• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • āmbikaya


    Vācaspatyam

    ☞ p. 768, col. 1.
    āmbikaya pu0 ambikāyā apatyaṃ śubhrā0 ḍhak . vicitravī-
    ryya sya kṣetre kāśirājasya madhyamakanyāyām ambikāyāṃ vyāse-
    notpādite 1 dhṛtarāṣṭre sa hiakāle divaṃ gatasya vicitra
    vīryyasya ambikāmbālikayoḥpatnyormadhye ambikāyāṃ jye-
    ṣṭhabhāyyāyāṃ satyavatyāniyuktena vyāsenotpāditaḥ tatkathā
    yathā “tato'mbikāyāṃ prathamaṃ niyuktaḥ satyavāgṛṣiḥ . dīpya-
    māneṣu dīpeṣu śaraṇaṃ praviveśaha . tasya kṛṣṇasya kapilā jaṭā
    dīpte ca locane . babhrūṇi caiva śmaśrūṇi dṛṣṭvā devī nyamīla-
    yat . saṃbabhūva tayā sārddhaṃ mātuḥ priyacikīrṣayā . bhayāt
    kāśīsutā tantu nāśaknīdabhivīkṣitum . tato niṣkrānta
    māgatya mātā putramuvāca ha . apyasyāṃ guṇavān putrorāja-
    putro bhaviṣyati? . niśamya tadvacomāturvyāsaḥ satyavatīsutaḥ .
    provācātīndriyajñāno vidhinā saṃpracoditaḥ . nāgāyuta-
    samaprāṇo vidvān rājarṣisattamaḥ . mahābhāgo mahau-
    dāryyo mahābuddhirmaviṣyati . tasya cāpi śataṃ putrā bhavi-
    ṣyanti mahātmanaḥ . kintu mātuḥ sa vaiguṇyādandha eva bhavi-
    ṣyati” ityupakramya pāṇḍuvidūrotpattimupavarṇṇya ca
    “ete vicitravīryyasya kṣetre dvaipāyanādṛṣeḥ . jajñire deva-
    garbhābhāḥ kuruvaṃśavivarddhanāḥ” ityuktam bhā0 ā0 pa0 10 6
    a0 . ambikāyāśca yathā vicitravīryyabhāryyātvaṃ tathoktaṃ
    ambāśabde 328 pṛṣṭhe “āmbikeyena dadṛśe rājñā duryyoghanena
    ca” bhā0 va0 pa0 12 a0 “paraṃ śreyaḥ pāṇḍaveyā! yathāha
    bhīṣmastanna śrutavānāmbikeyaḥ” bhā0 va0 pa0 5 a0 .
    ambikāyāḥ pārvvatyā apatyam ḍhak . 2 kārttikeye . tasya
    tadutpattikathā agnikumāraśabde 65 pṛṣṭhe dṛśyā .