• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • ālukaṃ


    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 192.
    ālukaṃ , klī, (ālu + svārthekan .) mūlaviśeṣaḥ
    ālu iti bhāṣā . iti rājavallabhaḥ .. elavālukaṃ .
    iti rājanirghaṇṭaḥ .. tadvivaraṇaṃ yathā, —
    “ālukamapyālūkaṃ tat kathitaṃ vīrasenaśca .
    kāṣṭhālukaśaṅkhālukahastyālukāni kathyante ..
    piṇḍālukamadhvālukaraktālukāni vyaktāni” .
    kāṣṭhālukaṃ kāṭhinyayuktakaṭāru . śaṅkhālukaṃ śvetatā-
    yuktaśaṅkhālu . hastyālukaṃ dīrghatāyuktamahāśarīraṃ .
    piṇḍālukaṃ varttulasuthanī . madhvālukaṃ madhuratāyukta-
    romānvitadīrghasuthanī . raktālukaṃ ratārū taraṇḍā
    iti ca . eṣāṃ guṇāḥ .
    “ālukaṃ śītalaṃ sarvvaṃ viṣṭambhi madhuraṃ guru .
    sṛṣṭamūtramalaṃ rūkṣaṃ durjjaraṃ raktapittanut ..
    kaphānilakaraṃ balyaṃ vṛṣyaṃ stanyavivarddhanam” .
    iti bhāvaprakāśaḥ ..
    (“ālukāni ca sarvvāṇi tathā sūpyāni lākṣmaṇaṃ .
    svinnaṃ niṣpīḍitarasaṃ snehāḍhyaṃ nātidoṣaṇam” ..
    iti vābhaṭaḥ ..
    “vidārīkandaśatāvarīvisamṛṇālaśṛṅgāṭakakaśeru-
    kapiṇḍālukamadhvālukahastyālukakāṣṭhālukaśaṅkhyā-
    lukaraktālukendībarotpalakandaprabhṛtīni” ..
    “raktapittaharāṇyāhuḥ śītāni madhurāṇi ca .
    gurūṇi bahuśukrāṇi stanyavṛddhikarāṇi ca” ..
    iti suśrutaḥ ..)