• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • āhāraśuddhi


    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 163, col. 1.
    ā-hāra—śuddhi f. purity in food, ChUp.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 903, col. 1.
    āhāraśuddhi strī āhārasya bhakṣyādeḥ śuddhiḥ . 1 bhakṣyādi-
    dravyasya 1 śuddhau sā ca śuddhiḥ smṛtyuktadiśā'vaseyā . sā ca
    abhakṣyamarjjanena bhakṣyabhojanaepa bhavati . abhakṣyāṇi ca
    abhakṣyaśabde 274 pṛṣṭhe uktāni . āhāradoṣanivāraṇārthā
    śuddhiḥ . 2 duṣṭāhārajanyadoṣanivāraṇārthāyāṃ śuddhau prāyaścitte .
    “āhāraśuddhi vakṣyāmi tanme nigadataḥ śṛṇu . akṣāralavaṇaṃ
    bhaikṣyaṃ pibedbrāhmīṃ survvasam” ityādinā atrisa0
    darśitā . 3 śabdādiviṣayajñānaśuddhau ca “āhāraśuddhau
    sattvaśuddhiḥ sattvaśuddhau dhruvā smṛtiḥ” chā0 u0 . “āhri-
    yate ityāhāraḥ śabdādiviṣayajñānam taddhi bhokturbhogāyā-
    hriyate tasya viṣayopalabdhilakṣaṇasya vijñānasya śuddhi
    rāhāraśuddhiḥ rāgadveṣamohadoṣairasaṃsṛṣṭaviṣayavijñāna-
    mityanarthāntaraṃ tasyāhārasya śuddhau satyāṃ tadvato'ntaḥkaraṇa
    sattvasya śuddhirnairmalyaṃ bhavati” bhāṣyam . āhāraśabdasya
    bhakṣyārthatāmapahāya tathā vyākhyānaṃ tu “rāgadveṣavi-
    muktaistu viṣayānindriyaiścaran” iti gītoktimanusṛ-
    tyaiveti ānandagiriḥ .