āmavāta
See also
āmavātaḥ.
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 116.
āmavāta m. (
-taḥ) Constipation or torpor of the bowels, with flatulence and intumescence.
E. āma and vāta wind, the wind being supposed to be chiefly affected.
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 93, col. 2.
āma-vāta (taḥ) 1. m. Constipation.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 146, col. 2.
āma—vāta m. constipation or torpor of the bowels with flatulence and intumescence,
Suśr.
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 95, col. 2.
āmavāta m. (-taḥ) Constipation or torpor of the bowels, with flatulence
and intumescence.
E. āma and vāta wind, the wind being supposed
to be chiefly affected.
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 670.
āmavāta (1.
āma 2,b. +
vāta Wind) m. N. einer Krankheit,
mit Blähungen verbundene Verdauungslosigkeit,
ŚKDR. Verz. d. B. H. No. 965. 972. 975.
☞
vol. 5,
p. 1112.
āmavāta m.
Verz. d. Oxf. H. 313,a,6 v. u. 316,a,2 v. u. 357,b,17 v. u.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 179, col. 3.
āmavāta m. eine mit Blähungen verbundene Verdauungslosigkeit.
Vācaspatyam
☞
p. 764, col. 2.
āmavāta pu0 āmo'pakahetuḥ vātaḥ . bhā0 pra0 ukte vāta
vyādhibhede tallakṣaṇādyuktaṃ tatraiva “yugapatkupitāvetau trika
sandhipraveśakau . stabdhañca kuruto gātramāmavātaḥ sa ucyate”
(etau vātaśleṣmāṇau) tasya lakṣaṇamukta nidā0 . “aṅgamarddo'-
rucistṛṣṇā 'svātantryaṃ goravaṃ jvaraḥ . apacīśūlajaṅgā-
lamāmavātaḥ sa ucyate” . tatra nidānādi yathā “viruddhā-
hāraveṣṭasya mandāgnerniścalasya ca . snigdhaṃ bhuktavato'hyannaṃ
vyāyāmaṃ kurvatastathā . vāyunā preritohyāmaḥ śleṣmasthānaṃ
pradhāvati . tenātyarthamapakvo'sau dhamanībhiḥ prapadyate .
vātapittakaphairbhūyo dūṣitaḥ so'nnajorasaḥ . srotrāṃsyabhiṣya-
ndayati nānābrarṇo'tipicchalaḥ . janayatyagnidaurbalyami-
ndriyasya ca gauravam . vyādhīnāmāśrayohyeṣa āmasaṃjño'ni-
lohyayam” (śleṣmasthānamāmāśayasandhyādi) . tena
śleṣmasthānagamane pākābhāvāt dūṣakatā pittasthānagamane
tu tena pākasambhavānnaṃ doṣajanakateti . ativṛddhasya lakṣaṇa-
muktaṃ tatraiva “sa kaṣṭaḥ sarvarogāṇām yadā prakupito bhavet .
hastapādaśiromulmatrikajānūrusandhiṣu . karoti sarujaṃ
śophaṃ yatra doṣaḥ prapadyate . sa deśo rujyate'tyaryaṃ vyāviddha
iva vṛścikaiḥ . janayet so'gnidaurbalyam prasekārucigaura-
vam . utsāhahāniṃ vairasyaṃ dāhanaṃ bahumūtratām .
kukṣau śūlaṃ kaṭhinatāṃ tathā nidrāviparyyayam . tṛṭcharddi-
bhṛśamūrcchāśca hṛdgranthiviḍvibaddhatām . jāḍyāndrakūja
nānāhakuṣṭhāṃścānyānupapadravān” . tatra doṣabhede lakṣaṇāni
“pittāddāhaṃ sakāsañca saśūlaṃ pavanātmakam . stimitaṃ
guru kaṇḍūkaṃ kaphajuṣṭaṃ tamādiśet . ekadoṣānugaḥ
sādhyodvidoṣoyāpya ucyate . sarvadoṣagataḥ śophaḥ sa kaṣṭaḥ
sānnipātikaḥ” iti suśru0 .