• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • āmavāta

    See also āmavātaḥ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 116.
    āmavāta m. (-taḥ) Constipation or torpor of the bowels, with flatulence and intumescence.

    E. āma and vāta wind, the wind being supposed to be chiefly affected.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 93, col. 2.
    āma-vāta (taḥ) 1. m. Constipation.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 146, col. 2.
    āma—vāta m. constipation or torpor of the bowels with flatulence and intumescence, Suśr.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 95, col. 2.
    āmavāta

    m. (-taḥ) Constipation or torpor of the bowels, with flatulence
    and intumescence.

    E. āma and vāta wind, the wind being supposed
    to be chiefly affected.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 670.
    āmavāta (1. āma 2,b. + vāta Wind) m. N. einer Krankheit, mit Blähungen verbundene Verdauungslosigkeit, ŚKDR. Verz. d. B. H. No. 965. 972. 975.
    ☞ vol. 5, p. 1112.
    āmavāta m. Verz. d. Oxf. H. 313,a,6 v. u. 316,a,2 v. u. 357,b,17 v. u.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 179, col. 3.
    āmavāta m. eine mit Blähungen verbundene Verdauungslosigkeit.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 764, col. 2.
    āmavāta pu0 āmo'pakahetuḥ vātaḥ . bhā0 pra0 ukte vāta
    vyādhibhede tallakṣaṇādyuktaṃ tatraiva “yugapatkupitāvetau trika
    sandhipraveśakau . stabdhañca kuruto gātramāmavātaḥ sa ucyate”
    (etau vātaśleṣmāṇau) tasya lakṣaṇamukta nidā0 . “aṅgamarddo'-
    rucistṛṣṇā 'svātantryaṃ goravaṃ jvaraḥ . apacīśūlajaṅgā-
    lamāmavātaḥ sa ucyate” . tatra nidānādi yathā “viruddhā-
    hāraveṣṭasya mandāgnerniścalasya ca . snigdhaṃ bhuktavato'hyannaṃ
    vyāyāmaṃ kurvatastathā . vāyunā preritohyāmaḥ śleṣmasthānaṃ
    pradhāvati . tenātyarthamapakvo'sau dhamanībhiḥ prapadyate .
    vātapittakaphairbhūyo dūṣitaḥ so'nnajorasaḥ . srotrāṃsyabhiṣya-
    ndayati nānābrarṇo'tipicchalaḥ . janayatyagnidaurbalyami-
    ndriyasya ca gauravam . vyādhīnāmāśrayohyeṣa āmasaṃjño'ni-
    lohyayam” (śleṣmasthānamāmāśayasandhyādi) . tena
    śleṣmasthānagamane pākābhāvāt dūṣakatā pittasthānagamane
    tu tena pākasambhavānnaṃ doṣajanakateti . ativṛddhasya lakṣaṇa-
    muktaṃ tatraiva “sa kaṣṭaḥ sarvarogāṇām yadā prakupito bhavet .
    hastapādaśiromulmatrikajānūrusandhiṣu . karoti sarujaṃ
    śophaṃ yatra doṣaḥ prapadyate . sa deśo rujyate'tyaryaṃ vyāviddha
    iva vṛścikaiḥ . janayet so'gnidaurbalyam prasekārucigaura-
    vam . utsāhahāniṃ vairasyaṃ dāhanaṃ bahumūtratām .
    kukṣau śūlaṃ kaṭhinatāṃ tathā nidrāviparyyayam . tṛṭcharddi-
    bhṛśamūrcchāśca hṛdgranthiviḍvibaddhatām . jāḍyāndrakūja
    nānāhakuṣṭhāṃścānyānupapadravān” . tatra doṣabhede lakṣaṇāni
    “pittāddāhaṃ sakāsañca saśūlaṃ pavanātmakam . stimitaṃ
    guru kaṇḍūkaṃ kaphajuṣṭaṃ tamādiśet . ekadoṣānugaḥ
    sādhyodvidoṣoyāpya ucyate . sarvadoṣagataḥ śophaḥ sa kaṣṭaḥ
    sānnipātikaḥ” iti suśru0 .