ālokaḥ
See also
āloka,
āroka,
ārokaḥ.
Apte Practical Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 259, col. 2.
ālokaḥ, kanaṃ 1 Seeing, beholding.
2 Sight, aspect, appearance;
yadāloke sūkṣmaṃ Ś. 1. 9;
Ku. 7. 22, 46; (
pb)
sukha° V. 4. 24;
Ś. 1. 33;
R. 1. 84;
Me. 3, 37.
3 Range of sight;
āloke te nipatati purā sā balivyākulā vā Me. 85;
R. 7. 5;
Ku. 2. 45.
4 Light, lustre, splendour;
ālokamārgaṃ sahasā vrajaṃtyā R. 7. 6 air-hole, or window;
nirālokaṃ lokaṃ Māl. 5. 30; 9. 37; 10. 4, 11;
Ve. 2;
K. 160, 290, 348, 68, 98.
5 Panegyric, praise, complimentary language; especially, a word of praise uttered by a bard (such as
jaya, ālokaya);
yayāvudīritālokaḥ R. 17. 27, 2. 9;
K. 14.
6 Section, chapter.
Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary
☞
vol. 1,
p. 360.
ālokaḥ, ālokanam 1 Seeing, beholding. -2 Sight, aspect. appearance; yadāloke sūkṣmam Ś.1.9; Ku.7.22,46; vrajati hi saphalatvaṃ vallabhālokanena Śi. sukha˚ V.4.24; Ś1.32; R.1.84; Me.3,39. -3 Range of sight; āloke te nipatati purā sā balivyākulā vā Me.87; R.7.5; Ku.2.45. -4 Light, lustre, splendour; ālokamārgaṃ sahasā vrajantyā R.7.6 air- hole, or window; nirālokaṃ lokam Māl.5.30;9.37;10. 4,11; Ve.2; K.160,290,348,68,98. -5 Panegyric, praise, complimentary language; especially, a word of praise uttered by a bard (such as jaya, ālokaya); yayāvudīritālokaḥ R.17.27;2.9; K.14. -6 Section, chapter. -7 Mild light (sāttvikaḥ prakāśaḥ) cf. Pātañjala Yogadarśana 3.25. -8 A trace of sight; ālokamapi rāmasya na paśyanti sma duḥkhitāḥ Rām.2.47.2. -9 A lamp, light; ālokadānaṃ nāmaitatkīdṛśaṃ bharatarṣabha Mb.13.98.1.
Śabdakalpadruma
☞
vol. 1,
p. 192.
ālokaḥ , puṃ, (āṅ + luk + ghañ .) darśanaṃ . dekhā
iti bhāṣā . dyotaḥ . ālo iti bhāṣā . śānti-
śatake, 4 . 6 .
“ālokāya niśāsu candrakiraṇāḥ sakhyaṃ kuraṅgaiḥ
saha” . meghadūte pūrvvameghe 38 .
“ruddhāloke narapatipathe sūcibhedyaistamobhiḥ” .
yathā śākuntale, prathamāṅke .
“yadāloke sūkṣaṃ vrajati sahasā tadvipulatāṃ” .
(yathā, rāmāyaṇe 4 kāṇḍe . 50 . 24 .
“ālokaṃ dadṛśurdhīrā nīrāśā jīvite yadā” .
vandibhāṣaṇaṃ . stutiriti yāvat . iti medinī ..
(raghuvaṃśe . 2 . 9 .
“udīrayāmāsurivonmadānā-
mālokaśabdaṃ vayasāṃ virāvaiḥ” ..)