātaramyā viṣayāḥ paryyantaparitāpinaḥ” kirā0
    “āpātarampāstatkālaramaṇīyāḥ” malli0 . 4 upakrame ca
    “madhvāpātoviṣāsvādaḥ sa dharmapratirūpakaḥ” manuḥ .
    “madhvāpāto madhuropakramaḥ” kullū0 .