ādhmānaṃ
See also
ādhmāna,
ādhmānam.
Apte Practical Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 240, col. 2.
ādhmānaṃ [
ā-dhmā-lyuṭ]
1 Blowing inflation; (
fig.) growth, increase;
Mv. 7. 14.
2 Boasting, vaunting.
3 A bellows.
4 Intumescence, swelling of the belly, body &c., dropsy.
Śabdakalpadruma
☞
vol. 1,
p. 175.
ādhmānaṃ , klī, (āṅ + dhmā + lyuṭ .) vātavyādhi-
viśeṣaḥ . tasya rūpaṃ .
“sāṭopamatyugrarujamādhmātamudaraṃ bhṛśaṃ .
ādhmānamiti jānīyādghoraṃ vātanirodhajaṃ” ..
iti nidānaṃ .. peṭaphām̐pā iti bhāṣā .
tasya cikitsā yathā, —
“ādhmāne laṅghanaṃ pūrvvaṃ dīpanaṃ pācanaṃ tataḥ .
phalavarttikriyāṃ kuryyāt vastikarmma ca śodhanaṃ ..
karṣamātrā bhavet kṛṣṇā trivṛtā syāt palonmitā .
khaṇḍādapi palaṃ grāhyaṃ cūrṇamekatra kārayet ..
bhadhunākṣamitaṃ lihyātaṃ cūrṇamādhmānanāśanaṃ” ..
nārāyaṇacūrṇaṃ .. 1 ..
“dāruhaimavatīkuṣṭhaśatāhvāhiṅgusaindhavaiḥ .
limpeb koṣṇairamlapiṣṭaiḥ śūlādhmānayutodaraṃ ..
haimavatī vacā . dāruṣaṭkalepaḥ .. 2 ..
“abhayāragvadho dhātrī dantī tiktā snuhī trivṛt .
mustā pratyekametāni grāhyāṇi palamātrayā ..
tāni saṃkṣudya sarvvāṇi jalāḍhakayuge pacet .
tatra toye'ṣṭamaṃ bhāgaṃ kaṣāyamavaśeṣayet ..
nistvagjaipālavījāni navāni palamātrayā .
tanuvastradhṛtānyeva tasmin kvāthe śanaiḥ pacet ..
jvālayedanalaṃ mandaṃ yāvat kvātho ghano bhavet .
tataḥ khalle kṣipet bhāgānaṣṭau jaipālabījataḥ ..
bhāgāṃstrīn nāgarāddvau ca maricāt dvau ca pāradāt .
gandhakāt dvau ca tānīha yāvadyāmaṃ vimardayet ..
raso nārācanāmāyaṃ bhakṣito raktikāmitaḥ .
jalena śītalenaiva rogānetān vināśayet ..
ādhmānaṃ śūlamānāhaṃ pratyādhmānaṃ tathaiva ca .
udāvarttaṃ tathāgulbhamudarāṇi haratyasau ..
vege śānte ca bhuñjīta śarkarāsahitaṃ dadhi .
tatastatsaindhavenāpi tato dadhyodanaṃ manāk” ..
mahānārāco rasaḥ .. 3 .. iti bhāvaprakāśaḥ ..
(vāyunā savedanamudaraparipūrṇatvamādhmānatvaṃ . iti
rugviniścayagranthavyākhyānakṛdvijayarakṣitaḥ ..)