• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • āmātīsāraḥ

    See also āmātīsāra.


    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 182.
    āmātīsāraḥ , puṃ, (āmarogeṇa kṛtaḥ atīsāraḥ .)
    ṣaṭprakārātīsāramadhyeṃ rogaviśeṣaḥ . tasya
    saṃprāptirūpe .
    annājīrṇāt pradratāḥ kṣobhayantaḥ
    koṣṭhaṃ doṣā dhātusaṃdhān malāṃśca .
    nānāvarṇaṃ naikaśaḥ sārayanti
    śūlopetaṃ ṣaṣṭhamenaṃ vadanti ..
    saṃsṛṣṭamebhirdoṣaistu nyastamapsvavasīdati .
    purīṣaṃ bhṛśadurgandhi picchilaṃ cāmasaṃjñitaṃ” ..
    iti nidānaṃ ..
    (cikitsā yathā, —
    “na tu saṃgrahaṇaṃ dadyāt pūrvvamāmātīsāriṇe .
    doṣāhyādau rudhyamānā janayantyāmayān bahūn ..
    śothapāṇḍvāmayaplīhakuṣṭhagulmodarajvarān .
    daṇḍakālasakādhmānagrahaṇyarśogadāṃstathā ..
    kṣīṇadhātubalārttasya bahudoṣo'ti nisrutaḥ .
    āmo'pi stambhanīyaḥ syāt pācanānmaraṇaṃ bhavet”
    iti vaidyacakrapāṇisaṃgrahaḥ .. * ..
    “abhayā mastunā piṣṭā madhuśarkarayānvitā .
    āmātīsāraṃ śamayed guḍāmalakameva ca ..
    vatsakaṃ jīrake dve ca dadhnā piṣṭantu dāpayet .
    āmātisāraśamanaṃ vastiśūlaṃ niyacchati” ..
    iti hārītaḥ .. * .. “tasya rūpāṇi vijjala-
    māmaviplutamavasāditaṃ . rūkṣaṃ dravaṃ saśabdamaśabdaṃ
    vā vibaddhamūtravātamatisāryyate purīṣaṃ vāyuścāntaḥ-
    koṣṭhasya saśabdaśūlaḥ tiryyak carati vibaddha ityā-
    mātisāraḥ” .
    “āme pariṇate yastu vibaddhamatisāryyate .
    saśūlapicchamalpālpaṃ bahuśaḥ sapravāhikaṃ ..
    taṃ mūlakānāṃ yūṣeṇa vadarāṇāmathāpi vā .
    upodakāyāḥ kṣoriṇyā yavāṇyā vāstukasya vā ..
    suvarccalāyāścañcorvvā śākenāvalgujasya vā .
    śaṭhyāḥ karkārukāṇāṃ vā jīvantyāścirbhaṭasya vā ..
    loṇīkāyāḥ sapāṭhāyā śuṣkaśākena vā punaḥ .
    dadhidāḍimasiddhena bahusnehena bhojayet” ..
    iti carakaḥ ..)