ājñācakra
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 107.
ājñācakra n. (
-kraṃ) A mystical circle or diagram, one of six described by the
Tantras. E. ājñā and cakra a circle.
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 85, col. 1.
ājñā-cakra (kraḥ) 1. m. Mystical circle.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 133, col. 2.
ā-jñā—cakra n. a mystical circle or diagram (one of the six described by the
Tantras.)
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 88, col. 2.
ājñācakra n. (-kraṃ) A mystical circle or diagram, one of six described by
the Tantras.
E. ājñā and cakra a circle.
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 610.
ājñācakra (
ā° + ca°) n.
ein bes. mystischer Kreis (der letzte unter den sechsen)
ŚRĪTATTVACINTĀMAṆI im
ŚKDR.
☞
vol. 5,
p. 1094.
ājñācakra ,
ājñācakraṃ ca bhrūmadhye sthitaṃ māṇikyasaṃnibham . dvidalaṃ haṃ kṣaṃ iti ca mātṛkārṇopaśobhitam .. Verz. d. Oxf. H. 149,b,38. fg.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 164, col. 3.
ājñācakra n. = ājñākhya.
Vācaspatyam
☞
p. 642, col. 2.
ājñācakra na0 ājñāsaṃjñakaṃ cakram . tantraprasiddhedehāva-
sthitasuṣumṇānāḍīmadhyagate bhrūmadhyasthe dvidale padmā-
kāre cakrabhede . viśuddhacakramuktvā “ājñācakraṃ tadūrḍvantu
ātmano'dhiṣṭhitaṃ param . ājñāsaṃkramaṇaṃ tatragurorājñeti
kīrtitā” . tatra nihitacittasya puruṣasya sarvapadārthasākṣāt
kāreṇa “evaṃ bhūtam, evaṃ varttate, evaṃ bhaviṣyatīti” jñānena
gurorīśvarasya tadūrddhaṃ sahasradalakamale sthitasyājñāyāḥ
“itaḥ paraṃ tvayā itthaṃ karttavyamiti” niyogasya saṃkramaṇaṃ
bhavati tena tadājñākhyaṃ cakramityarthaḥ . yathā ca ṣaṭ-
cakrāṇāṃ dehe sthitistathoktaṃ śāradāyām . “ṣaṇṇavatyaṅgulā-
yāmaṃ śarīramubhayātmakam . gudadhvajāntare kandamutsedhād-
dvyaṅgulaṃ viduḥ . tasya dviguṇavistāraṃ vindu-
rūpeṇa śobhitam . nāḍyastatra samudbhūtā mukhyāstrisraḥ prakī-
rttitāḥ . iḍā vāme sthitā nāḍī piṅgalā dakṣiṇe matā .
tayormmadhyagatā nāḍī suṣumṇā vaṃśamāṃśritā . pādāṅguṣṭhā-
dapakrāntā śikhābhyāṃ śirasā punaḥ . brahmasthānaṃ samā-
pannā somasūryyāgnirūpiṇī . tasyāmadhyagatā nāḍī ci-
trākhyā yogivallabhā . vrahmarandhraṃ vidustasyāṃ padmasūtra-
nibhaṃ param . ādhārāṃśca vidustatra matabhedānanekadhā .
divyamārgamimaṃ prāhuramṛtānandakārakam . iḍayā sañca-
leccandraḥ piṅgalāyāṃ divākaraḥ . jñātau yoganidānajñaiḥ
suṣumṇāyāñca tābubhau . ādhārakandamadhyasthaṃ trikoṇamati
mundaram . jyotiṣāṃ nilayaṃ divyaṃ prāhurāgamavedinaḥ .
tatra vidyullatākārā kuṇḍalī paradevatā . parisphurati
sarvvātmā suptāhisadṛśākṛtiḥ . bibhartti kuṇḍalī śaktirā-
tmānaṃ haṃsamāśritā . haṃsaḥ prāṇāśrayonityaṃ prāṇā nāḍī
pathāśrayāḥ . ādhārādutthitovāyuryathāvat sarvvadehi-
nām . dehaṃ prāpya khanāḍībhiḥ prayāṇaṃ kuṃrute bahiḥ .
dvādaśāṅgulamānena tasmāt prāṇa itīritaḥ” . tattva-
cintāmaṇau ṣaṣṭhaprakāśe . “ājñānāmāmbujaṃ taddhimakarasa-
dṛśaṃ dhyānadhāma prakāśam hakṣābhyāṃ vai kalābhyāṃ pravila-
sitavapuryugmapatraṃ suśubhram . tanmadhye hākinī sā śaśi-
samadhavalā vaktraṣaṭkaṃ dadhānā vidyāmudrāṃ kapālaṃ
ḍamarujapavaṭīṃ bibhratī śuddhacittā . etatpadmāntarāle niva-
sati ca manaḥ sūkṣmarūpaṃ prasiddham” etadabhiprāyeṇaiva “mano-
'pi bhrūmadhye nivasatyānandalaharyyāmuktam . manasastatra
sthityā ca tadupahitajīvasyāpi tatraiva sthitiḥ . evañca śrutau
hārddavidyāyāṃ “hṛdyayaṃ tasmādvṛdayam” ityuktistu hṛdaye dhyā-
nārthāityavirodhaḥ . mahānirvāṇatantre śarīra eva caturddaśa
bhuvanāmi sūkṣmarūpeṇa sthitāni tāni ca tatraiva dhyeyā-
nītyuktaṃ tatra kutra kiṃ dhyeyamityākāṅkhāyāṃ mūlādhārādikaṃ
bhūrādilokatayā dhyeyamityuktam tatra viśuddhacakrasya
janolokatayā dhyeyatāmuktvāha .
“etatpadmasyorddhadeśe jñānapadmaṃ sudurlamam . daladvayasamā-
yuktaṃ pūrṇacandrasya maṇḍalam . padmamadhye vījakoṣe smare-
ccintāmaṇeḥ purīm . tanmadhye navakoṇañca yantraṃ parama-
durlabham . śambhuvījaṃ hi tanmadhye sākāraṃ haṃsarūpakam .
haṃsaḥ parabrahmarūpaḥ sākāraḥ śivarūpakaḥ . tāracañcurva-
rārohe nirgamāgamapakṣavān . śivaśaktipadadvandvaṃ vindu-
trayavilocanaḥ . vihāraścāsya haṃsasya hemapaṅkajapūjite .
evaṃ haṃsomaṇidvīpe tasya kroḍe paraḥ śivaḥ . vāme tasya
sidvakālī sadānandasvarūpiṇī . tasyāḥ prasādamāsādya
sarvakarttā maheśvaraḥ . tapoloka idaṃ bhadre! sarvvalokasya
durlabham . yatra brahmādayo devā dhyānayogaṃ sadābhyaset .
manasāpi na labhyeta yogena tapasā na ca . tapolokaṃ
golokasya caturlakṣaguṇaṃ śive! . brahmalokeṣu ye devā
vaikaṇṭhe ye surādayaḥ . śambhuloke vasedyohi tejobhakti-
parāyaṇaḥ . tapasāpi na labhyeta tapolokagatiṃ śive .
tapīlokasamonāsti lokamadhye sulocane! . sālokyaṃ hi
maholoke sārūpyaṃ janalokake . sāyujyaṃ ca tapoloke
nirvvāṇaṃ hi tadūrddhake . tato brahmādayo devāstapolokā-
rthinaḥ sadā . iti te kathitaṃ kānte! cakraṣaṭkasya lakṣa-
ṇam . yajjñānādamaraścaiva jīvanmuktaśca sādhakaḥ .
yajjñātvā jananīṃgarbhaṃ na viśettu, kadācana” .
Tāntrikābhidhānakośa
☞
vol. 1,
p. 180.