• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • ājaṃ


    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 168.
    ājaṃ , klī, (aja + aṇ . ajasambandhī chāgasya ghṛta-
    māṃsādiḥ) ghṛtaṃ . iti jaṭādharaḥ .. (yathā vaidyake .
    “gavyamājaṃ tathā cauṣṭramāvikaṃ māhiṣañca yat .
    ato dhātuvivṛddhyarthamājaṃ māṃsaṃ praśasyate” ..)
    (tathāca rāmāyaṇe . 2 . 91 . 67 .
    “ājaiścāpi ca vārāhairniṣṭhānavarasañcayaiḥ” .
    ghṛtārthe — gavyādighṛtabhedena yaduktaṃ tatsarvvaṃ ghṛta-
    śabde jñātavyaṃ kintvājaśabdavyutpattyā dugdhādikaṃ
    yadupalabhyate tadanyatra pradarśyate ..
    “ājaṃ dadhi bhaveccoṣṇaṃ kṣayavātavināśanaṃ .
    durnāmaśvāsakāseṣu hitamagnipradīpanaṃ ..
    vipāke madhuraṃ vṛṣyaṃ raktapittaprasādanaṃ .
    śastaṃ kārśyāpahaṃ proktaṃ vātapittanivarhaṇaṃ” ..
    iti hārītasuśrutau ..
    “nātiśītaṃ gurusrigdhaṃ māṃsamājamadoṣalaṃ .
    śarīradhātusāmānyādanabhiṣyandi vṛṃhaṇaṃ” ..
    iti carako vābhaṭaśca ..
    “gavyatulyaguṇantvājaṃ viśeṣācchoṣiṇāṃ hitaṃ .
    dīpanaṃ laghu saṃgrāhi śvāsakāsāsrapittanut .
    ajānāmalpakāyatvāt kaṭutiktaniṣevanāt ..
    nātyambupānādvyāyāmāt sarvvavyādhiharaṃ payaḥ” .
    “dadhyājaṃ kaphapittaghnaṃ laghuvātakṣayāpahaṃ .
    durnāmaśvāsakāseṣu hitamagneḥ pradīpanaṃ ..
    vipāke madhuraṃ vṛṣyaṃ raktapittaprasādanaṃ” ..
    “ājaṃ ghṛtaṃ dīpanīyaṃ cakṣuṣyaṃ balavarddhanaṃ .
    kāse śvāse kṣaye cāpi pathyaṃ pāke ca tallaghu” ..
    iti ca suśrutaḥ ..)