• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • ākāśajananī


    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 127, col. 1.
    ā-kāśa—jananī f. a loophole, casement, embrasure, ŚāntiP. 2638

    Vācaspatyam

    ☞ p. 598, col. 2.
    ākāśajananī strī ākāśasya chidrasya jananīva poṣikā .
    chidravatyāṃ pragaṇḍyām . durgamadhyasthitānāṃ janānāṃ bāhyārtha-
    darśanārthaṃ chidravatī bhittiḥ pragaṇḍī taddvāraiva hi ripupratyā-
    sattau āgneyāstraṃ svayamalakṣitatayā bahiḥ senyaiḥ kṣipyate .
    durganirmāṇopadeśe “pragaṇḍīḥ kārayet samyagākāśajananī-
    stathā . āpūrayecca parikhāṃ sthāṇunakrajhaṣākulām” śā0 bhā0
    pa0 69 a0 “sañcāro yatra lokānāṃ dūrādevāvabadhyate
    pragaṇḍī sā ca vijñeyā bahiḥprākārasaṃjñitā” pragaṇḍīṃ pari-
    bhāṣya “durgaprākārabhittau śūrāṇāmupaveśasthānāni pragaṇḍī .
    ākāśajananī tatraiva ekakakṣāyāṃ bhittau tatratyānāṃ rakṣa-
    ṇabhūtāyāṃ bāhyārthadarśanāni kṣudracchidrāṇi yaddvārāgneyā-
    stragulikāḥ prakṣipyante iti” nīlaka0 .

    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 163.
    ākāśajananī [n] puṃ, (ākāśamārgasya jananī .)
    pragaṇḍīmadhyasthitajanānāṃ vāhyārthadarśanārthānikṣudra-
    cchidrāṇi . yaddvārā āgneyāstragulikāḥ prakṣi-
    pyante . iti rājadharmmaḥ .. (ākāśajananī strī
    ākāśapathasya jananīva poṣikā . iti kecit .)

    Puranic Encyclopedia

    ☞ p. 87, col. 1.
    ĀKĀŚAJANANĪ . Holes made on the walls of a Fort.

    Bullets are sent out from the fort through these holes.