• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • ālokaḥ

    See also āloka, āroka, ārokaḥ.


    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 259, col. 2.
    ālokaḥ, kanaṃ

    1 Seeing, beholding.

    2 Sight, aspect, appearance; yadāloke sūkṣmaṃ Ś. 1. 9; Ku. 7. 22, 46; (pb) sukha° V. 4. 24; Ś. 1. 33; R. 1. 84; Me. 3, 37.

    3 Range of sight; āloke te nipatati purā sā balivyākulā vā Me. 85; R. 7. 5; Ku. 2. 45.

    4 Light, lustre, splendour; ālokamārgaṃ sahasā vrajaṃtyā R. 7. 6 air-hole, or window; nirālokaṃ lokaṃ Māl. 5. 30; 9. 37; 10. 4, 11; Ve. 2; K. 160, 290, 348, 68, 98.

    5 Panegyric, praise, complimentary language; especially, a word of praise uttered by a bard (such as jaya, ālokaya); yayāvudīritālokaḥ R. 17. 27, 2. 9; K. 14.

    6 Section, chapter.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 360.
    ālokaḥ, ālokanam 1 Seeing, beholding. -2 Sight, aspect. appearance; yadāloke sūkṣmam Ś.1.9; Ku.7.22,46; vrajati hi saphalatvaṃ vallabhālokanena Śi. sukha˚ V.4.24; Ś1.32; R.1.84; Me.3,39. -3 Range of sight; āloke te nipatati purā sā balivyākulā vā Me.87; R.7.5; Ku.2.45. -4 Light, lustre, splendour; ālokamārgaṃ sahasā vrajantyā R.7.6 air- hole, or window; nirālokaṃ lokam Māl.5.30;9.37;10. 4,11; Ve.2; K.160,290,348,68,98. -5 Panegyric, praise, complimentary language; especially, a word of praise uttered by a bard (such as jaya, ālokaya); yayāvudīritālokaḥ R.17.27;2.9; K.14. -6 Section, chapter. -7 Mild light (sāttvikaḥ prakāśaḥ) cf. Pātañjala Yogadarśana 3.25. -8 A trace of sight; ālokamapi rāmasya na paśyanti sma duḥkhitāḥ Rām.2.47.2. -9 A lamp, light; ālokadānaṃ nāmaitatkīdṛśaṃ bharatarṣabha Mb.13.98.1.

    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 192.
    ālokaḥ , puṃ, (āṅ + luk + ghañ .) darśanaṃ . dekhā
    iti bhāṣā . dyotaḥ . ālo iti bhāṣā . śānti-
    śatake, 4 . 6 .
    “ālokāya niśāsu candrakiraṇāḥ sakhyaṃ kuraṅgaiḥ
    saha” . meghadūte pūrvvameghe 38 .
    “ruddhāloke narapatipathe sūcibhedyaistamobhiḥ” .
    yathā śākuntale, prathamāṅke .
    “yadāloke sūkṣaṃ vrajati sahasā tadvipulatāṃ” .
    (yathā, rāmāyaṇe 4 kāṇḍe . 50 . 24 .
    “ālokaṃ dadṛśurdhīrā nīrāśā jīvite yadā” .
    vandibhāṣaṇaṃ . stutiriti yāvat . iti medinī ..
    (raghuvaṃśe . 2 . 9 .
    “udīrayāmāsurivonmadānā-
    mālokaśabdaṃ vayasāṃ virāvaiḥ” ..)