• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • ākuñcana

    See also ākuñcanam, ākuñcanaṃ, ākuṃcanaṃ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 103.
    ākuñcana n. (-naṃ)

    1 Compression, contraction, shrinking.

    2 Collecting, heaping.

    3 Curving, flexure.

    4 Contortion.

    E. āṅ before kuci to contract, lyuṭ aff.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 81, col. 2.
    ā-kuñcana (naṃ) 1. n. Contraction;
    collecting; contortion.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 69, col. 1.
    ākuñcana ā-kuñc + ana, n. Bend-

    ing together, Bhāṣāp. 5.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 111, col. 2.
    Ā-kuñcana, am, n. compression, contraction,

    shrinking; collecting, heaping; curving, flexure;

    contortion.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 36, col. 3.
    ākuñcana ā-kuñcana, n. bending, contraction.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 127, col. 1.
    ā-kuñcana n. bending (of a limb), Suśr.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 85, col. 1.
    ākuñcana

    n. (-naṃ)

    1. Compression, contraction, shrinking.

    2. Collecting,
    heaping.

    3. Curving, flexure.

    4. Contortion.

    E. āṅ before kuci to
    contract, lyuṭ aff.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 108, col. 1.
    ā-kuñcana- nt. contraction.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 588.
    ākuñcana (von kuñc mit ā) n. das Biegen, Beugen, Zusammenziehen (von Gliedmaassen, Gegens. Ausstrecken) SUŚR. 1, 84, 13. 98, 7. 354, 1. eine der 5 Grundbewegungen BHĀṢĀP. 5. Z. d. d. m. G. 6, 13.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 159, col. 2.
    ākuñcana n. das Biegen , Beugen , Zusammenstehen.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 600, col. 1.
    ākuñcana na0 ā + kuci—lyuṭ . saṅkoce, prasāritasya
    saṃkṣiptatvasampādanasādhane kriyābhede “ākuñcanantu sat-
    svevāvayavānāmārambhakasaṃyogeṣu parasparamavayavānāmanāra-
    mbhakasaṃyogotpādakaṃ vastrādyavayavikauṭilyotprādakaṃ
    karmma, yato bhavati saṅkucati padmaṃ saṅkucati vastraṃ saṅkucati
    carmmeti pratyayaḥ” vai0 sū0 upa0 . sa ca karmmabhedaḥ karmma
    ca pañcavidham . “utkṣepaṇamavakṣepaṇamākuñcanaṃ prasāraṇaṃ
    gamanamiti karmmāṃṇi” vai0 sū0 . atra ca utkṣepaṇatvā-
    vakṣepaṇatvākuñcanatvaprasāraṇatvagamanatvāni karmmatvasākṣādyāpyāḥ
    pañca jātayaḥ” vai0 sū0 u0 . karmma ca “ekadravya maguṇaṃ
    maṃyogavibhāgeṣvanapekṣakāraṇamiti karmmalakṣaṇam” vai0 sū0
    ukvalajaṇakam . vivṛtañca upa0 “ekameva dravyamāśrayo-
    yasya tadekadravya na vidyate guṇo'sminityaguṇam” saṃyo-
    gavibhāgeṣvanapekṣakāraṇagiti svotpattyanantarotpattikabhāva
    bhūtānapekṣamityarthaḥ tena samavāyikāraṇāpekṣāyāṃ pūrvvasaṃyo-
    gābhāvāpekṣayāñca nāsiddhatvam . svotpattyanantarotpattikā-
    napekṣatvaṃ vā vivakṣitam pūrvvasaṃyogadhvaṃ sasyāpi svotpattyana-
    ntarānutpattikatvena abhāvatyena tasyādyakṣaṇe sambandhā-
    bhāvāt tena nityāvṛttisattāsākṣādvyāpyajātimattvaṃ
    karmmatvam . pracalatīti pratyayāsādhāraṇakāraṇatāvacchedaka-
    jātimattvaṃ vā guṇānyanirguṇamātravṛttijātimattvaṃ vā
    svotpattyavyavahitottarakṣaṇavṛttivibhāgakāraṇatāvacchedakajā-
    timattvaṃ vā” “utkṣepaṇaṃ tathāvakṣepaṇamākuñcanaṃ tathā .
    prasāraṇañca gamanaṃ karmmāṇyetāni pañja ca” bhāṣā0
    “sandhigataḥ pīḍyamāno na pravarttata ākuñcanaprasāraṇonna-
    manavinamanapradhāvanotkāsanaprabāhaṇaiśca sravati” “prasā-
    raṇākuñcanabandhanapīḍanairbhṛśamupacaret” anugṛhyate cāku-
    ñcanaprasāraṇādibhirviśeṣaiḥ” iti ca suśrutaḥ .