ālukaṃ
Śabdakalpadruma
☞
vol. 1,
p. 192.
ālukaṃ , klī, (ālu + svārthekan .) mūlaviśeṣaḥ
ālu iti bhāṣā . iti rājavallabhaḥ .. elavālukaṃ .
iti rājanirghaṇṭaḥ .. tadvivaraṇaṃ yathā, —
“ālukamapyālūkaṃ tat kathitaṃ vīrasenaśca .
kāṣṭhālukaśaṅkhālukahastyālukāni kathyante ..
piṇḍālukamadhvālukaraktālukāni vyaktāni” .
kāṣṭhālukaṃ kāṭhinyayuktakaṭāru . śaṅkhālukaṃ śvetatā-
yuktaśaṅkhālu . hastyālukaṃ dīrghatāyuktamahāśarīraṃ .
piṇḍālukaṃ varttulasuthanī . madhvālukaṃ madhuratāyukta-
romānvitadīrghasuthanī . raktālukaṃ ratārū taraṇḍā
iti ca . eṣāṃ guṇāḥ .
“ālukaṃ śītalaṃ sarvvaṃ viṣṭambhi madhuraṃ guru .
sṛṣṭamūtramalaṃ rūkṣaṃ durjjaraṃ raktapittanut ..
kaphānilakaraṃ balyaṃ vṛṣyaṃ stanyavivarddhanam” .
iti bhāvaprakāśaḥ ..
(“ālukāni ca sarvvāṇi tathā sūpyāni lākṣmaṇaṃ .
svinnaṃ niṣpīḍitarasaṃ snehāḍhyaṃ nātidoṣaṇam” ..
iti vābhaṭaḥ ..
“vidārīkandaśatāvarīvisamṛṇālaśṛṅgāṭakakaśeru-
kapiṇḍālukamadhvālukahastyālukakāṣṭhālukaśaṅkhyā-
lukaraktālukendībarotpalakandaprabhṛtīni” ..
“raktapittaharāṇyāhuḥ śītāni madhurāṇi ca .
gurūṇi bahuśukrāṇi stanyavṛddhikarāṇi ca” ..
iti suśrutaḥ ..)