• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • ānūpa

    See also ānūpaḥ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 113.
    ānūpa m. (-paḥ) Any animal frequenting marshy places, as a buffalo, &c.

    E. anūpa marshy ground, and aṇ aff.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 91, col. 1.
    ānūpa (paḥ) 1. n. Any animals living
    in marshy places.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 79, col. 1.
    ānūpa ānūpa, i. e. anūpa + a. I. adj.

    Watery, marshy. II. m. Any animal

    frequenting marshy places.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 122, col. 2.
    ānūpa ānūpa, as, ī, am (fr. anūpa), wet,

    watery, marshy; (as), m. any animal frequenting

    watery or marshy places, as a buffalo, &c. —Ānūpa-

    māṃsa, as, m. the flesh or meat of animals fre-

    quenting marshes.

    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 242, col. 3.
    ānūpa a. (pī f.) [anūpadeśe bhava, aṇ]

    1 Watery, marshy, wet.

    2 Produced in a marshy place.

    — paḥ Any animal frequenting marshy or watery places (as a buffalo); °māṃsaṃ the flesh of such animals.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 39, col. 3.
    ānūpa ānūpa, a. watery, swampy; m. aquatic
    animal.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 141, col. 2.
    ānūpa mfn. (fr. anūpa g. kacchādi [Pāṇ. iv, 2, 133]), belonging to a watery place
    ☞ p. 141, col. 2.
    wet, watery, marshy, Suśr.
    ☞ p. 141, col. 2.
    ānūpa m. any animal frequenting watery or marshy places, as fishes, buffaloes, &c. (cf. anūpa), ib.
    ☞ p. 141, col. 2.
    a descendant of Anūpa
    ☞ p. 141, col. 2.
    ānūpa n. N. of a Sāman, Lāṭy. iv, 6, 1.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 93, col. 1.
    ānūpa

    m. (-paḥ) Any animal frequenting marshy places, as a buffalo,
    &c.

    E. anūpa marshy ground, and aṇ aff.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 336.
    ānūpa a. (-pī f.) [anūpadeśe bhavaḥ aṇ] 1 Watery, marshy, wet. -2 Produced in a marshy place. -paḥ Any animal frequenting marshy or watery places (as a buffalo); ˚māṃsam the flesh of such animals.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 647.
    ā́nūpa (von anūpa) adj. gaṇa kacchādi zu P. 4, 2, 133. feucht, wässerig, sumpfig: deśaḥ SUŚR. 1, 130, 10. anekadoṣamānūpaṃ vāryabhiṣyandi garhitam 173, 21. m. Wasserthier, Sumpfthier 204, 9. 2, 96, 17. 151, 12.
    ☞ vol. 5, p. 1106.
    ānūpa m. patron. des Vadhryaśva PAÑCAV. BR. 13, 3, 17. n. N. eines Sāman ebend. 16. ānūpavādhryaśvam und ānūpaṃ vādhryaśvam Namen von Sāman Ind. St.3,205,b.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 174, col. 3.
    ānūpa

    — 1) Adj. feucht , wässerig , sumpfig.

    — 2) m.

    — a) Wasserthier , Sumpfthier.

    — b) Patron. von Anūpa.

    — 3) n. Name eines Sāman LĀṬY. 4,6,1.

    Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch

    ☞ p. 387, col. 2.
    ānūpa Adj. Kauṭ. 50, 1 °am Meeresufer gelegen (J. J. Meyer, S. 63, Z. 17).

    Vācaspatyam

    ☞ p. 731, col. 2.
    ānūpa tri0 anūpadeśebhavaḥ kacchā0 aṇ . anūpadeśabhave striyāṃ
    ṅīp . 2 jalānugatadeśabhave prāṇivarge ca tatratyaprāṇina-
    stanmāṃsaguṇāśca suśrute darśitā yathā “ānūpavargastu
    pañcavidhaḥ . tadyathā kūlacarāḥ plavāḥ kośasthāḥ pādino
    matsyāśceti . tatra gajagavayamahiṣarurucamarasṛmararohita
    varāhakhaḍigagokarṇṇakālapucchakoḍranyaṅkvaraṇyagavayaprabhṛtayaḥkū-
    lacarāḥ praśavaḥ . vātapittaharā vṛṣyā madhurā rasa-
    pākayoḥ . śītalā balinaḥ snigdhā mūtralāḥ kapha-
    varddhanāḥ . virūkṣaṇo lekhanaśca vīryyoṣṇaḥ pittadūṣaṇaḥ .
    svādvamlavaṇasteṣāṃ gajaḥ śleṣmānilāpahaḥ . gavayasya tu
    māṃsaṃ hi snigdhaṃ madhurakāsajit . vipāke madhuraṃ cāpi
    vyavāyasya tu varddhanam . snigdhoṣṇamadhuro vṛṣyo mahiṣasta-
    rpaṇī guruḥ . vātapittopaśamanaṃ guru śukrapravarddhanama . tathā
    camaramāṃsantu snigadhaṃ madhurakāsajit . vipāke bhadhuraṃ
    cāpi vātapittapraṇāśanam . sṛmarasya tu māṃsañca kaṣāyā-
    nurasaṃ smṛtam . vātapittopaśamanaṃ guru śukravivarddhanam .
    svedanaṃ vṛṃhaṇaṃ vṛṣyaṃ śītalaṃ tarpaṇaṃ guru . snigdhaṃ śramā-
    nilaharaṃ vārāhaṃ balavarddhanam . kaphaghnaṃ khaḍigapiśitaṃ
    kaṣāyamanilāpaham . pitryaṃ pavitramāyuṣyaṃ baddhamūtraṃ vi-
    rūkṣaṇam . gokarṇamāṃsaṃ madhuraṃ snigdhaṃ ma kaphā-
    vaham . vipāke madhurañcāpi raktapittavināśanam .
    haṃsasārasakrauñcacakravākakararakādambakāraṇḍavajrīvañjīvakavaka-
    balākāpuṇḍarīkaplavaśarārīmukhanandīmukhamadgūtkrośakācā-
    kṣamallikākṣaśuklākṣapuṣkaraśāyikākonālakāmbukukkuṭikāme-
    gharāvaśvetacaraṇaprabhṛtayaḥ plavāḥ saṅghātacāriṇaḥ . rakta-
    pittaharāḥ śītāḥ snighdhā vṛṣyā marujjitaḥ .
    sṛṣṭamūtrapurīṣāśca madhurā rasapākayoḥ . gurūṣṇamadhuraḥ
    snikhdhaḥ svaravarṇṇabalapradaḥ . vṛṃhaṇaḥ śukralasteṣāṃ haṃso
    mārutanāśanaḥ .
    śaṅkhaśaṅkhanakhaśuktiśambūkabhallūkaprabhṛtayaḥ kośasthāḥ . kūrmma-
    kumbhīrakarkaṭakakṛṣṇakakaṭakaśiśumāraprabhṛtayaḥ pādinaḥ .
    śaṅkhakūrmmādayaḥ svādurasapākā marunnudaḥ . śītāḥ snigdhā
    hitāḥ pitte varcasyāḥ śleṣmavarddhanāḥ . kṛṣṇakarkaṭakasteṣāṃ
    balyaḥ koṣṇo'nilāpahaḥ . śuklaḥ sandhānakṛt sṛṣṭavimū-
    tro'nilapittahā . matsyāsta dvividhā nādeyāḥ sāmu-
    drāśca . tatra nādeyāḥ rohitapāṭhīnapāṭalārājīvava-
    rmmigomatsyakṛṣṇamatsyavāguñjāramuralasahasradaṃṣṭraprabhṛtayo nā-
    deyāḥ . nādeyā madhurā matsyā guravomārutāpahāḥ .
    raktapiktakarāścoṣṇā vṛṣyāḥ strigdhālpavarcasaḥ . kaṣāyānu-
    rasasteṣāṃ śaṣpaśaibālabhojanaḥ . rohito mārutaharo nā-
    rtyathaṃ pittakopanaḥ . pāṭhīnaḥ śleṣmalo vṛṣyo nidrāluḥ
    piśitāśanaḥ . dūṣayedamlapittantu kuṣṭharogaṃ karotyasau .
    muralī vṛṃhaṇo vṛṣyaḥ stanyaśleṣmakarastathā . sarastaḍā-
    gasambhūtāḥ snigdhāḥ svādurasāḥ smṛtāḥ . mahāhradeṣu
    balinaḥ svalpe'mbhasyabalāḥ smṛtāḥ . timiṅgilakaliśa-
    pākamatsyanirālakanandivāralakamakaragargarakacandrakamahāmī-
    narājīvaprabhṛtayaḥ sāmudrāḥ . sāmudrā guravaḥ snigdhā
    madhurā nātipittalāḥ . uṣṇā vātaharā vṛṣyā varcasyāḥ
    śleṣmavarddhanāḥ . balāvahā viśeṣeṇa māṃsāśitvāt
    samudrajāḥ . samudrajebhyonādeyā vṛṃhaṇatvāduguṇottarāḥ .
    teṣāmapyanilaghnartvāccauṇṭhyakaupyau guṇottarau . snigdhatvāt
    svādupākatvāt tayorvāpyā guṇottarāḥ . nādeyā
    guravo madhye yasmātpucchāsyacāriṇaḥ . sarastaḍāga-
    jānāntu viśeṣeṇa śiro laghu . adūragocarā yasmātta-
    smādutsodapānajāḥ . kiñcinmuktvā śirodeśamatyarthaṃ guravastu
    te . adhastādvaravo jñeyā matsyāḥ sarasijāḥ smṛtāḥ .
    urovicaraṇātteṣāṃ pūrvamaṅgaṃ laghu smṛtam . ityānūpo mahā-
    bhisyandimāṃsavargo vyākhyātaḥ” “manuṣyatatsyayorvuñ”
    pā0 manuṣye tatsthehasitādau vācye tuvuñ . ānūpaka ityeya