• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • āgneya

    See also āgneyaḥ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 105.
    āgneya mfn. (-yaḥ-yī-yaṃ) Belonging or relating to fire or its deity. n. (-yaṃ)

    1 The name of a city, (Devikote, on the Coromandel Coast.)

    2 Blood.

    3 Ghee or boiled butter. m. (-yaḥ) A name of the saint AGASTI. f. (-yī)

    1 The wife of AGNI.

    2 The southeast quarter, of which AGNI is the regent.

    E. agni fire or its deity, ḍhak affix which leaves ṇya.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 83, col. 2.
    āgneya (yaṃ) 1. n. Name of a city and
    of a person; blood; ghee. a. Be-
    longing to fire or its deity.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 71, col. 2.
    āgneya āgneya, i. e. agni + eya. I.

    adj., f. yī, Belonging or relating to fire

    or the deity of fire, Man. 9, 310. II. m.

    pl. The name of a people.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 114, col. 1.
    Āgneya, as, ī, am, fiery, belonging or relating or

    consecrated to fire or its deity Agni; similar to fire or

    Agni; belonging to Agnāyī, wife of Agni; (as), m.

    epithet of Skanda; of Agastya; (ās), m. pl., N. of a

    people; (ī), f., N. of Agnāyī, wife of Agni; the wife of

    Ūru and daughter of Agni (?); the south-east quarter,

    of which Agni is the regent; (am), n. blood; ghee

    or boiled butter; gold; N. of a region. —Āgneya-

    kīṭa, as, m. an insect (kīṭa) which flies into the fire

    (applied to a thief who breaks into a room and

    extinguishes the lamp). —Āgneya-purāṇa, am, n.

    the same as the agni-purāṇa, q. v.

    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 227, col. 2.
    āgneya a. (yī f.) [agneridaṃ agnirdevatā vāsya ḍhak]

    1 Belonging to Agni; fiery.

    2 Offered or consecrated to Agni; Y. 3. 287.

    3 Similar to fire (as an insect).

    4 Increasing the fire in the stomach; stimulating digestion.

    5 Kindling the fire (as ghee &c.). (pb)

    6 Belonging to Agnāyī.

    — yaḥ

    1 An epithet of Skanda or Kārtikeya.

    2 N. of Agastya.

    3 N. of a country.

    4 A worshipper of Agni.

    5 An offering or oblation to Svāhā.

    — yī

    1 N. of the wife of Agni.

    2 The south-east quarter (presided over by Agni).

    3 The first day of a month (pratipattithi which is presided over by Agni).

    — yaṃ

    1 The lunar mansion called Kṛttikā.

    2 Gold.

    3 Blood.

    4 Lac, the red animal dye.

    5 Ghee.

    6 A missile presided over by Agni.

    7 A Mantra used in the worship of Agni.

    8 A descendant of Agni.

    9 Bathing by applying sacred ashes to the body (bhasmamardanapūrvakasnānaṃ).

    10 A kind of worm.

    Comp.

    — kīṭaḥ a kind of insect which flies into the fire.

    — purāṇaṃ = agnipurāṇa q. v.

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 59.
    āgneyá f. ī relating to fire or Agni, fiery.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 37, col. 2.
    āgneya āgneyá, a. (ī) relating to fire or Agni;
    n. the lunar mansion Kṛttikā.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 130, col. 2.
    āgneyá mf(ī)n. (Pāṇ. iv, 2, 8 Comm.) belonging or relating or consecrated to fire or its deity Agni, VS. xxiv, 6; AitBr.
    ☞ p. 130, col. 2.
    [with kīṭa m. an insect which flies into the fire (applied to a thief who breaks into a room and extinguishes the lamp), Mṛcch.]
    ☞ p. 130, col. 2.
    belonging or consecrated to Agnāyī (wife of Agni), Pāṇ. vi, 3, 35 Comm.
    ☞ p. 130, col. 2.
    south-eastern, VarBṛS.
    ☞ p. 130, col. 2.
    āgneyá (as), m. N. of Skanda, MBh. iii, 14630
    ☞ p. 130, col. 2.
    of Agastya (cf. āgnimārutá above), L.
    ☞ p. 130, col. 2.
    āgneyá (ās), m. pl. N. of a people, MBh. iii, 15256 (v.l. āgreya)
    ☞ p. 130, col. 2.
    āgneyá (am), n. blood, L.
    ☞ p. 130, col. 2.
    ghee, or clarified butter, L.
    ☞ p. 130, col. 2.
    gold, L.
    ☞ p. 130, col. 2.
    the Nakṣatra Kṛttikā, VarBṛS.; Sūryas.
    ☞ p. 130, col. 2.
    N. of a Sāman.
    ☞ p. 1319, col. 1.
    āgneya mfn. (also) inflammable, combustible, MBh.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 87, col. 1.
    āgneya

    mfn. (-yaḥ-yā-yaṃ) Belonging or relating to fire or its deity.

    n. (-yaṃ)
    1. The name of a city, (Devikotta, on the Coromandel Coast.)

    2.
    Blood.

    3. Ghee or boiled butter.

    m. (-yaḥ) A mane of the saint
    AGASTI.

    f. (-yī)

    1. The wife of AGNI.

    2. The south-east quarter, of
    which AGNI is the regent.

    E. agni fire or its deity, ḍhak affix which
    leaves eya.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 314.
    āgneya a. (-yī f.) [agneridaṃ agnirdevatā vāsya ḍhak] 1 Belonging to Agni; fiery. Vāj.24.6. -2 Offered or consecrated to Agni; abhiśasto mṛṣā kṛcchraṃ caredāgneyameva vā Y.3.287. -3 Similar to fire (as an insect). -4 Increasing the fire in the stomach; stimulating digestion. -5 Kindling the fire (as ghee &c.) śaṇasarjarasādīni yāni dravyāṇi kānicit | āgneyānyuta santīha Mb.1.144.9. -6 Belonging to Āgnāyī. -yaḥ 1 An epithet of Skanda or Kārtikeya. -2 N. of Agastya. -3 N. of a country. -4 A worshipper of Agni. -5 An offering or oblation to Svāhā. -yī 1 N. of the wife of Agni. -2 The south-east quarter (presided over by Agni). -3 The first day of a month (pratipattithi which is presided over by Agni). -4 A kind of yogadhāraṇa; Bhāg.11.31.6. -yam 1 The lunar mansion called Kṛittikā. Mb.13.104. 127. -2 Gold. -3 Blood. -4 Lac, the red animal dye. -5 Ghee. -6 A missile presided over by Agni. -7 A Mantra used in the worship of Agni. -8 A descendant of Agni. -9 Bathing by applying sacred ashes to the body (bhasmamardanapūrvakasnānam). -10 A kind of worm. -Comp. -kīṭaḥ a kind of insect which flies into the fire. -purāṇam = agnipurāṇa q. v.

    Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 69, col. 1.
    āgneya āgneya a. d'Agni; relatif au feu.

    Surnom d'Agastya.

    — S. f. āgneyi, l'épouse d'Agni.

    La région du sud-est.

    — S. n. beurre clarifié, havis.

    Sang.

    Np. de ville.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 110, col. 1.
    āgneya- -ī- a. facile à prendre feu; semblable au feu sacré; appartenant ou consacré à Agni; m. n. d'une arme; de Skanda; d'un Purāṇa; pl. n. d'un peuple; f. ville d'Agni.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 600.
    āgneyá (von agni)

    1) adj. f. ī .

    a) dem Feuer oder Feuergotte gehörig, geweiht, ähnlich P. 4, 2, 30. 8, Vārtt. VOP. 7, 19. VS. 24, 6. AIT. BR. 1, 1. ŚAT. BR. 1, 6, 3, 23. 24. 11, 5, 4, 12. 13, 7, 1, 3. KĀTY. ŚR. 8, 8, 27. 10, 9, 17. ĀŚV. ŚR. 9, 4. pratāpayuktastejasvī nityaṃ syātpāpakarmasu . duṣṭasāmantahiṃsraśca tadāgneyaṃ vrataṃ smṛtam .. M. 9, 310. mantramāgneyaṃ paṭhan MBH. 2, 1154. puroḍāśa YĀJÑ. 3, 287. astra R. 3, 35, 45. VIŚV. 6, 1. śara PAÑCAT. 84, 18. khaṅga VID. 48. āgneyapurāṇa = agnipurāṇa SĀH. D. 2, 10. VP. 284. āgneyaḥ kīṭaḥ ein das Feuer suchendes, in's Feuer fliegendes Insect (von einem in ein Haus einbrechenden Diebe zum Auslöschen einer Lampe gebraucht) MṚCCH. 49, 18.

    — b) der Agnāyī gehörig, geweiht P. 6, 3, 35, Vārtt. 3, Sch.

    — 2) m.

    a) ein Bein. Skanda's MBH. 3, 14630. Vgl. Ind. St. 1, 269.

    — b) ein Bein. Agastya's H. 123. Vgl. āgnimāruta .

    — c) m. pl. N. pr. eines Volkes MBH. 3, 15256.

    — 3) f. °yī .

    a) Agni's Gemahlin H. 1100.JAṬĀDH. im ŚKDR. Vgl. agnāyī .

    — b) Gemahlin Ūru's (Tochter Agni's?) HARIV. 73.

    — c) die von Agni beschützte Weltgegend, der Süd-Osten H. 169, Sch. JAṬĀDH. im ŚKDR.

    — 4) n.

    a) Blut H. 621.

    — b) geklärte Butter, angeblich nach P. ŚKDR.

    — c) Gold RĀJAN. im ŚKDR.

    — d) N. pr. einer Gegend ŚABDAR. im ŚKDR. Vgl. śoṇitapura .

    ☞ vol. 5, p. 1091.
    āgneya

    1)

    a) mantra Verz. d. Oxf. H. 98,b,7. manavaḥ 105,a,14.

    — c) südöstlich: vāyu VARĀH. BṚH. S. 27, 2. koṇa 54, 97. 59, 13. 87, 20. 31. 43. āgneyāśā 24, 23.

    — 3)

    c) mit und ohne diś VARĀH. BṚH. S. 5, 82. 11, 11. 14, 8. 24, 33. 53, 118. 60, 2. 88, 43. 95, 21. WEBER, RĀMAT. UP. 303. fg. —

    — 4)

    e) das Nakṣatra Kṛttikā VARĀH. BṚH. S. 8, 2. 14, 1. 32. 32, 12.

    — f) N. eines Sāman Ind. St.3,204,b.

    ☞ vol. 7, p. 1707.
    āgneya

    4)

    e) (Nachträge) SŪRYAS. 8, 18.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 162, col. 1.
    āgneyá

    — 1) Adj. (f. ī)

    — a) dem Feuer oder Feuergotte gehörig , — -geweiht , zu ihm in Beziehung stehend 106,3. 220,5. 27.

    — b) *der Agnāyī gehörig , — geweiht.

    — c) südöstlich.

    — 2) m.

    — a) Patron.

    — α) Skanda's.

    — β) *Agastya's.

    — b) Pl. N.pr. eines Volkes. āgreya v.l.

    — 3) f. āgneyī

    — a) eine Tochter Agni's und Gattin Ūru's HARIV. 73. VP. 1,13,6.

    — b) *Agni's Gattin.

    — c) Südost.

    — d) *der erste Tag einer Monatshälfte GAL.

    — 4) n.

    — a) *Blut.

    — b) geklärte Butter.

    — c) *Gold.

    — d) *die Stelle der Hand an der Wurzel des Mittel und Ringfingers GAL.

    — e) das Mondhaus Krttikā.

    — f) Name eines Sāman.

    — g) *N.pr. einer Gegend.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    ☞ p. 39, col. 2.
    āgneyá, f. ī auf das Feuer o. Agni bezüglich, Feuer-; n. N. eines Mondhauses.

    Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch

    ☞ p. 91, col. 1.
    āgneya 1. a) Bez. einer Form des visarpa, Caraka 6, 11.

    — 4. h) Titel eines Werkes, Opp. Cat. 1.

    — Auch: feuergefährlich, leicht entzündbar, MBh. 1, 146, 14.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 620, col. 2.
    āgneya tri0 agneridam agnirdevatā vāsya ḍhak . agnideva-
    tāke 1 havirādau “āgneyaḥ ṣuroḍāśo bhavati” śata0 brā0
    2 agnisambandhini ca 3 kṛttikānakṣatre na0 tasya agni-
    devatākatvāttathātvam “āgneyāppatidaivateti” jyoti0 .
    agninā proktaṃ purāṇaṃ ḍhak . “āgneyaṃ vedasasmitam”
    ityukte agniprokte mahāpurāṇabhede agnipurāṇaśabde
    vivṛtiḥ 4 pratipadi tithau strī tasyāḥ taddevatākatvamuktaṃ
    yathā “agniḥ prajāpatiḥ gaurī gaṇeśo'hirguhoraviḥ .
    śivodurgāyamoviśvohariḥ kāmoharaḥ śaśī . pitaraḥ
    pratipadādīnāṃ tithīnāmaghipāḥ kramāt” . “5 svarṇṇe tasya
    tadvīryyajātakhāt tathātvam . agniretaḥ śabde vivṛtiḥ .
    6 kārttikeye pu0 tasya tadvījajātatvāt tathātvam
    agnikumāraśabde vivṛtiḥ . 7 rudhire na0 jaṭharānala-
    jāyamānatvāt dehasthapittarūpāgnervikāratvāt vā'sya tathā-
    tvam . agnaye hitam ḍhak . jaṭharānalādivṛddhikare
    vaidyakokte 8 dravyabhede tri0 9 bāhyāgnibarddhake
    jatuprabhṛtau ca 10 agniparvvate 11 deśabhede ca pu0 tasya
    deśasyāgnyadhiṣṭhitatvāt tathātvam sa ca deśaḥ . dakṣiṇā-
    pathasannikṛṣṭakiṣkindhyādeśasamīpasthaḥ māheṣmatīpurīyuktaḥ tatra
    hi vahniḥ nīlarājakanyāsaundaryyeṇa mohitaḥtāñcakame'tha
    vāñcoḍhvā tatsāhāyyārthaṃ tatraiva puryyāṃ svayaṃ sthitaḥ yathoktam” bhā0
    sa0 pa0 “tatra māhiṣmatīvāsī bhagavān havyavāhanaḥ . śrūyate
    hi gṛhīto vai purastāt pāradārika . nīlasya rājño
    duhitā babhūvātīva śobhanā . sāgnihotramupātiṣṭhadbodha-
    nāya pituḥ sadā . vyajanairdhūyamāno'pi tāvat prajva-
    late na saḥ . yāvaccārupuṭauṣṭhena vāyunā na vidhūyate .
    tataḥ sa bhagavānagniścakame tāṃ sudarśanām . nīlasya rājñaḥ
    sarvveṣāmupanītaśca so'bhavat . tato brāhmaṇarūpeṇa ramamāṇo
    yadṛcchayā . cakame tāṃ varārohāṃ kanyāmutpalalocanām
    tantu rājā yathāśāstramaśiṣaddhārmmikastadā . prajajvāla
    tataḥ kopādbhagavān havyavāhanaḥ . taṃ dṛṣṭvā vismito rājā
    jagāma śirasāvanim . tataḥ kālena tāṃ kanyāṃ tathaiva hi
    tadā nṛpaḥ . pradadau viprarūpāya vahnaye śirasā nataḥ .
    pratimṛhya ca tāṃ subhrūṃ nīlarājñaḥ sutāṃ tadā . cakre
    prasādaṃ bhagavāṃstasya rājño vibhāvasuḥ . vareṇa cchandayāmāsa
    taṃ nṛpaṃ sviṣṭikṛttamaḥ . abhayañca sa jagrāha svasainye vai
    mahīpatiḥ . tataḥ prabhṛti ye kecidajñānāttāṃ purīṃ nṛpāḥ .
    jigīṣanti balādrājaṃste dahyante sma vahninā . tasyāṃ puryyāṃ
    tadā caiva māhiṣmatyāṃ kurudvaha! . vabhūvuranatigrāhyā yoṣi-
    taśchandataḥ kila . evamagnirvvaraṃ prādāt strīṇāmaprativā-
    raṇe . svairiṇyastatra nāryyo hi yatheṣṭaṃ vicarantyuta .
    barjjayanti ca rājānastatpuraṃ bharatarṣabha . bhayādagnermma-
    hārāja! tataḥ prabhṛti sarvvadā . sahadevastu dharmmātmā
    sainyaṃ dṛṣṭvā bhayārdditam . parītamagninā rājannākampata
    yathā'calaḥ . upaspṛśya śucirbhūtvā so'bravīt pāvakaṃ
    tataḥ . sahadeya uvāca . tvadartho'yaṃ samārambhaḥ kṛṣṇa-
    vartmannamo'stu te . mukhaṃ tvamasi devānāṃ yajñastvamasi
    yāvaka! . pāvanāt pāvakaścāsi vahanāddhavyavāhanaḥ . vedā-
    stvadarthaṃ jātā vai jātavedāstato hyasi . citrabhānuḥ sure-
    śaśca analastvaṃ vibhāvaso! . svargadvāraspṛśaścāsi hutāśo
    jvalanaḥ śikhī . vaiśvānarastvaṃ piṅgeśaḥ plavaṅgo bhūrite-
    jasaḥ . kumārasūstvaṃ bhagavān rudragarbho hiraṇyakṛt .
    agnirddadātu me tejo vāyuḥ prāṇaṃ dadātu me . pṛthivī
    balamādadhyācchivañcāpo diśantu me . apāṃ garbha! mahāsattva!
    jātavedaḥ! sureśvara! . devānāṃ mukhamagne! tvaṃ satyena vipu-
    nīhi mām . ṛṣibhirbrāhmaṇaiścaiva daivatairasurairapi .
    nityaṃ suhutayajñeṣu satyena vipunīhi mām . dhūmaketuḥ
    śikhī ca tvaṃ pāpahānilasambhavaḥ . sarvaprāṇiṣu nityasthaḥ
    satyena vipunīhi mām . evaṃ stuto'si bhagavan prītena
    śucinā mayā . tuṣṭiṃ puṣṭiṃ śrutiñcaiva prītiñcāgne . prayaccha
    me . vaiśampāyana uvāca . ityevaṃ mantramāgneyaṃ paṭhan
    yo jahuyādvibhum . ṛddhimān satataṃ dāntaḥ sarvapāpaiḥ
    pramucyate . sahadeva uvāca . yajñavighnamimaṃ karttuṃ nārhastvaṃ
    havyavāhana! . evamuktvā tu mādreyaḥ kuśairāstīryya medi-
    nīm . vighivat puruṣavyāghraḥ pāvakaṃ pratyupāviśat .
    pramukhe tasya sainyasya bhiyodvignasya bhārata . na cainamatya-
    gādbahnirvelāmiva mahodadhiḥ . tamupaitya śanairvahniruvāca kuru-
    nandanam . sahadevaṃ nṛṇāṃ devaṃ sāntvapūrvamidaṃ vacaḥ . utti-
    ṣṭhottiṣṭha kauravya! jijñāseyaṃ mayā kṛtā . vedmi sarva-
    bhabhiprāyaṃ tava dharmmīsutasya ca . mayā tu rakṣitavyeyaṃ
    purī bharatasattama . yāvadrājño hi nīlasya kule vaṃśadharāḥ
    nṛpaḥ” 12 agnyupāsane mantre 13 agnisambandhidhāraṇābhede
    strī “āgneyyā dhāraṇayā dehaṃ dagdhveti bhūtaśuddhiḥ . “dehaṃ
    dhāraṇayāgneyyā dagdhvā dhāmāviśat svakam” bhāga0 14 dakṣiṇa-
    pūrvvāyāṃ diśi strī . agnerbhaktaḥ ḍhak . 15 agnibhakte āgneyo
    vai brāhmaṇo devatayā” śrutiḥ agnerapatyam agnerāgatam
    agnau bhavaḥ agninādṛṣṭaṃ sāmeti vā ḍhak . 16 agne
    rapatye 17 agnitaāgate 18 tri0 agninā dṛṣṭe sāmani
    na0 “mantraṃ bhaumaṃ tathā tathāgneyaṃ vāyavyaṃ divyameva ca .
    vāruṇaṃ mānasañcaiva sapta snānāni cakṣate” iti vibhajya
    “āgneyaṃ bhasmanā snānamiti” parāśarokte bhasmamarddanapūrvake
    19 snāne na0 . “pratāpayuktastejasvī nityaṃ syāt pāpakarmasu
    duṣṭasāmantahiṃsraśca tadāgneyaṃ vrataṃ smṛtamiti” manūkte 20 nṛpa-
    ticaritabhede na0 agnau agnyuddīpane sādhu ḍhak . 21 a-
    gnyuddīpanasādhane jatughṛtādau tri0 “jighrāṇo'sya vasāgandhaṃ
    sarpirjatuvimiśritam . kṛtaṃ hi vyaktamāgneyamidaṃ veśya
    parantapa!” “adīdaṃ gṛhamāgneyaṃ vihitaṃ manthate bhavān”
    iti ca bhā0 ā0 pa0 144 adhyā0 . 22 agnyuddīpana
    sādhane ghṛte 23 astraviśeṣe ca na0 . tata āgataḥ ḍhak .
    agniprakṛtike 24 kīṭabhede te ca caturviṃśatividhāḥ
    yathāhasuśrutaḥ . “kauṇḍilyakaḥ karabhako varaṭī patra-
    vṛścikaḥ . vināśikā brahmaṇikā vindalobhramarastathā .
    bāhyakī picciṭaḥ kumbho varca kīṭo'risedakaḥ .
    padmakīṭo dundubhiśca makaraḥ śatapādakaḥ . pañcālakaḥ
    pākamatsyaḥ kṛṣṇatuṇḍo'tha garddabhī . klītaḥ kṛmisarārīca
    yaścāpyutkleśakaḥ smṛtaḥ . ete hyagniprakṛtayaścaturviṃśatireva
    ca . tairbhavantīha daṣṭānāṃ rogāḥ pittanimittajāḥ . “a-
    gnāyī devatā'sya ḍhak puṃvadbhāvaḥ . 25 svāhādevatākesthālī-
    pāke .

    Index to the Names in the Mahābhārata

    ☞ p. 18, col. 2.
    *Āgneya1 (“belonging to, of the nature of *Agni or Fire”).

    § 11 (Parvas.): I, 2, 538 (°m astraṃ Nārāyaṇam? Rudra-

    māhātmyam?).—§ 283 (Digvijayap.): II, 31, 1154 (ity

    evaṃ mantram Āgneyam paṭhan yo juhuyād vibhuṃ|ṛddhimān

    satataṃ dāntaḥ sarvapāpaiḥ pramucyate).—§ 592 (Saṃśaptaka-

    vadhap.): VII, 23, 1041 (Raudram Āgneya-Kauveryaṃ

    Yāmyaṃ Giriśam eva ca|pañcānāṃ Draupadeyānāṃ dhanū-

    ratnāni, Bhārata!).

    ☞ p. 18, col. 2.
    *Āgneya2, astram. § 208b (Arjuna): I, 135, 5365

    (°enāsṛjad vahniṃ).—§ 221 (Caitrarathap.): 170, 6492

    (given by Arjuna to Citraratha).—§ 257 (Khāṇḍavadah.):

    225, 8196 (given to Kṛṣṇa by Pāvaka, i.e. Agni).—§ 440

    (Yakṣayuddhap.): III, 164, 11900 (obtained by Arjuna

    from Indra, together with all other celestial weapons).—

    § 552 (Goharaṇap.): IV, 66, 1982, 2058.—§ 573 (Ambop.):

    V, 180, 7174 (employed by Bhīṣma against Rāma).—§ 588

    (Bhīṣmavadhap.): VI, 121β, 5801 (enumeration of weapons

    only known by Dhanañjaya, i.e. Arjuna and Kṛṣṇa).—§ 589

    (Droṇābhiṣekap.): VII, 11, 402 (Khāṇḍave Pārtha-sahitas

    toṣayitvā Hutāśanam|°m astraṃ durdharṣaṃ cakraṃ lebhe

    mahābalaḥ, i.e. Kṛṣṇa).—§ 600 (Ghaṭotkacav.): 157, 6954.

    —§ 603 (Nārāyaṇāstramokṣap.): 194, 8965 (Vāruṇā°);

    201, 9406 (devair api sudurdharṣam astram Āgneyam ādade,

    v. Aśvatthāman).—§ 608 (Karṇap.): VIII, 89, 4540.—

    § 730 (Meghavāhanop.): XIII, 14, 854 (the Pāśupata

    weapon is superior to the Āgneya, etc.).

    ☞ p. 18, col. 2.
    Āgneya3, nakṣatra. § 759 (Ānuśāsanik.): XIII, 103,

    5082 (under it one should not make sacrifices).

    ☞ p. 18, col. 2.
    *Āgneya4, ukṣan.—§ 778 (Saṃvartta-Maruttīya). XIV,

    10, 285 (°m lohitam ukṣāṇam ālabhantām, v. Agni).

    ☞ p. 18, col. 2.
    *Āgneya5, Mātaraḥ. § 615u (Skanda): IX, 46, 2655

    (°yyaḥ, sc. Mātaraḥ, in an enumeration).

    ☞ p. 19, col. 1.
    Āgneya6, patron = Skanda: I, 5431 (Āgneyaḥ Kṛttikāputro

    Raudro Gāṅgeya ity api|śrūyate bhagavān devaḥ sarva-

    guhyamayo Guhaḥ).—III, 14630.

    ☞ p. 19, col. 1.
    Āgneya7, patron: XIII, 120 (Sudarśanaḥ, son of Agni and

    Sudarśanā).

    ☞ p. 19, col. 1.
    Āgneya8, patron: XIII, 4143 (Aṅgirāḥ).
    ☞ p. 19, col. 1.
    Āgneya9 (plur.). § 515 (Karṇa-Digvijaya): III, 254,

    15256 (a people conquered by Karṇa).

    The Purāṇa Index

    ☞ vol. 1, p. 146.
    Āgneya (I) — the 18th kalpa.

    M. 290. 7.
    ☞ vol. 1, p. 147.
    Āgneya (II) — a division of the night.

    Vā. 66. 43.
    ☞ vol. 1, p. 147.
    Āgneyas (I) — the Gandharva followers of Kubera;1

    their residences on the southern peaks of Maryādā Parvata.2 [Footnote] 1) Vā. 40. 8. [Footnote] 2) Vā. 40. 5.
    ☞ vol. 1, p. 147.
    Āgneyas (II) — the Aṅgiras adopted by Agni when they

    sprung out of the sacrificial fire of Vāruṇī-yajña.

    Vā. 65. 42.

    Edgerton Buddhist Hybrid Sanskrit Dictionary

    ☞ p. 88, col. 2.
    āgneya, (1) nt., fiery (jewel), n. of a kind of gem: Mv

    ii.296.8 (vs) āgneyamaṇīnāṃ (mss. agneya°) yā ābhā

    gagane vidyutāna vā; Gv 499.23 (prose) āgneyaṃ nāma

    mahāmaṇiratnaṃ sarvatamo'ndhakāraṃ vidhamati; (2)

    m., with jaṭila (cf. Pali aggika), fire-worshiping, a kind

    of ascetic: MPS 40.51 (v.l. ag°).

    Aufrecht’s Catalogus Catalogorum

    ☞ vol. 1, p. 39, col. 1.
    āgneya Sv. Oppert 4652.
    ☞ vol. 1, p. 773, col. 2.
    āgneya add II, 2311.

    Mahābhārata Cultural Index

    ☞ p. 231, col. 1.
    Āgneya nt.: Name of the constellation

    Kṛttikā.

    One should not perform any rite for

    gods or pitṛs under the Āgneya constellation

    (daivaṃ pitryam athāpi ca/na … kāryaṃ

    tathāgneye ca bhārata) 13. 107. 119.

    [See Kṛttikā]

    Tāntrikābhidhānakośa

    ☞ vol. 1, p. 173.