āmātīsāraḥ
See also
āmātīsāra.
Śabdakalpadruma
☞
vol. 1,
p. 182.
āmātīsāraḥ , puṃ, (āmarogeṇa kṛtaḥ atīsāraḥ .)
ṣaṭprakārātīsāramadhyeṃ rogaviśeṣaḥ . tasya
saṃprāptirūpe .
annājīrṇāt pradratāḥ kṣobhayantaḥ
koṣṭhaṃ doṣā dhātusaṃdhān malāṃśca .
nānāvarṇaṃ naikaśaḥ sārayanti
śūlopetaṃ ṣaṣṭhamenaṃ vadanti ..
saṃsṛṣṭamebhirdoṣaistu nyastamapsvavasīdati .
purīṣaṃ bhṛśadurgandhi picchilaṃ cāmasaṃjñitaṃ” ..
iti nidānaṃ ..
(cikitsā yathā, —
“na tu saṃgrahaṇaṃ dadyāt pūrvvamāmātīsāriṇe .
doṣāhyādau rudhyamānā janayantyāmayān bahūn ..
śothapāṇḍvāmayaplīhakuṣṭhagulmodarajvarān .
daṇḍakālasakādhmānagrahaṇyarśogadāṃstathā ..
kṣīṇadhātubalārttasya bahudoṣo'ti nisrutaḥ .
āmo'pi stambhanīyaḥ syāt pācanānmaraṇaṃ bhavet”
iti vaidyacakrapāṇisaṃgrahaḥ .. * ..
“abhayā mastunā piṣṭā madhuśarkarayānvitā .
āmātīsāraṃ śamayed guḍāmalakameva ca ..
vatsakaṃ jīrake dve ca dadhnā piṣṭantu dāpayet .
āmātisāraśamanaṃ vastiśūlaṃ niyacchati” ..
iti hārītaḥ .. * .. “tasya rūpāṇi vijjala-
māmaviplutamavasāditaṃ . rūkṣaṃ dravaṃ saśabdamaśabdaṃ
vā vibaddhamūtravātamatisāryyate purīṣaṃ vāyuścāntaḥ-
koṣṭhasya saśabdaśūlaḥ tiryyak carati vibaddha ityā-
mātisāraḥ” .
“āme pariṇate yastu vibaddhamatisāryyate .
saśūlapicchamalpālpaṃ bahuśaḥ sapravāhikaṃ ..
taṃ mūlakānāṃ yūṣeṇa vadarāṇāmathāpi vā .
upodakāyāḥ kṣoriṇyā yavāṇyā vāstukasya vā ..
suvarccalāyāścañcorvvā śākenāvalgujasya vā .
śaṭhyāḥ karkārukāṇāṃ vā jīvantyāścirbhaṭasya vā ..
loṇīkāyāḥ sapāṭhāyā śuṣkaśākena vā punaḥ .
dadhidāḍimasiddhena bahusnehena bhojayet” ..
iti carakaḥ ..)