• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • ākṣepa

    See also ākṣepaḥ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 104.
    ākṣepa m. (-paḥ)

    1 Throw, toss.

    2 Abuse, reviling.

    3 Censure, blame, reproach.

    4 Attraction.

    5 A figure in rhetoric, (irony.)

    E. āṅ, kṣipa to throw or send, ghañ aff.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 82, col. 2.
    ā-kṣepa (paḥ) 1. m. Throwing; abuse;
    attraction; irony.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 70, col. 1.
    ākṣepa ākṣepa, i. e. ā-kṣip + a, m.

    1. Convulsion, Kumāras. 7, 95. 2. Put-

    ting on, Kumāran, 17. 3. Throwing

    away. 4. Reproach, Bhartṛ. 2, 59;

    blame, Bhartṛ. 3, 29. — Comp. Śara-,

    m. a flight of arrows. Sa-ākṣepa

    + m, adv. revilingly, Pañc. 24, 12.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 112, col. 3.
    Ā-kṣepa, as, m. throw, toss, drawing together or

    near to one's self, attraction, convulsion, palpitation;

    hinting; applying, laying on (as a colour); throwing

    away, giving up; sustaining (as a sound); reviling,

    abuse, censure, blame, reproach; objection; doubt,

    irony (as a figure in rhetoric).

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 58.
    ākṣepa m. throwing up, tossing, drawing to one's self, attraction; applying, laying on; casting off, removing, giving up; hint, allusion; objection; abuse, injury.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 37, col. 1.
    ākṣepa ā-kṣepa, m. turning up (soil); quivering,
    convulsion; putting on (salve); throwing
    off; abandonment; enrapturing (g. or -°);
    reference to (-°); hint; challenge; abuse, affront;
    -ṇa, a. (ī) raviṣing, charming; -rūpaka,
    n. kind of simile; -valana, n. swaying (of the
    arms); -sūtra, n. thread for stringing pearls;
    -upamā, f. kind of simile.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 128, col. 3.
    ā-kṣepa m. drawing together, convulsion, palpitation, Suśr.; Kum. vii, 95; Kād.
    ☞ p. 128, col. 3.
    applying, laying (as a colour), Kum. vii, 17
    ☞ p. 128, col. 3.
    throwing away, giving up, removing, Kum. i, 14, &c.
    ☞ p. 128, col. 3.
    ‘shaking about the hands’ or ‘turning the hand’ (in pronouncing the Svarita), RPrāt.
    ☞ p. 128, col. 3.
    charming, transporting, Kād. &c.
    ☞ p. 128, col. 3.
    (in rhetoric) pointing to (in comp.), hinting, Sāh.; Daśar. &c.
    ☞ p. 128, col. 3.
    (See also ākṣepopamā below)
    ☞ p. 128, col. 3.
    reviling, abuse, harsh speech, BhP. &c. (cf. sākṣepam)
    ☞ p. 128, col. 3.
    objection (especially to rectify a statement of one's own), Suśr.; Kāvyād.; Sāh. &c.
    ☞ p. 128, col. 3.
    challenge, Kathās.
    ☞ p. 128, col. 3.
    N. of a man, VP.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 86, col. 1.
    ākṣepa

    m. (-paḥ)

    1. Throw, toss.

    2. Abuse, reviling.

    3. Censure, blame, re-
    proach.

    4. Attraction.

    5. A figure in rhetoric, (irony.)

    E. āṅ, kṣip
    to throw or send, ghañ aff.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 109, col. 1.
    ā-kṣepa- m. fait de tirer à soi; d'arracher (la terre par le soc); enlèvement, arrachement ; offense, mépris, blâme; objection; défi; interdiction.

    °valana- nt. fait que (les bras) vont et viennent .

    °sūtra- nt. fil sur lequel les perles sont rangées .

    Renou Terminologie grammaticale du Sanskrit

    ☞ vol. 1, p. 79.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 592.
    ākṣepa (von kṣip mit ā) m.

    1) Ansichreissung, Ansichziehung, Zukkung TRIK. 3, 3, 274. H. an. 3, 439. MED. p. 15. tadākṣipatyāśu muhurmuhurdehaṃ muhuścaraḥ . muhurmuhustadākṣepādākṣepaka iti smṛtaḥ SUŚR. 1, 254, 2. vadanaṃ tatkṛtākṣepam KUMĀRAS. 7, 95.

    — 2) Andeutung: mukhyārthasyetarākṣepaḥ the primary meaning's hinting something else (BALLANTYNE) SĀH. D. 11, 20. Vgl. aśvādaya ākṣipyante 12, 3 und ākṣepin .

    — 3) Anlegung, Auftragung: gorocanākṣepanintāntagaure kapole KUMĀRAS. 7, 17.

    — 4) Fortwerfung, Aufgebung, das Fahrenlassen: aṃśukākṣepavilajjitānām - aṅganānām KUMĀRAS. 1, 14. viṣayākṣepaparyastabuddheḥ BHARTṚ. 3, 29 (paryasta bedeutet hier wohl umgewandelt, umgestimmt, was wir hier wegen des u. 2. as mit pari 3. Gesagten erwähnen).

    — 5) das Hinausziehen, Aushalten (eines Lautes): āyāmaviśrambhākṣepaista ucyante 'kṣarāśrayāḥ ṚV. PRĀT. 3, 1.

    — 6) Schmähung, Verschmähung, Vorwurf AK. 1, 1, 5, 13. TRIK. 3, 2, 28. 3, 274. H. 272. an. MED. sākṣepam adv. PAÑCAT. 24, 12.

    — 7) Zweifel, Ironie SUŚR. 2, 559, 5. = kāvyālaṃkāra (°laṃkṛti) H. an. MED.

    ☞ vol. 5, p. 1088.
    ākṣepa

    2) SĀH. D. 315. 700. in der Dramatik: garbhabījasamudbhedādākṣepaḥ parikīrtitaḥ DAŚAR. 1, 38. garbhabījotpādanādākṣepaḥ PRATĀPAR. 40,a,3. ākṣepopamā SĀH. D. 276, 15.

    — 4) mudrākṣepa das Abnehmen —, Entfernen des Siegels KATHĀS. 102, 134.

    — 6) Spr. 1434. BHĀG. P. 10, 55, 17. brahmoditākṣepaiḥ harte Worte 12, 6, 22. sākṣepaṃ bhrukuṭīkaṭākṣakuṭilaṃ dṛṣṭaṃ khalānāṃ mukham 2079. sākṣepamājñaptayā verächtlich 2639. LA. (II) 90, 5. ghnantīvaikṣatkaṭākṣepaiḥ so v. a. mit verächtlichen Seitenblicken BHĀG. P. 10, 32, 6.

    — 7) lies: in der Rhetorik Einwurf, Einwendung, eine Erklärung, dass man mit Etwas nicht einverstanden sei, insbes. Berichtigung der eigenen Rede: pratiṣedhoktirākṣepaḥ KĀVYĀD. 2, 120. pratiṣedha iveṣṭasya yo viśeṣābhidhitsayā . tamākṣepaṃ bruvanti AGNI-P. beim Schol. zu KĀVYĀD.2,120. KĀVYA-PR. 157,16. fgg. SĀH. D. 714. KUVALAY. 93,a (114,a). PRATĀPAR. 95,b,4. Vgl. anādarākṣepa, anukrośākṣepa, anujñākṣepa, anuśayākṣepa, arthāntarākṣepa, āśīrvacanākṣepa, upāyākṣepa, kāraṇākṣepa, kāryākṣepa, dharmākṣepa, dharmyākṣepa, paravaśākṣepa, parupākṣepa, prabhutvākṣepa, bhaviṣyadākṣepa, mūrchākṣepa, yatnākṣepa, roṣākṣepa, vartamānākṣepa, vṛttākṣepa, śliṣṭākṣepa, saṃśayākṣepa, sācivyākṣepa, hetvākṣepa .

    — 8) Herausforderung (zum Streit) KATHĀS. 66, 65.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 160, col. 1.
    ākṣepa m.

    — 1) das Aufwerfen , Aufreissen (der Erde durch den Pflug) Spr. 7725.

    — 2) Ansichziehung , Zuckung KĀD. 14,17.

    — 3) das Auflegen , Entfernen. (einer Salbe).

    — 4) das Abwerfen , Ablegen , Entfernen.

    — 5) Schwenkung (der Hände) PAÑCAD. 19. bei der Aussprache des Svarita ṚV. PRĀT. 3,1 ; vgl. AV. PRĀT. 1,16.

    — 6) das Hinreissen , Fortreissen , Entzücken (Gen. oder im Comp. vorangehend) Spr. 5560. KĀD. II,118,20. 121,9.

    — 7) Hinweisung auf (im Comp. vorangehend) 216,4. Andeutung (auch als Bez. eine best. Gleichnisses) VĀMANA 4,3,27. KĀVYAPR. 10,21. Vgl. ākṣepopamā.

    — 8) Schmähung , Beleidigung Spr. 3379. 7725.

    — 9) Einwurf , Einwendung , eine Erklärung , dass man mit Etwas nicht einverstanden sei , SUŚR. 2,559,5. Insbes. Berichtigung der eigenen Rede.

    — 10) Herausforderung (zum Streit).

    — 11) N.pr. eines Mannes VP. 2,4,96.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    ☞ p. 39, col. 1.
    ākṣepa m. das Hinwerfen, Hinreißen; die Hinweisung, Andeutung, Schmähung.

    Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch

    ☞ p. 386, col. 3.
    ākṣepa m. °Ausroden, Prabandh. 201, 1.

    — pw hat unter 1. "Aufwerfen, Aufreißen (der Erde durch den Pflug)".

    — °Setzen (der Füße), Kaṃs. IV, 6b (caraṇākṣepaṃ samātanvate).

    Abhidhānaratnamālā of Halāyudha

    ☞ p. 18.
    ākṣepa;
    śāpa ākrośa ākṣepaḥ kṣāraṇā syādvirūkṣaṇam .
    1.1.1.149

    Vācaspatyam

    ☞ p. 603, col. 1.
    ākṣepa pu0 ā + kṣipa—ghañ . 1 bhartsane, 2 apavāde, 3 āka-
    rṣaṇe, dhanādinyāsarūpe, 4 nikṣepe 5 arthālaṅkārabhede sa ca
    394 pṛṣṭhe dṛśyaḥ . 6 niveśane “gorocanākṣepanitāntagauraiḥ”
    kumā0 7 upasthāpane “svasiddhaye parākṣepaḥ parārthe svasama-
    rpaṇam . upādānaṃ lakṣaṇaṃ ceti” kāvyapra0 . 8 anumāne
    yathā jātiśaktivādināṃ mate vyakterākṣepāt boghaḥ .
    sacānumānameva . tathā hi gāmānayeti vākyegotvakarmmakā-
    nayanaṃ gokarmmakānayanaṃ vinā'nupapannamityanupapattijñānena go-
    tvāśrayasya vyakteranumānena bhānam . yathoktaṃ śabdaśakti0
    “gāmānayetyādau gotvādikarmmakatvenaivānayanāderanvayadhoḥ
    gotvādiśaktatvena padajñānasya gotvādyānayanabuddhiṃ pratyeva-
    hetutvāt gāmanayetyādau svāśrayavṛttitvasambandhenaiva prakṛ-
    tyarthasya gotvādeḥ sākāṅkṣatvāt gavādikarmmatākatvena bodha-
    stūttarakālamākṣepāt . karmmatvaṃ govṛtti gotvaniṣṭhakarmatā-
    tvāt, ānayanaṃ govṛttikarmatākam gotvavṛttikarmatākatvā-
    dityādyanumānasāmrājyāt” . 9 satiskāravacaneca “viruddha-
    mākṣepavacastitikṣataḥ” kirā0 .

    Tāntrikābhidhānakośa

    ☞ vol. 1, p. 171.