āhāryya
See also
āhārya,
āhāryyaḥ.
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 128.
āhāryya mfn. (
-ryyaḥ-ryyā-ryyaṃ)
1 Adventitious, accessory, incidental.
2 To be taken or seized.
3 To be eaten. m. (-ryyaḥ) The ornamentative part of the drama, the dress, decorations, &c.
E. āṅ before hṛñ to convey, ṇyat aff.
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 103, col. 2.
āhāryya (ryyaḥ) 1. m. Ornamentative
part of a drama. a. Adventitious.
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 105, col. 1.
āhāryya mfn. (-ryyaḥ-ryyā-ryyaṃ)
1. Adventitious, accessory, incidental.
2. To
be taken or seized.
3. To be eaten.
m. (-ryyaḥ) The ornamentative
part of the drama, the dress, decorations, &c.
E. āṅ before hṛñ
to convey, ṇyat aff.
Vācaspatyam
☞
p. 903, col. 2.
āhāryya tri0 ā + hṛ—ṇyat . 1 āharaṇīye “atha mūlamanā-
hāryyaṃ prakāśakrayaśodhanam” manuḥ . 2 vyāpye “kāryyañca tasya
daśadhāhāryyaṃ dhāryyaṃ prakāśyañca” sā0 kā0 “āhāryyaṃ
vyāpyaṃ karmmendriyāṇāṃ vacanādānaviharaṇotsargānandā yathā
yathaṃ vyāpyāste ca yathāyathaṃ divyādivyatayā daśetyāhā-
ryyaṃ daśadheti” sāṃ0 kau0 . kṛtrime “āhāryyaśābhā-
rahitairamāyaiḥ” bhaṭṭiḥ . svārthe kan tatraiva “āhāryyakamapi
tasyāḥ sahajamivāśomata” 7, 21, kumā0 malli0 . 4 lau-
kike 5 aupāsanike'gnau ca “āhāryyeṇānāhitā-
gnim” “patnīñca” āśra0 śrau0 . “yenāhitāgninā
sarvvādhānaṃ kṛtaṃ tasya patnoṃ lokikena, yasyaupāsanaścāsti
tasya patnīmaupasanikena daheyuḥ” nārā0 . 6 icchāprayo-
jyāropeṇa viṣayīkāryyobādhaniścayakālike taddharmmābhāvavati
taddharmmavattvena jñeye . bhāve kta . 7 tādṛśajñāne na0 . yathā
nirvahniḥ parvvato vahnimāniti jñānaṃ tacca vahnyabhāvavati
parvate vahniprakārakatvāt icchāprayojyatvācca āhāryyam . tacca
pratyakṣameva tadabhāvavattvena niścite'pi dharmmiṇi tadbodhasya
icchāprayojyatvāt “parokṣajñānam anāhāryyam niśca-
yaśceti siddhāntaḥ” cintā0 . “śābdabodho'pyā-
hāryyobhavatyālaṅkārikā yathā ayaṃ mukhamityādau candra-
bhinne mukhe candrābhedajñānam taccāhāryyameva 804 pṛ0 āro-
paśabde'dhikamuktam . “bhavedabhinayo'vasthānukāraḥ sa
caturvidhaḥ . āṅgikovācikaścaivamāhāyyaḥ sātvikastathā”
sā0 da0 ukte naṭādibhirātmani karttavye rāmādyāropahetuke
8 abhinayabhede ca . ā + hṛ—karmmaṇi ṇyat upasargayogāt
9 bhakṣye “āhāryyaṃ ṣaḍvidhaṃ bhakṣyamityādi” bhāva0 pra0 .