ākāśamaṇḍala
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 103.
ākāśamaṇḍala n. (
-laṃ) The celestial sphere.
E. ākāśa and maṇḍala a circle.
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 81, col. 2.
ākāśa-maṇḍala (laṃ) 1. n. A celestial
sphere; the firmament.
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 84, col. 2.
ākāśamaṇḍala n. (-laṃ) The celestial sphere.
E. ākāśa and maṇḍala a circle.
Vācaspatyam
☞
p. 599, col. 1.
ākāśamaṇḍala na0 ākāśomaṇḍalamiva . 1 nabhomaṇḍale
ākāśasya nirayavatvena anavacchinnatvena ca veṣṭanākāra
maṇḍalābhāve'pi bhūgolavṛttopādhikṛtaṃ tadīyaṃ maṇḍalamiva
bhavati . yohi nabhobhāgo bhūgolanānāvṛtaḥ san dṛṣṭipracāra
pathavarttyālokagan tasyaiva bhūgolopādhinā golākāratvaṃ
kalpyate . etenāpi pramāṇena bhūmergolākāratvānumānam yadi
bhūmirgolākārā na syāt kathaṃ tadā'nantānavacchinnasyākā-
śasya golākāratvamupalakṣyeta kasyacidupādhereva ca syabhā-
vāt tasya golākāratvamupalakṣyate iti kalpyam anyasya ca
paridheradarśanāt pariśeṣāt bhumereva tathātvasiddhiriti tasyā
golākāratā tadvaśāccākāśasya tathātvakalpanamiti “ākāśa-
maṇḍalabhadhyamadhyāste” kāda0 nabhomaṇḍalādayo'pyatra “naita-
nnamīmaṇḍalamamburāśiḥ” sā0 da0 tantrokte bhūtaśuddhau
cintanīye bhrūmadhyāvadhibrahmarandhrāntasthite vṛttākāre svacche
2 nabhomaṇḍale ca “vṛttaṃ divastat ṣaḍvindulāñchitaṃ
mātarisvanaḥ” tantra0 . padārthādarśe, bhūtaśuddhau vāyorākāśe
vilāpanamabhidhāya “tatobhrūmadhyādi brahmarandhraparyyantaṃ svacchaṃ
varttulamākāśamaṇḍalam” ityuktam . tadeva maṇḍalaṃ vidveṣe
cintanīyam yathoktaṃ “jalasya maṇḍalaṃ prokta” mityupakramya
“vṛttaṃ divastadvidveṣe” mantramaho0 .