ājaṃ
Śabdakalpadruma
☞
vol. 1,
p. 168.
ājaṃ , klī, (aja + aṇ . ajasambandhī chāgasya ghṛta-
māṃsādiḥ) ghṛtaṃ . iti jaṭādharaḥ .. (yathā vaidyake .
“gavyamājaṃ tathā cauṣṭramāvikaṃ māhiṣañca yat .
ato dhātuvivṛddhyarthamājaṃ māṃsaṃ praśasyate” ..)
(tathāca rāmāyaṇe . 2 . 91 . 67 .
“ājaiścāpi ca vārāhairniṣṭhānavarasañcayaiḥ” .
ghṛtārthe — gavyādighṛtabhedena yaduktaṃ tatsarvvaṃ ghṛta-
śabde jñātavyaṃ kintvājaśabdavyutpattyā dugdhādikaṃ
yadupalabhyate tadanyatra pradarśyate ..
“ājaṃ dadhi bhaveccoṣṇaṃ kṣayavātavināśanaṃ .
durnāmaśvāsakāseṣu hitamagnipradīpanaṃ ..
vipāke madhuraṃ vṛṣyaṃ raktapittaprasādanaṃ .
śastaṃ kārśyāpahaṃ proktaṃ vātapittanivarhaṇaṃ” ..
iti hārītasuśrutau ..
“nātiśītaṃ gurusrigdhaṃ māṃsamājamadoṣalaṃ .
śarīradhātusāmānyādanabhiṣyandi vṛṃhaṇaṃ” ..
iti carako vābhaṭaśca ..
“gavyatulyaguṇantvājaṃ viśeṣācchoṣiṇāṃ hitaṃ .
dīpanaṃ laghu saṃgrāhi śvāsakāsāsrapittanut .
ajānāmalpakāyatvāt kaṭutiktaniṣevanāt ..
nātyambupānādvyāyāmāt sarvvavyādhiharaṃ payaḥ” .
“dadhyājaṃ kaphapittaghnaṃ laghuvātakṣayāpahaṃ .
durnāmaśvāsakāseṣu hitamagneḥ pradīpanaṃ ..
vipāke madhuraṃ vṛṣyaṃ raktapittaprasādanaṃ” ..
“ājaṃ ghṛtaṃ dīpanīyaṃ cakṣuṣyaṃ balavarddhanaṃ .
kāse śvāse kṣaye cāpi pathyaṃ pāke ca tallaghu” ..
iti ca suśrutaḥ ..)