• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • āhnika


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 128.
    āhnika mfn. (-kaḥ-kī-kaṃ) Daily, diurnal, of or belonging to a day. n. (-kaṃ)

    1 Constant occupation, daily work.

    2 The division or section of a book.

    3 Food.

    E. ahan a day, and ṭhak aff.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 104, col. 1.
    āhnika (kaṃ) 1. n. Constant occupa-
    tion. a. Belonging to a day.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 94, col. 2.
    āhnika āhnika, i. e. ahan + ika, I.

    adj. Daily, MBh. 3, 10772. II. n. A

    religious ceremony which must be per-

    formed every day, Rām. 1, 25, 2. —

    Comp. Gava-, n. the daily food of a

    cow, MBh. 13, 6175.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 137, col. 2.
    Āhnika, as, ī, am, daily, diurnal, performed on a

    day, performed every day; (am), n. a religious cere-

    mony to be performed every day at a fixed hour; a

    day's work, what may be read on one day, the division

    or section of a book; constant occupation, daily work;

    daily food, &c. —Āhnikācāra (°ka-āc°), as, m. daily

    observance, the prayers and practices necessary for

    bodily and mental purification.

    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 272, col. 3.
    āhnika a. (kī f.) [ahni bhavaḥ, ahnā nirvṛttaḥ sādhyaḥ ṭhañ]

    1 Daily, diurnal, performed every day or on a day; āhnikaḥ svādhyāyaḥ daily course of study; °ācāraḥ daily observances.

    2 Employed or occurring every day (as a teacher, servant, or fever).

    — kaṃ

    1 Any religious rite or duty which is to be performed every day at a fixed hour; atrāhnikaṃ suraśreṣṭho japate Mb.

    2 Anything to be performed daily, such as taking meals, bathing &c.; kṛtāhnikaḥ saṃvṛttaḥ V. 4; samudre kṛtāhnikaḥ Mv. 5.

    3 Daily food.

    4 Daily work or occupation, what may be read on one day. (pb)

    5 A division of a work (such as that of the Mahābhāṣya).

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 72.
    āhnika a. daily, diurnal.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 44, col. 3.
    āhnika āhnika, a. occurring by day, daily;
    n. daily rite; daily task; section, chapter.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 163, col. 1.
    āhnika mfn. performed or occurring in the day-time, diurnal, MBh.
    ☞ p. 163, col. 1.
    performed or done or occurring every day, daily, R. &c.
    ☞ p. 163, col. 1.
    āhnika n. a religious ceremony to be performed every day at a fixed hour, MBh.; R.
    ☞ p. 163, col. 1.
    a day's work
    ☞ p. 163, col. 1.
    what may be read on one day
    ☞ p. 163, col. 1.
    division or chapter of a book
    ☞ p. 163, col. 1.
    constant occupation, daily work
    ☞ p. 163, col. 1.
    daily food &c., L.
    ☞ p. 163, col. 1.
    N. of several works.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 105, col. 2.
    āhnika

    mfn. (-kaḥ-kī-kaṃ) Daily, diurnal, of or belonging to a day.

    n.
    (-kaṃ)

    1. Constant occupation, daily work.

    2. The division or section
    of a book.

    3. Food.

    E. ahan a day, and ṭhak aff.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 378.
    āhnika a. (-kī f.) [ahni bhavaḥ, ahnā nirvṛttaḥ sādhyaḥ ṭhañ] 1 Daily, diurnal, performed every day or on a day; saṃgrāmādvayapayātavyametatkarma mamāhnikam Mb.6.109.27. āhnikaḥ svādhyāyaḥ daily course of study; ˚ācāraḥ daily observances. -2 Employed or occurring every day (as a teacher, servant, or fever). -kam 1 Any religious rite or duty which is to be performed every day at a fixed hour; atrāhnikaṃ suraśreṣṭho japate Mb. -2 Anything to be performed daily, such as taking meals, bathing &c.; prabhāte kālyamutthāya kṛtvāhnikamariṃdamaḥ Rām.7.82.5. kṛtāhnikaḥ saṃvṛttaḥ V.4; samudre kṛtāhnikaḥ Mv.5. -3 Daily food. -4 Daily work or occupation, what may be read on one day. -5 A division of a work (such as that of the Mahābhāṣya). -candrikā, -dīpikā, -pradīpa, -mañjarī &c. N. of works.

    Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 86, col. 2.
    āhnika āhnika a. (ahan) du jour; de chaque jour.

    — S. n. occupation quotidienne; lecture pour chaque jour; division d'un livre en leçons quotidiennes; aliment du jour, pain quotidien.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 130, col. 1.
    āhnika- a. qui a lieu le jour ; quotidien ; nt. rite quotidien ; travail journalier.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 751.
    ā́hnika (wie eben) VOP. 7, 18.

    1) adj. was an einem Tage vollbracht wird P. 5, 1, 79, Sch. TRIK. 3, 3, 4. H. 255. an. 3, 9. MED. k. 48. was täglich vollbracht wird: kṛtvā svādhyāyamāhnikam MBH. 3, 10772. kṛtāhnikakriya R. 1, 25, 4. āhnikācārāḥ die täglich zu bestimmten Stunden zu beobachtenden religiösen Handlungen: āhnikācāratattva Titel eines darüber handelnden Werkes von RAGHUNANDANA ŚKDR.

    — 2) n.

    a) eine täglich zu einer bestimmten Zeit zu vollbringende religiöse Handlung TRIK. H. an. MED. atrāhnikaṃ suraśreṣṭho japate MBH. 3, 10905. āhnikaṃ kar 15524. R. 1, 25, 2. 3, 74, 2. āhnikatattva = āhnikācāratattva (s. u. 1) GILD. Bibl. 465. 469. Verz. d. B. H. No. 1030. āhnikadīpaka ebend. No. 1029.

    — b) ein Tagewerk, was an einem Tage gelesen werden kann, Abschnitt, Kapitel TRIK. 3, 2, 25. H. 255. H. an. MED. in āhnika zerfällt unter andern PATAÑJALI'S MAHĀBHĀṢYA Z. f. d. K. d. M. 7, 163. Verz. d. B. H. No. 720.

    — c) Speise H. an. HĀR. 264. MED.

    ☞ vol. 5, p. 1134.
    āhnika

    1) was am Tage geschieht, - erfolgt: atra vāyustathā vahnirāpaḥ khaṃ cāpi gālava . āhnikaṃ caiva naiśaṃ ca duḥkhaṃ (so die ed. Bomb.) sparśaṃ vimuñcati .. MBH. 5, 3814. was täglich vollbracht wird: °kṛtya Verz. d. Oxf. H. 291,a, No. 702. āhāra die tägliche Nahrung R. 7, 62, 4.

    — 2)

    a) Verz. d. Oxf. H. 22,b,24. 275,a,3 v. u. 276,b,39. 277,a,15 v. u. 285,b. No. 669. 286,a, No. 670. Tagesgeschäft KATHĀS. 53, 64; vgl. 42.

    — b) Verz. d. Oxf. H. 228,b, No. 560.

    — d) Titel zweier Werke über die täglich zu beobachtenden religiösen Verrichtungen HALL 21. 205.

    — Vgl. gavāhnika .

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 197, col. 2.
    āhnika

    — 1) Adj.

    — a) was am Tage geschieht , — erfolgt.

    — b) was täglich geschieht , — erfolgt , täglich.

    — 2) n.

    — a) eine täglich zu bestimmeter Zeit zu vollbringende religiöse Handlung.

    — b) was an einem Tage vollbracht werden kann , Abschnitt , Kapitel.

    — c) *Speise.

    — d) Titel verschiedener Werke.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    ☞ p. 47, col. 2.
    āhnika täglich (diurnus u. quotidianus).

    Vācaspatyam

    ☞ p. 905, col. 2.
    āhnika tri0 ahni bhavaḥ ahnā nirvṛttaṃ sādhyaṃ ṭhañstriyāṃ
    ṅīp . 1 dinabhave 2 dinasādhye ca . “bharadvājastu kaunteya
    kṛtvā svādhyāyamāhnikam” bhā0 ta0 137 a0 . “atrāhnikaṃ
    suraśreṣṭhojapate samarudgaṇaḥ” bhā0 va0 142 a0 . dinakartta-
    vyāni āhnikatattve āhnikakṛtyapradīpādau uktāni .
    divasakarttavyānyācāraśabde 631 pṛṣṭhe uktaprāyāṇi dina-
    vibhāgeṣu karttavyabhedodakṣeṇa saṃkṣepāt darśito yathā .
    “prātarutthāya karttavyaṃ yaddvijena dine dine . tatsarvaṃ saṃ
    pravakṣyāmi dvijānāmupakārakam . udayāstamayaṃ yāvanna
    vipraḥ kṣaṇikobhavet . nityanaimittikairmuktaḥ kāmaiścānyaira-
    garhitaiḥ . yaḥ svakarma parityajya yadanyat kurute dvijaḥ .
    ajñānādyadi vā mohāt sa tena patitobhavet . divasa-
    khyādyabhāge tu kṛtyaṃ tasyopadiśyate . dvitīye ca tṛtīye ca
    caturthe pañcame tathā . ṣaṣṭhe ca saptame caiva aṣṭame ca pṛthak
    pṛthak . vibhāgeṣveṣu yatkarmma tatpravakṣyāmyaśeṣataḥ .
    uṣaḥkāle tu saṃprāpte śaucaṃ kṛtvā yathārthavat . tataḥ'snānaṃ
    prakurvvīta dantadhāvanapūrvvakam . atyantamalinaḥ kāyona-
    vacchidrasamanvitaḥ . sravatyeṣa divā rātrau prātaḥsnānaṃ viśo-
    dhanam klidyanti hi prasuptasya indriyāṇi sravanti ca .
    aṅgāni samatāṃ yānti uttamānyadhamaiḥ saha . nānāsveda-
    samākīrṇaḥ śayanādutthitaḥ pumān . asnātvā nācaret
    karma japahomādi kiñcana . prātarutthāya yovipraḥ prātaḥ-
    snāyī bhavet sadā . samastajanmajaṃ pāpaṃ tribhirvarṣairvyapo-
    hati . uṣasyuṣasi yatsnānaṃ sandhyāyāmudite ravau . prā-
    jāpatyena tattulyaṃ mahāpātakanāśanam . prātaḥsnānaṃ pra-
    śaṃsanti dṛṣṭādṛṣṭakaraṃ hi tat . sarvamarhati pūtātmā prātaḥ-
    snāyī japādikam . snānādanantaraṃ tāvadupasparśanamu-
    cyate . anena tu vidhānena ācāntaḥ śucitāmiyāt .
    prakṣālya pādau hastau ca triḥ pivedambu vīkṣitam . saṃ
    vṛtyāṅguṣṭhamūlena dviḥpramṛjyāttatomukham . saṃhatya tisṛbhiḥ
    pūrvvamāsyamevamupaspṛśet . tataḥ pādau samabhyukṣya aṅgāni
    samupaspṛśet . aṅguṣṭhena pradeśinyā ghrāṇaṃ paścādanantaram .
    aṅguṣṭhanāmikābhyāñca cakṣuḥśrotre punaḥpunaḥ . kaniṣṭhā-
    ṅguṣṭhena nābhiṃ hṛdayañca talena vai . sarvābhistu śiraḥ paścā-
    dbāhū cāgreṇa saspṛśet . sandhyāyāñca prabhāte ca madhyāhne
    ca tataḥ punaḥ . sandhyāṃ nopāsīta yastu brāhmaṇohi viśe-
    ṣataḥ . sa jīvanneva śūdraḥ syānmṛtaḥ śvā caiva jāyate .
    sandhyāhīno'śucirnityamanarhaḥ sarvakarmmasu . yadanyat kurute
    karma na tasya phalamaśnute . sandhyākarmāvasāne tu svayaṃho-
    movidhīyate . svayaṃ home phalaṃ yattu tadanyena na jāyate .
    ṛtvik putrogururbhrātā bhāgineyo'tha viṭpatiḥ . ebhi-
    reva hutaṃ yattu taddhutaṃ svayameva hi . devakāryyaṃ tataḥ kṛtvā
    gurumaṅgalavīkṣaṇam . devakāryyāṇi pūrvāhṇe manuṣyāṇāñca
    madhyame . pitṝṇāmaparāhṇe ca kāryyāṇyetāni yatnataḥ .
    paurvāhiṇakantu yat karma yadi tat sāyamācaret . na tasya
    phalamāpnoti bandhyastrīmaithunaṃ yathā . divasasyādyabhāge tu
    sarvametadvidhīyate . dvitīye ca tathā māge vedābhyāsovi-
    dhīyate . vedābhyāsohi viprāṇāṃ paramaṃ tapaucyate . brahma-
    yajñaḥ sa vijñeyaḥ ṣaḍaṅgasahitastu saḥ . vedasvīkaraṇaṃ pūrbaṃ
    vicāro'bhyasanaṃ japaḥ . tatodānañca śiṣyebhyovedābhyā-
    sohi pañcadhā . samitpuṣpakuśādīnāṃ sa kālaḥ samudā-
    hṛtaḥ . tṛtīye caiva bhāge tu poṣyavargārthasādhanam . pitā
    mātā gururbhāryyā prajā dīnāḥ samāśritāḥ . abhyāgato'-
    tithiścānyaḥ poṣyavargaudāhṛtaḥ . jñātirbarndhujanaḥ kṣīṇasta-
    thā'nāthaḥ samāśritaḥ . anye'pyadhanayuktāśca poṣyavargaudā-
    hṛtaḥ . bharaṇaṃ poṣyavargasya praśastaṃ khargasādhanam . narakaṃ
    pīḍane cāsya tasmādyatnena taṃ bharet . sārvabhautikamannādyaṃ
    karttavyantu viśeṣataḥ . jñānavidbhyaḥ pradātavyamanyathā narakaṃ
    vrajet . sa jīvati yaevaikobahubhiścopajīvyate . jīvanto-
    mṛtakāścānye ya ātmambharayo narāḥ . vahvarthe jīvyate kai-
    ścit kuṭumbārthe tathā paraiḥ . ātmārthe'nyona śaknoti svo-
    dareṇāpi duḥkhitaḥ . dīnānāthaviśiṣṭebhyodātavyaṃ bhūtimi-
    cchatā . adattadānā jāyante parabhāgyopajīvinaḥ . yadda-
    dāti viśiṣṭebhyoyajjuhoti dine dine . tattu vittamaha
    manye śeṣaṃ kasyāpi rakṣati . caturthe ca tathā bhāge snānārthaṃ
    mṛdamāharet . tilapuṣpakuśādīni snānañcākṛtrime jale .
    nityaṃ naimittikaṃ kāmya trividhaṃ snānamucyate . teṣāṃ madhye
    tu yannityaṃ tatpunarbhidyate tridhā . malāpaharaṇaṃ paścā-
    nmantravattu jale smṛtam . sandhyāsnānamubhābhyāñca snānabhedāḥ
    prakīrttitāḥ . mārjanaṃ jalamadhye tu prāṇāyāmoyatastataḥ .
    upasthānaṃ tataḥ paścāt sāvitryājapaucyate . savitā debatā
    yasyā mukhamagnistridhā sthitaḥ . viśvāmitraṛṣiśchandogā-
    yatrī sā viśiṣyate . pañcame ca tathā bhāge saṃvibhāgoya-
    thārhataḥ . pitṛdevamanuṣyāṇāṃkīṭānāñcopadiśyate . devaiścaiva
    manuṣyaiśca tiryagbhiścopajīvyate . gṛhasthaḥ pratyahaṃ yasmā-
    ttasmājjyeṣṭhāśramī gṛhī . trayāṇāmāśramāṇāntu gṛhastho
    yonirucyate . tenaiva sīdamānena sīdantīhetare trayaḥ .
    mūlaprāṇobhavet skandhaḥ skandhācchākhāḥ sapallavāḥ . mūlenaiva
    vinaṣṭena sarvametadvinaśyati . tasmāt sarvvaprayatnena rakṣita-
    vyogṛhāśramī . rājñā, cānyaistribhiḥ pūjyomānanīyaśca
    sarvvadā . gṛhastho'pi kriyāyukto na gṛheṇa gṛhāśramī .
    na caiva putradāreṇa svakarmaparivarjitaḥ . asnātvā cāpyahutvā
    cājaptvā'dattvā ca mānavaḥ . devādīnāmṛṇī bhūtvā narakaṃ
    pratipadyate . ekaeva hi bhuṅkte'nnamaparo'nnena bhujyate .
    na bhujyate saevaikoyobhuṅkte'nnaṃ sasākṣiṇā . vibhāgaśīlo
    yonityaṃ kṣamāyuktodayāparaḥ . devatātithibhaktaśca gṛhasthaḥ
    sa tu dhārmmikaḥ . dayā lajjā kṣamā śraddhā prajñā yogaḥ
    kṛtajñatā . ete yasya guṇāḥ santi sa gṛhī mukhyaucyate .
    sa vibhāgaṃ tataḥ kṛtvā gṛhasthaḥ śeṣabhugbhavet . bhuktvā tu
    sukhamāsthāya tadannaṃ pariṇāmayet . itihāsapurāṇādyaiḥ
    ṣaṣṭhañca saptamaṃ nayet . aṣṭame lokayātrā tu bahiḥsandhyā
    tataḥ punaḥ . homobhojanakañcaiva yaccānyadgṛhakṛtyakam .
    kṛtvā caivaṃ tataḥ paścāt svādhyāyaṃ kiñcidāharet . pradoṣa
    paścimau yāmau vedābhyāsena tau nayet . yāmadvayaṃ śayānohi
    brahmabhūyāya kalpate . naimittikāni kāmyāni nipatanti
    yathā yathā . tathā tathaiva kāryyāṇi na kālastu vidhīyate .
    asminneva prayuñjānohyasminneva tu līyate . tasmāt sarbdha-
    prayatnena karttavyaṃ sukhamicchatā . sarvatra madhyamau yāmau hu-
    taśeṣaṃ haviścayat . bhuñjānaśca śayānaśca brāhmaṇonāvasīdati”
    ahnā pāṭhyam ṭhañ . 3 sūtrātmakaśāstrabhāṣyasya pādāṃśa-
    vyākhyābhede na0 . yathā kaṇādagautamapāṇinisūtrabhāṣyasya
    pādāṃśavyākhyārūpāṇi ahnā pāṭhyatvāt āhnikāni
    “tamadhīṣṭobhṛto bhūtoveti” pā0 ṭhañ . divase—satkṛtya-
    niyojite 3 adhyāpake 4 bhṛte vetanena krīte dāsādau
    5 bhūte svasattayā vyāpte jvarādau ca .

    Aufrecht’s Catalogus Catalogorum

    ☞ vol. 1, p. 57, col. 2.
    āhnika Bik. 354. Bhk. 22. H. 195. Oppert 5000.

    Av. B. 144.

    Ṛv. by Śiromaṇi. Gu. 3. See Ṛgvedāhnika.

    Sv. Peters. 1, 113. 2, 181. See Chāndogāhnika.

    Gautama. B. 1, 174. BP. 296.

    Hiraṇyak. B. 1, 196.

    ☞ vol. 1, p. 58, col. 1.
    āhnika by Kamalākara. Burnell 135^b. Oppert II, 2648.

    --by Gaṅgādhara. Oudh XII, 26.

    --by Gopāladeśikācārya. Oppert 259. 792. 851. 878.
    1117. 5496. II, 2558. 2904. 3110. 5820. 8820.

    --for the followers of Madhva, by Challāri Nṛsiṃha,
    son of Challāri Nārāyaṇa. BP. 52. 295.

    --by Divākara Bhaṭṭa. Burnell 136^a. Oppert II, 7496.

    --by Balabhadra. Rice 208.

    --by Bhaṭṭoji. Oudh 1876, 12. Bh. 22. Poona 163.
    Proceed. ASB. 1869, 138.

    --by Raghunātha, son of Mādhavabhaṭṭa. Burnell 136^a.
    BP. 52. 296.

    --by Viṭṭhalācārya. Hall p. 205.

    --by Vaidyanātha Dīkṣita. Oppert 2226. 3711. 4182.
    II, 3466. 5167. 9705.

    ☞ vol. 1, p. 775, col. 1.
    āhnika Av. read B. 1, 144.
    ☞ vol. 2, p. 11, col. 2.
    āhnika Peters. 4, 5. Stein 84.

    --by Vrajarāja (Vallabhamata). Rgb. 280.

    ☞ vol. 2, p. 11, col. 2.
    āhnika by Jñānabhāskara (?). Oudh XX, 176. Āhnika-
    saṃkṣepa by the same. Oudh XXI, 106.
    ☞ vol. 2, p. 190, col. 1.
    āhnika by Āpadeva. Cs. 2, 42 (inc.).

    --by Kamalākara, son of Rāmakṛṣṇa. Ulwar 1268.
    Extr. 290.

    ☞ vol. 2, p. 190, col. 1.
    āhnika Baudh. by Viśvapati Bhaṭṭa. Cs. 2, 27.
    ☞ vol. 3, p. 9, col. 2.
    āhnika is an alternate of ācāratilaka. ācāratilaka or āhnika by Gaṅgādhara. Peters. 5, 78.
    ☞ vol. 3, p. 13, col. 2.
    āhnika dh. an. AK 335 (inc.). Peters. 6, 60. Śg. 2, 179.

    --by Ānanda, son of Prabhākara. CS 2, 307 (inc.).

    --by Gopāladeśika. BC 168.

    --from Bhaṭṭoji's Caturviṃśatimataṭīkā. AS p. 27.