• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • ājyabhāga

    See also ājyabhāgaḥ.


    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 133, col. 2.
    ā́jya—bhāga (ā́jya-), m. a portion of clarified butter, ŚBr.
    ☞ p. 133, col. 2.
    m. du. (au) the two portions of clarified butter belonging to Agni and Soma, ŚBr.; KātyŚr. &c., MBh. xiv, 722
    ☞ p. 133, col. 2.
    ā́jya—bhāga mf(ā)n. partaking of the clarified butter, TS. ii.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 611.
    1. ā́jyabhāga (1. ā° + bhāga) m. Theil (Portion) des Opferschmalzes; gewöhnlich du. von den zwei Theilen für Agni und Soma: ājyabhāgāvagnīṣomābhyāṃ yajanti ŚAT. BR. 1, 6, 3, 19. āgneyamājyabhāgaṃ yajanti 1, 14. 11, 1, 5, 9. 13, 4, 1, 13. ājyabhāgābhyāṃ caratyāgneyena saumyena KĀTY. ŚR. 3, 3, 10. 4, 11, 12. 5, 5, 14. 8, 33. ĀŚV. GṚHY. 1, 10. KAUŚ. 67. prāṇāpānāvājyabhāgau tayormadhye hutāśanaḥ MBH. 14, 722.
    ☞ vol. 1, p. 611.
    2. ā́jyabhāga (wie eben) adj. f. ā das Opferschmalz als Antheil habend: sarâsvàtyājyâbhāgā bhavati TS. 2, 2, 9, 1.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 165, col. 1.
    1. ā́jyabhāga m. Theil (Portion) des Opferschmalzes. Gewöhnlich Du von den zwei Theilen für Agni und Soma LĀṬY. 5,2,4.
    ☞ vol. 1, p. 165, col. 1.
    2. ā́jyabhāga Adj. (f. ā) das Opferschmalz als Antheil habend.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 644, col. 2.
    ājyabhāga pu0 ājyasya bhāgaḥ . 1 ghṛtaikadeśe “sarasvatyājya-
    bhāgā bhavati” śata0 brā0 . ghṛtasya 2 vaidikāhutibhede ca sa ca
    ṛgvedināmagneruttarabhāge sruveṇāgnaye dīyamāna āhuti-
    viśeṣaḥ taddakṣiṇabhāge somāya dīyamāna āhutibhedaśca .
    “tūṣṇīmāghāryyāghārāvājyabhāgau juhuyādagnaye svāhā so-
    māya svāheti” āśva0 gṛ0 . yajurvedināntu agnaye svāhā
    idamagnaye iti uttarapūrvvārddhe somāya svāhā idaṃ
    somāyeti dakṣiṇapūrvvārddhe iti bhedaḥ . “tā uhaitā
    devatāūcuḥ yāimā agnīṣomāvanvājagnuragnīṣomau yuvaṃ vai
    naubhūdhiyabhājausthoyayorvāmidaṃ yuvayorasmānanvābhajatamiti .
    tauhocatuḥ kimāvayostataḥ syāditi yasyai kasyai ca
    devatāyai havirnirv pāstradvāṃ purastādājyasya yajāniti
    tasmādyasyai kasyai ca devatāyai havirnirvapanti tatpurastādā-
    jyabhāgāvagnīṣomābhyāṃ yajanti” śata0 brā0 . iti tayoḥ
    sarvvadevānāṃ yajñasyādau ājyabhāgadānaṃ vihitam . “ājya-
    bhāgābhyāṃ caratyāgneyena saumyena” kātyā0 3, 3, 1, .

    Renou Vocabulaire du rituel védique

    ☞ p. 26.